Gedragsverandering samenvatting
1 MENTALE ONTWIKKELING
Ontwikkeling in context
Juveniele periode: periode van rijping en
onvolwassenheid.
- Rijpingstijd mens is lang, CZ heeft tijd
om zich aan te passen en complexe
vaardigheden te verankeren.
- Meer aangeleerd dan instinctmatig
gedrag.
- Verlenging juveniele periode door de
maatschappij. (tot 21/23 jr. einde rijping
frontaalkwab)
Raadgeving aan jonge moeders
- Historische context is belangrijk.
- 100 jaar geleden, luchtkwaliteit was slecht, matrassen waren
pluimzakken (stikgevaar), schommelen van kind in de wieg
terwijl moeder huishoudelijke taken moest doen.
Toevallige maatschappelijke evoluties
- Via time-lag is er controle op historische invloeden die kunnen
meespelen bij het bestuderen van kinderen in een
longitudinaal design.
- Zo kan je onderzoeken of er historisch-maatschappelijke
invloeden zijn en niet louter rijping.
Neonatale leeftijdsbepaling
- Conceptieleeftijd: leeftijd vanaf conceptie tot geboorte.
- Kalenderleeftijd: leeftijd vanaf geboorte.
Gecorrigeerde kalenderleeftijd (GKL)= bij een conceptieleeftijd van 7
maand en een kalenderleeftijd van 8 maand is de GKL 6 maand. (aantal
maanden prematuur van de kalenderleeftijd aftrekken)
Digit span= hoeveelheid nummers onthouden
- 6 jaar→ 4/5
- 10 jaar→ 6
- 12 jaar→ 7
Ontwikkeling van zelfbewustzijn
- Subjectief zelfbewustzijn: 0-1 jaar
- Objectief zelfbewustzijn: 1-2 jaar.
- Intensivering zelfbewustzijn: 18-24 maanden.
- Precursors: aanwijzingen dat er een mogelijk zelfbesef is, of vroeg gerag dat dit mee helpt ontwikkelen
,Verkeerde interpretaties in de media
- Studie had vastgesteld dat de voetjes van de baby verbinden met een speelgoedje goed zou zijn voor de
motorische ontwikkeling.
- In werkelijkheid ging het onderzoek om het vaststellen of een jonge baby reeds een vorm van
herinnering heeft. Dat is het geval voor herkenningsgeheugen. Wanneer hun voetjes gedurende een
periode worden vastgebonden aan een bewegend speelgoedmolentje boven hun wieg, dat vervolgens
weer losgemaakt en afgekoppeld wordt, dan zullen ze enkele dagen later het specifieke molentje reeds
herkennen.
Cognitieve ontwikkeling
Piagetiaanse theorie: Kennis bestaat uit structuren.
- Accommodatie: cognitieve structuren worden aangepast (vb. een kind moet zijn grijpschema
aanpassen aan de eisen van een dun object door accomoderende handelingen)
- Assimilatie: creëert structuren en schema’s maar verandert deze ook voortdurend.
❖ Gegeneraliseerde assimilatie= veralgemeend, verbreed schema.
❖ Differentiërende assimilatie= globaal schema wordt verfijnd.
❖ Functionele of reproductieve assimilatie= herhaalde toepassing van nieuw rijpende schema’s.
❖ Reciproke assimilatie= meerdere cognitieve sensomotorische schema’s zijn betrokken.
Ontwikkeling van circulaire reacties bij baby’s
- Staat in verband met de vorming van intersensoriële
coördinaties. Deze schema’s versterken elkaar.
Cognitieve herstructurering
Piaget
❖ Eerst aspect: adaptatie
❖ Tweede aspect: organisatie
→ Schema: cognitieve structuur die betrekking heeft op een klasse
van gelijkaardige acties.
❖ Sensomotorische periode: zuigschema, kijkschema,
grijpschema.
Cognitieve ontwikkelingsfasen volgens Piaget
❖ Pre-operationeel: gebruiken bij
probleemoplossing simpele strategieën en laten
zich som sterk misleiden.
❖ Concreet-operationeel: gaan veel
georganiseerder te werk en laten zich minder
misleiden.
Intellectueel evenwicht wordt in ideale
omstandigheden bereikt gedurende de adolescentie,
op het einde van de formeel-operationele periode
(15/16 jr.)
In het tweede levensjaar heeft het kind bijvoorbeeld zowat de perfectie bereikt op het niveau van de externe
actie en de organisatie van de direct waarneembare realiteit.
Egocentrisme= het verminderde vermogen om zich in een ander of diens standpunten of gevoel te verplaatsen
A-dualisme= er is geen splitsing tussen kind(subject) en buitenwereld (object).
, Objectpermanentie= Tot ongeveer 8 maand bestaan objecten enkel in relatie tot de eigen directe actie (de
zintuiglijke waarneming). Een object dat uit het gezichtsveld van het kind verdwijnt, lijkt niet meer te bestaan;
het kind gaat niet naar het object zoeken; het kan zich het object nog niet inwendig voorstellen. Ook
scheidingsangst heeft hier mee te maken.
