1 MKA
1.1 TEMPOROMANDIBULAIRE DYSFUNCTIES
Articulatio temporomandibularis (ATM)
- Is een synoviaal (vloeistof) gewricht
- Tussen twee botstructuren (met discus)
o Os temporale
• Fossae mandibularis = fossa articularis = fossa
glenoïdalis
• Tuberculum articulare = eminenta articulare
(anterior van de fossa)
• Processus post-glenoïdalis (posterieur van de fossa)
o Mandibula
• Condylus mandibula (caput mandibula + collum mandibulae)
- Articulatieplaatsen zijn bedekt met fibro-cartilago (=vezelig kraakbeen)
Gewrichtskapsel
- Hechtingsplaatsen
o Achteraan en latareaal: collum mandibulae
o Vooraan en mediaal: discus en de eminentia articularis → bij voorwaartse beweging van de
mandibula, wordt de discus dus meegetrokken
o Bovenaan: rand van het tuberculum articulare
Discus articularis
- Is niet bezenuwd en gevasculariseerd
- Anterieur los, posterieur verbonden aan postglenoïdalis en collum mandibulae
- De discus verdeelt het gewrichtskapsel in 2 synoviale ruimtes:
o Bovenste synoviale ruimte (translatie van de condylus)
o Onderste synoviale ruimte (rotatie van de condylus)
- Synovia = slijmvlies aan de binnenkant van een gewichtskapsel
o Secretie van een helder en viskeus synoviaal vocht (smering)
- Discus kan dunner worden en perforeren en soms calcificaties
o Verouderen, trauma en verwondingen
Gewrichtsligamenten
- Ligament= band van fibreus of vezelig weefsel dat de botten verbindt
- Ligamentum laterale (temporomandibulair ligament)= majeur ligament,
sterkte gewricht.
o Basis op arcus zygomaticus, apex op collum mandibulae
o Lateraal
o Verhindert: Retractie OK en rotatiebewegingen van >20⁰
- Ligamentum stylomandibularis; mineur ligament
o Mediaal
, o Van processus styloïdeus naar angulus mandibula
o Scheidt de parotisklier van de submandibulaire klier
o Staat zeer strak gespannen bij protrusie mandibula
- Ligamentum sphenomandibularis: mineur ligament
o Mediaal gelegen
o Van spina (os sphenoïdale) naar lingula mandibulae
o N. alveolaris inferior loopt tussen de ramus mandibulae en
dit ligament
o Staat zeer strak bij protrusie mandibula
Openen & sluiten van de mond
- Openen
o M. Pterygoïdeus lateralis trekt discus articularis naar voor
o M. Pterygoïdeus medialis trekt caput mandibulae naar voor
- Sluiten
o Elevatie & retractie
- Power stroke= kauwen van eten (lateraal naar mediaal)
Openen/sluiten kaken
- Sluiten van de kaken = Bilaterale contracties: M. Masseter, M. Temporalis, M. Pterygoïdeus medialis
- Openen van de kaken = Bilaterale contractie: anterieure suprahyoïdale spieren + bilaterale contractie
M. Pterygoïdeus lateralis + zwaartekracht
Protrusie= bilaterale contractie M. Pterygoïdeus lateralis
Retractie= bilaterale contractie M. Temporalis pars posterior
Samengestelde bewegingen: laterale deviatie
- Rustende condylus = relatief immobiele condylus
o Kauwende condylus = kauwzijde = laterotrusie
o Ondergaat laterale deviatie en roteert om een verticale as doorheen
het caput mandibulae
- Zwaaiende condylus = mobiele condylus (verplaatsing)
o Niet kauwende condylus = balanszijde = mediotrusie
o Ondergaat translatiebeweging = combinatie van rotatie en
verschuiving.
Laterale deviatie naar links
- Links kauwen
- Unilaterale contractie van rechter M. Pterygoïdeus lateralis
Craniale zenuwen
- 5→ N. Trigeminus
o Nervus alveolaris inferior
- 7→ N. Facialis
Dysfunctie en pijn
- Allodynia= Schade komt niet overeen met de respons, verhoogde gevoeligheid (overdreven).
