werk en welzijn inhoud
Woordenlijst..................................................................................................................... 4
les 1: Werkgeluk................................................................................................................. 5
Geschiedenis van werk(geluk) (de Prins, 2021)...............................................................6
Prehistorie.................................................................................................................... 6
Landbouwrevolutie....................................................................................................... 6
Steden en amabchten..................................................................................................6
Industriële revolutie (1800-1920).................................................................................7
Tijdperk van tevredenheid 1950-1995..........................................................................7
Tijdperk van hoge verwachtingen (1995-…).................................................................8
Werkgeluk (WG)............................................................................................................... 8
Hedonistisch werkgeluk (HWG)........................................................................................ 9
Hedonistisch werkgeluk: plezier....................................................................................10
PA > NA...................................................................................................................... 11
Eudemonisch: Actief engagement.................................................................................12
Eudemonisch: Zinvolheid............................................................................................... 13
6 soorten werk(on)geluk................................................................................................ 14
lage score= onder de 7.............................................................................................. 14
Tevredenheid scoort iemand hoog.............................................................................15
Iemand die met plezier leeft.......................................................................................15
Prettig geengageerden............................................................................................... 15
Vreugdeloos geengageerden......................................................................................16
volkomen werk-gelukkig............................................................................................. 16
volledige tabel diagonaal........................................................................................... 16
(on)geluk verhogen....................................................................................................... 17
Waar komt werkverdriet vandaan?.............................................................................17
Hoe je werknemers ongelukkig maken?.....................................................................18
Hoe je werknemers gelukkig maken? ‘BIG 3’..............................................................18
les 2: Emotionele kungfu.................................................................................................. 19
Emoties op de werkvloer............................................................................................... 19
Emotionele arbeid.......................................................................................................... 20
3 types emotionele arbeid.......................................................................................... 20
Hoe stimuleer je deep acting?....................................................................................22
Gevolgen van emotionele arbeid bij hulpverleners........................................................23
Wat is het?.................................................................................................................. 28
Omgaan met emotionele arbeid & dissonantie..............................................................28
Hoe gaan psychotherapeuten met emoties om? (Chui, & Liu, 2021)..........................29
1
, zelfcompassie................................................................................................................ 29
(1) Vriendelijkheid...................................................................................................... 30
(2) Gedeelde menselijkheid........................................................................................30
(3) Mindfulness........................................................................................................... 30
Zelfzorg......................................................................................................................... 31
Les 3: Werken met een (psychische) kwetsbaarheid........................................................32
De werkuitdaging.......................................................................................................... 35
factoren waarom het moeilijk loopt............................................................................35
eerdere werkervaringen............................................................................................. 35
persoon zelf: In welke mate heeft de arbeidsbeperking effect?..................................36
arbeidsbeperking: in welke mate heeft de burn-out.. effect?......................................36
Het werk: welke functies maken dat iemand met psychische kwetsbaarheid terug kan
werken of niet?........................................................................................................... 36
Hoe begeleiden wij mensen op / naar werk?...............................................................37
Macro kader................................................................................................................ 38
Begeleiding naar werk................................................................................................... 39
Praktijk: de participatieladder........................................................................................40
TOM’s werkstelling ondersteunende maatregelen.....................................................42
Les 4/ Thema 5: Werkgerelateerd gebruik van alcohol, andere drugs en medicatie (ADM)
......................................................................................................................................... 43
Vier pijlers in een effectief ADM-beleid.......................................................................44
