Samenvatting Spraakpathologie | Hogeschool Gent | 2025/26 | Leen Ponnet

Spraakpathologie


Fonologische spraakklankstoornissen



1. Inleiding
 De belangrijkste termen rond spraakstoornissen met eigen woorden
uitleggen
 Het voorkomen van spraakklankstoornissen in het geheel van de
communicatiestoornissen plaatsen
 Het verschil tussen een vertraging en een stoornis met eigen woorden
uitleggen



1.1Algemene begrippen en definities

Communicatiestoornissen Alle stoornissen die leiden tot verstoorde of
verminderde communicatiemogelijkheden
 Mondeling en schriftelijke communicatie
 Begrijpen VS produceren van taal
 Kan aangeboren of verworven zijn
Spraakstoornissen Alle stoornissen in de spraakklanken, stem, en
vloeiendheid
 Stemstoornissen
 Vloeiendheidsstoornissen
 Spraakklankstoornissen
Taalvertraging Wanneer de verwervingsvolgorde normaal verloopt,
maar achterloopt op de normale verwerving
Spraakklankstoornis De klankverwerving verloopt vertraagd EN er zijn
aspecten te zien die niet in de normale verwerving
voorkomen



2. De normale ontwikkeling van de spraak



2.1Model van Levelt




1

, Spraakpathologie


1. Conceptualiseren
 Boodschap vormen
 Op zoek gaan naar wat we willen zeggen 
concepten
 ‘B-l-o-k’



2. Preverbale boodschap
 Wat je wilt zeggen, nog zonder taalvorm
 Staat al in juiste volgorde
 Het kind wil ‘blok’ zeggen




3. Formulator
 De verwoording van de pre-verbale boodschap
 IDEE wordt omgezet in WOORDEN
 Het formuleren doorloopt 2 stappen
1. Grammaticaal coderen
=zinsbouw en morfologie
o Woorden vinden
o Woorden ordenen
2. Fonologisch coderen
= fonologie, morfologie, metrische structuur
o Woorden vormen


Woorden vinden

 Spreker gaat opzoek naar het beste woord (lemma) om elk concept weer
te geven
 Hiervoor wordt het mentaal lexicon gebruikt
Netwerk van woorden en begrippen die in relatie staan met elkaar
o Het mentaal lexicon bevat lemma’s en
lexemen
 Lemma’s = woordbetekenis,
woordenschat, woordvorming, begrip en
productie
 Lexeem = fonologische woordvormen

2

, Spraakpathologie


- Wordt pas geactiveerd tijdens de fonologische codering
o Het haalt informatie uit
 De omgeving
 Wat het kind zelf zegt




4. Motorische planning
 Bepalen van articulatorische doelen




5. Motorische programmering van de
spraak
 Planning van opeenvolgende bewegingen van anatomische structuren
die we nodig hebben bij spraak
 Er wordt een neuromotorisch plan opgesteld voordat een woord
uitgesproken kan worden
 Het kind zegt ‘blok’
o Tegelijk is er de somatosensorische verwerking




6. Auditieve waarneming
 De klank/ klankenreeks (=woord) wordt door het kind
opgevangen
 Foneemdiscriminatie = de fonemen van elkaar kunnen
onderscheiding

3

, Spraakpathologie


 Foneemidentificatie = de fonemen kunnen herkennen
 Auditief geheugen = deel van je geheugen waarmee je geluidsinformatie
kan onthouden




7. Decodering en feedback
 Luisteren en analyseren van de eigen spraak: komt het woord dat
gezegd is overeen met het woord dat in het lexicon is
opgeslagen?




8. Ontlede spraak
 De ontlede spraak wordt meegenomen naar een volgende keer dat een
boodschap gevormd wordt (=conceptualiseren)




3. Het verloop van de normale spraakontwikkeling
 Spraak komt voor taal, maar spraak en taal zijn niet los te koppelen van
elkaar



4