Voorstellingsvermogen= is sterk realistisch maar kan ook meer abstract symbolisch zijn
Symbolisch voorstellingsvermogen= Het kind heeft in zijn voorstelling gerepresenteerde voorwerpen.
Scaffolding= ondersteuning die tijdens spel of bij het oplossen van taken wordt gegeven.
De invloed van ouderlijke ondersteuning is belangrijk
gebleken op verschillende vlakken bij de ontwikkeling van
competenties bij peuters en kleuters. Verbale begeleiding
vanwege ouders in het tweede levensjaar blijkt niet alleen
van belang te zijn bij de ontwikkeling van verbale
competenties maar ook bij het oplossen van non-verbale
taken zoals gemeten via een intelligentietest op de leeftijd
van 4 jaar.
De cognitieve ontwikkeling in de schoolleeftijd
Pre-operationele periode (2-7 jr.): Wanneer een kind van 4 twee identieke glazen water voor zich heeft en de
inhoud van één ervan wordt overgegoten in een lang smal glas, zal het zeggen dat het lange glas meer water
bevat omdat het water daar hoger komt te staan.
- Door onvoldoende coördinatie en organisatie van acties op voorstellingsniveau laat het kind zich nog te
veel leiden door misleidende waarneming.
nog twee stadia:
❖ het stadium van de preconcepten (2 tot 4 jaar) → tekort aan cognitieve organisatie
❖ het stadium van het intuïtieve denken (4 tot 7 jaar).
Realisme= psychische inhouden worden als concrete werkelijkheid aanzien.
Animisme= voorwerpen en uitwendige fenomenen worden als biologisch-psychische entiteiten ervaren.
Artificialisme= natuurlijke fenomenen worden beschouwd als product van menselijke creatie voor specifiek
menselijke doeleinden.
Magisch denken= het kind meent in deze leeftijd door een bepaalde handeling te stellen of door aan iets te
denken een gebeurtenis te kunnen beïnvloeden waar het toch normaal geen vat op heeft.
Driebergenexperiment: test waarmee de egocentrische instelling van
kinderen kan worden aangetoond. Kleuters hebben hier vaak moeite mee.
De concreet-operationele periode (6/7-12 jr.)
Het denken wordt gekarakteriseerd door acties op symbolisch niveau,
maar hier zijn de cognitieve acties geïntegreerd in georganiseerde
systemen met structurele kenmerken: de ene actie kan de andere
opheffen (inversie of negatie) of compenseren, of twee acties kunnen
gecombineerd worden tot een derde.
1 MENTALE ONTWIKKELING
Ontwikkeling in context
Juveniele periode: periode van rijping en
onvolwassenheid.
- Rijpingstijd mens is lang, CZ heeft tijd
om zich aan te passen en complexe
vaardigheden te verankeren.
- Meer aangeleerd dan instinctmatig
gedrag.
- Verlenging juveniele periode door de
maatschappij. (tot 21/23 jr. einde rijping
frontaalkwab)
Raadgeving aan jonge moeders
- Historische context is belangrijk.
- 100 jaar geleden, luchtkwaliteit was slecht, matrassen waren
pluimzakken (stikgevaar), schommelen van kind in de wieg
terwijl moeder huishoudelijke taken moest doen.
Toevallige maatschappelijke evoluties
- Via time-lag is er controle op historische invloeden die kunnen
meespelen bij het bestuderen van kinderen in een
longitudinaal design.
- Zo kan je onderzoeken of er historisch-maatschappelijke
invloeden zijn en niet louter rijping.
Neonatale leeftijdsbepaling
- Conceptieleeftijd: leeftijd vanaf conceptie tot geboorte.
- Kalenderleeftijd: leeftijd vanaf geboorte.
Gecorrigeerde kalenderleeftijd (GKL)= bij een conceptieleeftijd van 7
maand en een kalenderleeftijd van 8 maand is de GKL 6 maand. (aantal
maanden prematuur van de kalenderleeftijd aftrekken)
Digit span= hoeveelheid nummers onthouden
- 6 jaar→ 4/5
- 10 jaar→ 6
- 12 jaar→ 7
Ontwikkeling van zelfbewustzijn
- Subjectief zelfbewustzijn: 0-1 jaar
- Objectief zelfbewustzijn: 1-2 jaar.
- Intensivering zelfbewustzijn: 18-24 maanden.
- Precursors: aanwijzingen dat er een mogelijk zelfbesef is, of vroeg gerag dat dit mee helpt ontwikkelen
,Verkeerde interpretaties in de media
- Studie had vastgesteld dat de voetjes van de baby verbinden met een speelgoedje goed zou zijn voor de
motorische ontwikkeling.
- In werkelijkheid ging het onderzoek om het vaststellen of een jonge baby reeds een vorm van
herinnering heeft. Dat is het geval voor herkenningsgeheugen. Wanneer hun voetjes gedurende een
periode worden vastgebonden aan een bewegend speelgoedmolentje boven hun wieg, dat vervolgens
weer losgemaakt en afgekoppeld wordt, dan zullen ze enkele dagen later het specifieke molentje reeds
herkennen.
