PEDAGOGISCHE BASIS
THEMA 1: PEDAGOGISCHE BASISHOUDING
ALGEMEEN KADER
PEDAGOGISCHE BASIS(HOUDING)
19de eeuw → kinderen opgevoed volgens de normen en waarden van het katholieke geloof
Jaren 60 & 70 → macht katholieke Kerk minderde en nam het sociale meer de overhand.
Sinds jaren 80 → meer focus op het vitale
Vandaag de dag: nadenken over waarden en normen
Spanningsveld tussen:
• Opvoeding gericht op het ontwikkelen van kinderen tot kritische burgers die zelf waarden
en normen kunnen bepalen
• Overdragen van algemene waarden en normen, zoals de focus op democratische
waarden en normen
De veranderende maatschappij
• Informalisering
o Mensen gaan informeler met elkaar om.
o Regels zijn minder zichtbaar, maar blijven belangrijk.
o Aanspreken met de voornaam, informeler met elkaar
• Intensivering
o Mensen hebben meer mogelijkheden dan vroege
o Sociale media speelt hier een grote rol in.
o Er wordt veel verwacht en gevraagd
• Informatisering
o Groeiende gedigitaliseerde informatisering (alles is toegankelijker)
o Meer nood aan betekenisvol, onderzoekend en ontdekkend leren.
o Controleren of alles wel betrouwbaar is.
• Internationalisering en diversiteit
o De internationalisering biedt veel kansen en uitdagingen
o Leerlingen zijn diverser: etniciteit, armoede, geloofsovertuiging, …
• Individualisering
o Een gevolg van het verdwijnen van veel vaste sociale verbanden en structuren
o Individu is minder afhankelijk van de sociale achtergrond en omgeving en krijgt
meer vrijheid
o Kiezen waarvoor we staan, wat je belangrijk vindt en focus op eigen identiteit
1
,EEN GEÏNTEGREERDE BENADERING VAN PEDAGOGISCH HANDELEN
1. De pedagogische opdracht als onderwijsdoel
2. Het pedagogisch klimaat
3. Het pedgogisch-didactisch onderwijzen en begeleiden
1. De pedagogische opdracht als onderwijsdoel
= opdracht om een doelbewust te werken aan opvoeden
• Verweven van kennis en vaardigheden om zelfstandig te kunnen oordelen en handelen in
situaties
• Ontwikkelen van sociale betrokkenheid van leerlingen (groepsgevoel)
• Bevorderen van gelijkheid en respecteren van verschillen tussen leerlingen
De overheid vertaalt dit naar minimumdoelen, die bijdragen aan:
• Vorming: persoonsgericht, persoonlijkheidsontwikkeling, identiteitsontwikkeling
• Beroepsverantwoordelijkheid: welke verantwoordelijkheden je moet opnemen in je
job, samenwerken + doorzettingsvermogen
• Burgerschap: wat moet ik doen om een goede burger te zijn
• Sociale integratie: hoe gaan we om met elkaar (met de verschillen)
2. Het pedagogisch klimaat
• Veiligheid: welbevinden = basisvoorwaarde voor leren
• Aangenaam leef- en leerklimaat
o Zorgen voor structuur en rust (alert zijn hiervoor)
o Ontspannen sfeer
o Goed omgaan met pedagogische onderbekingen
• Situationeel handelen
o Pedagigsche tact = pedagische voelsprieten inzetten, zie ik wat er speelt?
2
, 3. Het pedagogisch-didactisch onderwijzen en begeleiden
Pedagogisch handelen is integraal deel van het handelen van de leraar
• Vertaling naar specifieke leerdoelen (opdracht)
• Vertaling naar voorwaarden voor het leren (klimaat)
OOK in de gekozen pedagische-didactische aanpak van het lesgeven en begeleiden
van leerprocessen
• Weten HOE je moet lesgeven + HOE je leerstof overbrengt aan lln
o Kennis van effectieve onderwijsmethoden en didactiek
o Weten wanneer in te zetten
→ Goed lesgeven is een van de belangrijkste factoren voor een geslaagd klasmanagement
→ Samenwerking tussen 2 tandwielen
KORT SAMENGEVAT:
De maatschappij verandert → dit vraagt om een andere manier van opvoeden.
Daarom: een geïntegreerde benadering van pedagogisch handelen
• De pedagogisch opdracht erkennen
• Zorgen voor een goed pedagogisch klimaat
• Pedagogisch-didactisch onderwijzen en begeleiden
→ Dit zit vervat in het pedagogisch-didactisch model
3
, MOTIVATIE: ZELFDETERMINATIETHEORIE
HET BELANG VAN MOTIVATIE
• Voorwaarde om te leren (did.)
• Voorwaarde om je als mens te ontpplooien (did. en ped.)
4 SOORTEN MOTIVATIE
Kort gezegd:
Extern: straf ontlopen, beloning krijgen
Gedeeltelijk extern: een druk (stemmetje in je hoofd), onbewust
Ten dele intern: waarden en normen ervan inzien, het levert iets op in de toekomst, geen
discussie of twijfel mogelijk
Intern: jij heb ervoor gekozen dat je het belangrijk vindt (ook kopiëren van anderen zodat je je
erbij voelt)
4
THEMA 1: PEDAGOGISCHE BASISHOUDING
ALGEMEEN KADER
PEDAGOGISCHE BASIS(HOUDING)
19de eeuw → kinderen opgevoed volgens de normen en waarden van het katholieke geloof
Jaren 60 & 70 → macht katholieke Kerk minderde en nam het sociale meer de overhand.