Herstelverhaal naar werk: gastcollege Annick Drieskens..................................................46
Ervaringsdeskundige met psychische kwetsbaarheid, bipolaire stoornis.......................46
Disclosure en solliciteren.................................................................................................. 47
Disclosure...................................................................................................................... 47
Types............................................................................................................................. 48
Vraag: Wat zijn voor- en nadelen van disclosure?..........................................................50
Waarom wel?.............................................................................................................. 50
Waarom niet?............................................................................................................. 50
Waarom wel/niet?....................................................................................................... 51
wie nodig je uit voor een sollicitatie?..........................................................................51
Extra data gevraagd; heb je ooit contact gehad met burn-out?..................................51
vragen naar kenmerken (denk je dat deze persoon goed zal zijn in…’.......................52
Beïnvloedende factoren................................................................................................. 52
Brainstormen over disclosure........................................................................................53
Disclosure voorbereiden en uitvoeren...........................................................................53
Geen disclosure.......................................................................................................... 53
Voor ons zit Tini............................................................................................................. 54
Schokkende gebeurtenissen op het werk.........................................................................55
2
, Emotioneel-schokkende gebeurtenis (De Soir, 2014)....................................................56
Types (De Soir, 2014).................................................................................................... 56
Verwerking.................................................................................................................... 57
Principes voor een effectieve opvang............................................................................58
1. Op het moment (net na schok)...............................................................................58
2. Nadien (naschok en verwerking)...........................................................................59
Wat kan je doen voor jezelf? (zelfzorg en grenzen).......................................................61
Burn-out............................................................................................................................ 62
Historiek van burn-out................................................................................................... 62
Burn-out vs Depressie.................................................................................................... 64
Varianten....................................................................................................................... 64
Burn-out proces............................................................................................................. 65
Burn-out identificeren.................................................................................................... 67
Begeleiding.................................................................................................................... 68
Burnout deel 2.................................................................................................................. 69
Fase 1: psycho-educatie............................................................................................. 70
Fase 1: disclosure....................................................................................................... 70
Fase 1: leefregels: rust en ritme.................................................................................71
Fase 1: monitoren....................................................................................................... 71
Fase 2: registratieopdrachten.....................................................................................72
Fase 2: piekertraining................................................................................................. 72
Fase 2: beweging – licht trainen.................................................................................72
Fase 2: schrijfopdrachten en reflectie.........................................................................73
Fase 3: werkhervatting............................................................................................... 74
Fase 3 : Sanering en deconnectie...............................................................................74
Bespreking casussen..................................................................................................... 75
3
, WOORDENLIJST
VDAB
Vlaamse dienst voor Arbeidsbemiddeling
Helpt mensen werk vinden en organiseert opleidingen.
Help bij solliciteren en kan sancties geven als je niet genoeg moeite doet
om werk te vinden.
RIZIV
Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering
Regelt de ziekteverzekering in België
Bepalen hoeveel geld je terugkrijgt voor medische kosten
Bepalen uitkeringen bij ziekte, ongeval, moederschap, …
Controleren langdurig zieken
Ziekenfonds (mutualiteit)
Betaalt een deel van je medische kosten terug (dokter, psycholoog, bril, …)
RVA
Rijksdienst voor arbeidsvoorziening
Beslist of je recht hebt op een werkloosheidsuitkering
Uitbetalingsinstellingen
Organisaties die werkloosheidsuitkeringen uitbetalen en je dossier regelen
met RVA
NEC (normaal economisch circuit)
Gewone jobs in de reguliere economie waar de meeste mensen werken. Je
verdient een normaal loon en werkt met collega’s zonder arbeidsbeperking.
SEC (sociaal economisch circuit)
Jobs in de sociale economie. Het doel is mensen met een afstand tot de
arbeidsmarkt kansen geven om te werken. (kringloopwinkels, …)
Collectief maatwerk
Werk in maatwerkbedrijven voor mensen met een arbeidsbeperking. De
overheid helpt werkgevers met loonpremie en begeleidingspremie
Individueel maatwerk
Ondersteuning zodat mensen met een arbeidsbeperking in gewone
bedrijven (NEC) kunnen werken. Werkgever krijgt ook loonpremie en
begeleidingspremie.