- Hyperalgesia= alle condities met verhoogde pijngevoeligheid.
- Dysaesthesia= abnormale ervaring die kan worden ervaren als pijnlijk maar zonder fysieke schade .
, Tandpijn Uitstralende pijn die tandpijn veroorzaakt
Parodontium Nek/hoofd (spieren)
Peri apicaal Neurologisch gerelateerd
Temperatuur gerelateerd Speekselklieren
Barst in een tand Pathologisch proces in hoofd/hals gebied
Blootliggende pulpa Idiopathische pijn= Pijn waarvan de ziekte/oorzaak niet achterhaald kan
worden
Onderzoek
- Anamnese
o Hoe lang is de pijn al
- Klinisch
- Radiografisch
o 2D
o 3D
o Niet ioniserende straling (MRI/echografie)
Protocol
Dentale of odontogene oorzaak Non-odontogene oorzaak
Pulpa Musculoskeletaal
Parodontaal ATM
Peri apicaal Neuralgie/neuropathie
Barst Atypische/idiopathische pijn
Cyste /granuloom Psychosomatisch
Sinusaal (kan ook via de tanden)
Hoofdpijn
Speekselklieren
Cardiaal
Pijn wordt door iedereen anders ervaren
- Cultureel
- Individuele verschillen: opvoeding, persoonlijkheid, angst
Soorten pijn
- Perifere sensitisatie
o Acute pijn
• Ontstekingsgevoel
- Centrale sensitisatie
o Chronische pijn
• Myofasciaal
• Neuro vasculair
- 75% van de orofaciale pijnklachten kan gerelateerd worden aan tandproblemen
- 25% van de orofaciale pijnklachten zijn gelinkt aan andere medische problemen
o NKO, Tumoren, Cysten, Neurogene
o Pijn in bovenkaak (ben je afgelopen week verkouden geweest?)
Tandpijn
- Pulpa =sensorisch weefsel → viscerale pijn
- Parodontium = gewricht → muscoskeletale pijn
1.1 TEMPOROMANDIBULAIRE DYSFUNCTIES
Articulatio temporomandibularis (ATM)
- Is een synoviaal (vloeistof) gewricht
- Tussen twee botstructuren (met discus)
o Os temporale
• Fossae mandibularis = fossa articularis = fossa
glenoïdalis
• Tuberculum articulare = eminenta articulare
(anterior van de fossa)
• Processus post-glenoïdalis (posterieur van de fossa)
o Mandibula
• Condylus mandibula (caput mandibula + collum mandibulae)
- Articulatieplaatsen zijn bedekt met fibro-cartilago (=vezelig kraakbeen)
Gewrichtskapsel
- Hechtingsplaatsen
o Achteraan en latareaal: collum mandibulae
o Vooraan en mediaal: discus en de eminentia articularis → bij voorwaartse beweging van de
mandibula, wordt de discus dus meegetrokken
o Bovenaan: rand van het tuberculum articulare
Discus articularis
- Is niet bezenuwd en gevasculariseerd
- Anterieur los, posterieur verbonden aan postglenoïdalis en collum mandibulae
- De discus verdeelt het gewrichtskapsel in 2 synoviale ruimtes:
o Bovenste synoviale ruimte (translatie van de condylus)
o Onderste synoviale ruimte (rotatie van de condylus)
- Synovia = slijmvlies aan de binnenkant van een gewichtskapsel
o Secretie van een helder en viskeus synoviaal vocht (smering)
- Discus kan dunner worden en perforeren en soms calcificaties
o Verouderen, trauma en verwondingen
Gewrichtsligamenten
- Ligament= band van fibreus of vezelig weefsel dat de botten verbindt
- Ligamentum laterale (temporomandibulair ligament)= majeur ligament,
sterkte gewricht.