Sinds jaren 80 → meer focus op het vitale
Vandaag de dag: nadenken over waarden en normen
Spanningsveld tussen:
• Opvoeding gericht op het ontwikkelen van kinderen tot kritische burgers die zelf waarden
en normen kunnen bepalen
• Overdragen van algemene waarden en normen, zoals de focus op democratische
waarden en normen
De veranderende maatschappij
• Informalisering
o Mensen gaan informeler met elkaar om.
o Regels zijn minder zichtbaar, maar blijven belangrijk.
o Aanspreken met de voornaam, informeler met elkaar
• Intensivering
o Mensen hebben meer mogelijkheden dan vroege
o Sociale media speelt hier een grote rol in.
o Er wordt veel verwacht en gevraagd
• Informatisering
o Groeiende gedigitaliseerde informatisering (alles is toegankelijker)
o Meer nood aan betekenisvol, onderzoekend en ontdekkend leren.
o Controleren of alles wel betrouwbaar is.
• Internationalisering en diversiteit
o De internationalisering biedt veel kansen en uitdagingen
o Leerlingen zijn diverser: etniciteit, armoede, geloofsovertuiging, …
• Individualisering
o Een gevolg van het verdwijnen van veel vaste sociale verbanden en structuren
o Individu is minder afhankelijk van de sociale achtergrond en omgeving en krijgt
meer vrijheid
o Kiezen waarvoor we staan, wat je belangrijk vindt en focus op eigen identiteit
1
,EEN GEÏNTEGREERDE BENADERING VAN PEDAGOGISCH HANDELEN
1. De pedagogische opdracht als onderwijsdoel
2. Het pedagogisch klimaat
3. Het pedgogisch-didactisch onderwijzen en begeleiden
1. De pedagogische opdracht als onderwijsdoel
= opdracht om een doelbewust te werken aan opvoeden
• Verweven van kennis en vaardigheden om zelfstandig te kunnen oordelen en handelen in
situaties
• Ontwikkelen van sociale betrokkenheid van leerlingen (groepsgevoel)
• Bevorderen van gelijkheid en respecteren van verschillen tussen leerlingen
De overheid vertaalt dit naar minimumdoelen, die bijdragen aan:
• Vorming: persoonsgericht, persoonlijkheidsontwikkeling, identiteitsontwikkeling
• Beroepsverantwoordelijkheid: welke verantwoordelijkheden je moet opnemen in je
job, samenwerken + doorzettingsvermogen
• Burgerschap: wat moet ik doen om een goede burger te zijn
• Sociale integratie: hoe gaan we om met elkaar (met de verschillen)
2. Het pedagogisch klimaat
• Veiligheid: welbevinden = basisvoorwaarde voor leren
• Aangenaam leef- en leerklimaat
o Zorgen voor structuur en rust (alert zijn hiervoor)
o Ontspannen sfeer
o Goed omgaan met pedagogische onderbekingen
• Situationeel handelen
o Pedagigsche tact = pedagische voelsprieten inzetten, zie ik wat er speelt?
2
, 3. Het pedagogisch-didactisch onderwijzen en begeleiden
Pedagogisch handelen is integraal deel van het handelen van de leraar
• Vertaling naar specifieke leerdoelen (opdracht)
• Vertaling naar voorwaarden voor het leren (klimaat)
OOK in de gekozen pedagische-didactische aanpak van het lesgeven en begeleiden
van leerprocessen
• Weten HOE je moet lesgeven + HOE je leerstof overbrengt aan lln
o Kennis van effectieve onderwijsmethoden en didactiek
o Weten wanneer in te zetten
→ Goed lesgeven is een van de belangrijkste factoren voor een geslaagd klasmanagement
→ Samenwerking tussen 2 tandwielen
KORT SAMENGEVAT:
De maatschappij verandert → dit vraagt om een andere manier van opvoeden.
Daarom: een geïntegreerde benadering van pedagogisch handelen
• De pedagogisch opdracht erkennen
• Zorgen voor een goed pedagogisch klimaat
• Pedagogisch-didactisch onderwijzen en begeleiden
→ Dit zit vervat in het pedagogisch-didactisch model
3
, MOTIVATIE: ZELFDETERMINATIETHEORIE
HET BELANG VAN MOTIVATIE
• Voorwaarde om te leren (did.)
• Voorwaarde om je als mens te ontpplooien (did. en ped.)
4 SOORTEN MOTIVATIE
Kort gezegd:
Extern: straf ontlopen, beloning krijgen
Gedeeltelijk extern: een druk (stemmetje in je hoofd), onbewust
Ten dele intern: waarden en normen ervan inzien, het levert iets op in de toekomst, geen
discussie of twijfel mogelijk
Intern: jij heb ervoor gekozen dat je het belangrijk vindt (ook kopiëren van anderen zodat je je
erbij voelt)
4