Cognitieve ontwikkeling
Piagetiaanse theorie: Kennis bestaat uit structuren.
- Accommodatie: cognitieve structuren worden aangepast (vb. een kind moet zijn grijpschema
aanpassen aan de eisen van een dun object door accomoderende handelingen)
- Assimilatie: creëert structuren en schema’s maar verandert deze ook voortdurend.
❖ Gegeneraliseerde assimilatie= veralgemeend, verbreed schema.
❖ Differentiërende assimilatie= globaal schema wordt verfijnd.
❖ Functionele of reproductieve assimilatie= herhaalde toepassing van nieuw rijpende schema’s.
❖ Reciproke assimilatie= meerdere cognitieve sensomotorische schema’s zijn betrokken.
Ontwikkeling van circulaire reacties bij baby’s
- Staat in verband met de vorming van intersensoriële
coördinaties. Deze schema’s versterken elkaar.
Cognitieve herstructurering
Piaget
❖ Eerst aspect: adaptatie
❖ Tweede aspect: organisatie
→ Schema: cognitieve structuur die betrekking heeft op een klasse
van gelijkaardige acties.
❖ Sensomotorische periode: zuigschema, kijkschema,
grijpschema.
Cognitieve ontwikkelingsfasen volgens Piaget
❖ Pre-operationeel: gebruiken bij
probleemoplossing simpele strategieën en laten
zich som sterk misleiden.
❖ Concreet-operationeel: gaan veel
georganiseerder te werk en laten zich minder
misleiden.
Intellectueel evenwicht wordt in ideale
omstandigheden bereikt gedurende de adolescentie,
op het einde van de formeel-operationele periode
(15/16 jr.)
In het tweede levensjaar heeft het kind bijvoorbeeld zowat de perfectie bereikt op het niveau van de externe
actie en de organisatie van de direct waarneembare realiteit.
Egocentrisme= het verminderde vermogen om zich in een ander of diens standpunten of gevoel te verplaatsen
A-dualisme= er is geen splitsing tussen kind(subject) en buitenwereld (object).
, Objectpermanentie= Tot ongeveer 8 maand bestaan objecten enkel in relatie tot de eigen directe actie (de
zintuiglijke waarneming). Een object dat uit het gezichtsveld van het kind verdwijnt, lijkt niet meer te bestaan;
het kind gaat niet naar het object zoeken; het kan zich het object nog niet inwendig voorstellen. Ook
scheidingsangst heeft hier mee te maken.
Voorstellingsvermogen= is sterk realistisch maar kan ook meer abstract symbolisch zijn
Symbolisch voorstellingsvermogen= Het kind heeft in zijn voorstelling gerepresenteerde voorwerpen.
Scaffolding= ondersteuning die tijdens spel of bij het oplossen van taken wordt gegeven.
De invloed van ouderlijke ondersteuning is belangrijk
gebleken op verschillende vlakken bij de ontwikkeling van
competenties bij peuters en kleuters. Verbale begeleiding
vanwege ouders in het tweede levensjaar blijkt niet alleen
van belang te zijn bij de ontwikkeling van verbale
competenties maar ook bij het oplossen van non-verbale
taken zoals gemeten via een intelligentietest op de leeftijd
van 4 jaar.
De cognitieve ontwikkeling in de schoolleeftijd
Pre-operationele periode (2-7 jr.): Wanneer een kind van 4 twee identieke glazen water voor zich heeft en de
inhoud van één ervan wordt overgegoten in een lang smal glas, zal het zeggen dat het lange glas meer water
bevat omdat het water daar hoger komt te staan.
- Door onvoldoende coördinatie en organisatie van acties op voorstellingsniveau laat het kind zich nog te
veel leiden door misleidende waarneming.
nog twee stadia:
❖ het stadium van de preconcepten (2 tot 4 jaar) → tekort aan cognitieve organisatie
❖ het stadium van het intuïtieve denken (4 tot 7 jaar).
Realisme= psychische inhouden worden als concrete werkelijkheid aanzien.
Animisme= voorwerpen en uitwendige fenomenen worden als biologisch-psychische entiteiten ervaren.
Artificialisme= natuurlijke fenomenen worden beschouwd als product van menselijke creatie voor specifiek
menselijke doeleinden.
Magisch denken= het kind meent in deze leeftijd door een bepaalde handeling te stellen of door aan iets te
denken een gebeurtenis te kunnen beïnvloeden waar het toch normaal geen vat op heeft.
Driebergenexperiment: test waarmee de egocentrische instelling van
kinderen kan worden aangetoond. Kleuters hebben hier vaak moeite mee.
De concreet-operationele periode (6/7-12 jr.)
Het denken wordt gekarakteriseerd door acties op symbolisch niveau,
maar hier zijn de cognitieve acties geïntegreerd in georganiseerde
systemen met structurele kenmerken: de ene actie kan de andere
opheffen (inversie of negatie) of compenseren, of twee acties kunnen
gecombineerd worden tot een derde.