o Basis op arcus zygomaticus, apex op collum mandibulae
o Lateraal
o Verhindert: Retractie OK en rotatiebewegingen van >20⁰
- Ligamentum stylomandibularis; mineur ligament
o Mediaal
, o Van processus styloïdeus naar angulus mandibula
o Scheidt de parotisklier van de submandibulaire klier
o Staat zeer strak gespannen bij protrusie mandibula
- Ligamentum sphenomandibularis: mineur ligament
o Mediaal gelegen
o Van spina (os sphenoïdale) naar lingula mandibulae
o N. alveolaris inferior loopt tussen de ramus mandibulae en
dit ligament
o Staat zeer strak bij protrusie mandibula
Openen & sluiten van de mond
- Openen
o M. Pterygoïdeus lateralis trekt discus articularis naar voor
o M. Pterygoïdeus medialis trekt caput mandibulae naar voor
- Sluiten
o Elevatie & retractie
- Power stroke= kauwen van eten (lateraal naar mediaal)
Openen/sluiten kaken
- Sluiten van de kaken = Bilaterale contracties: M. Masseter, M. Temporalis, M. Pterygoïdeus medialis
- Openen van de kaken = Bilaterale contractie: anterieure suprahyoïdale spieren + bilaterale contractie
M. Pterygoïdeus lateralis + zwaartekracht
Protrusie= bilaterale contractie M. Pterygoïdeus lateralis
Retractie= bilaterale contractie M. Temporalis pars posterior
Samengestelde bewegingen: laterale deviatie
- Rustende condylus = relatief immobiele condylus
o Kauwende condylus = kauwzijde = laterotrusie
o Ondergaat laterale deviatie en roteert om een verticale as doorheen
het caput mandibulae
- Zwaaiende condylus = mobiele condylus (verplaatsing)
o Niet kauwende condylus = balanszijde = mediotrusie
o Ondergaat translatiebeweging = combinatie van rotatie en
verschuiving.
Laterale deviatie naar links
- Links kauwen
- Unilaterale contractie van rechter M. Pterygoïdeus lateralis
Craniale zenuwen
- 5→ N. Trigeminus
o Nervus alveolaris inferior
- 7→ N. Facialis
Dysfunctie en pijn
- Allodynia= Schade komt niet overeen met de respons, verhoogde gevoeligheid (overdreven).
- Hyperalgesia= alle condities met verhoogde pijngevoeligheid.
- Dysaesthesia= abnormale ervaring die kan worden ervaren als pijnlijk maar zonder fysieke schade .
, Tandpijn Uitstralende pijn die tandpijn veroorzaakt
Parodontium Nek/hoofd (spieren)
Peri apicaal Neurologisch gerelateerd
Temperatuur gerelateerd Speekselklieren
Barst in een tand Pathologisch proces in hoofd/hals gebied
Blootliggende pulpa Idiopathische pijn= Pijn waarvan de ziekte/oorzaak niet achterhaald kan
worden
Onderzoek
- Anamnese
o Hoe lang is de pijn al
- Klinisch
- Radiografisch
o 2D
o 3D
o Niet ioniserende straling (MRI/echografie)
Protocol
Dentale of odontogene oorzaak Non-odontogene oorzaak
Pulpa Musculoskeletaal
Parodontaal ATM
Peri apicaal Neuralgie/neuropathie
Barst Atypische/idiopathische pijn
Cyste /granuloom Psychosomatisch
Sinusaal (kan ook via de tanden)
Hoofdpijn
Speekselklieren
Cardiaal
Pijn wordt door iedereen anders ervaren
- Cultureel
- Individuele verschillen: opvoeding, persoonlijkheid, angst
Soorten pijn
- Perifere sensitisatie
o Acute pijn
• Ontstekingsgevoel
- Centrale sensitisatie
o Chronische pijn
• Myofasciaal
• Neuro vasculair
- 75% van de orofaciale pijnklachten kan gerelateerd worden aan tandproblemen
- 25% van de orofaciale pijnklachten zijn gelinkt aan andere medische problemen
o NKO, Tumoren, Cysten, Neurogene
o Pijn in bovenkaak (ben je afgelopen week verkouden geweest?)
Tandpijn
- Pulpa =sensorisch weefsel → viscerale pijn
- Parodontium = gewricht → muscoskeletale pijn