Arbeidshandicap
Een lichamelijke, mentale of psychische beperking die het moeilijk maakt
om werk te krijgen of te houden. (bv autisme, blindheid, gehoorproblemen,
verlamming, …)
GTB
Gespecialiseerd team bemiddeling
4
Woordenlijst..................................................................................................................... 4
les 1: Werkgeluk................................................................................................................. 5
Geschiedenis van werk(geluk) (de Prins, 2021)...............................................................6
Prehistorie.................................................................................................................... 6
Landbouwrevolutie....................................................................................................... 6
Steden en amabchten..................................................................................................6
Industriële revolutie (1800-1920).................................................................................7
Tijdperk van tevredenheid 1950-1995..........................................................................7
Tijdperk van hoge verwachtingen (1995-…).................................................................8
Werkgeluk (WG)............................................................................................................... 8
Hedonistisch werkgeluk (HWG)........................................................................................ 9
Hedonistisch werkgeluk: plezier....................................................................................10
PA > NA...................................................................................................................... 11
Eudemonisch: Actief engagement.................................................................................12
Eudemonisch: Zinvolheid............................................................................................... 13
6 soorten werk(on)geluk................................................................................................ 14
lage score= onder de 7.............................................................................................. 14
Tevredenheid scoort iemand hoog.............................................................................15
Iemand die met plezier leeft.......................................................................................15
Prettig geengageerden............................................................................................... 15
Vreugdeloos geengageerden......................................................................................16
volkomen werk-gelukkig............................................................................................. 16
volledige tabel diagonaal........................................................................................... 16
(on)geluk verhogen....................................................................................................... 17
Waar komt werkverdriet vandaan?.............................................................................17
Hoe je werknemers ongelukkig maken?.....................................................................18
Hoe je werknemers gelukkig maken? ‘BIG 3’..............................................................18
les 2: Emotionele kungfu.................................................................................................. 19
Emoties op de werkvloer............................................................................................... 19
Emotionele arbeid.......................................................................................................... 20
3 types emotionele arbeid.......................................................................................... 20
Hoe stimuleer je deep acting?....................................................................................22
Gevolgen van emotionele arbeid bij hulpverleners........................................................23
Wat is het?.................................................................................................................. 28
Omgaan met emotionele arbeid & dissonantie..............................................................28
Hoe gaan psychotherapeuten met emoties om? (Chui, & Liu, 2021)..........................29
1
, zelfcompassie................................................................................................................ 29
(1) Vriendelijkheid...................................................................................................... 30
(2) Gedeelde menselijkheid........................................................................................30
(3) Mindfulness........................................................................................................... 30
Zelfzorg......................................................................................................................... 31
Les 3: Werken met een (psychische) kwetsbaarheid........................................................32
De werkuitdaging.......................................................................................................... 35
factoren waarom het moeilijk loopt............................................................................35
eerdere werkervaringen............................................................................................. 35
persoon zelf: In welke mate heeft de arbeidsbeperking effect?..................................36
arbeidsbeperking: in welke mate heeft de burn-out.. effect?......................................36
Het werk: welke functies maken dat iemand met psychische kwetsbaarheid terug kan
werken of niet?........................................................................................................... 36
Hoe begeleiden wij mensen op / naar werk?...............................................................37
Macro kader................................................................................................................ 38
Begeleiding naar werk................................................................................................... 39
Praktijk: de participatieladder........................................................................................40
TOM’s werkstelling ondersteunende maatregelen.....................................................42
Les 4/ Thema 5: Werkgerelateerd gebruik van alcohol, andere drugs en medicatie (ADM)
......................................................................................................................................... 43
Vier pijlers in een effectief ADM-beleid.......................................................................44
Herstelverhaal naar werk: gastcollege Annick Drieskens..................................................46
Ervaringsdeskundige met psychische kwetsbaarheid, bipolaire stoornis.......................46
Disclosure en solliciteren.................................................................................................. 47
Disclosure...................................................................................................................... 47
Types............................................................................................................................. 48
Vraag: Wat zijn voor- en nadelen van disclosure?..........................................................50
Waarom wel?.............................................................................................................. 50
Waarom niet?............................................................................................................. 50
Waarom wel/niet?....................................................................................................... 51
wie nodig je uit voor een sollicitatie?..........................................................................51
Extra data gevraagd; heb je ooit contact gehad met burn-out?..................................51
vragen naar kenmerken (denk je dat deze persoon goed zal zijn in…’.......................52
Beïnvloedende factoren................................................................................................. 52
Brainstormen over disclosure........................................................................................53
Disclosure voorbereiden en uitvoeren...........................................................................53
Geen disclosure.......................................................................................................... 53
Voor ons zit Tini............................................................................................................. 54
Schokkende gebeurtenissen op het werk.........................................................................55
2
, Emotioneel-schokkende gebeurtenis (De Soir, 2014)....................................................56
Types (De Soir, 2014).................................................................................................... 56
Verwerking.................................................................................................................... 57
Principes voor een effectieve opvang............................................................................58
1. Op het moment (net na schok)...............................................................................58
2. Nadien (naschok en verwerking)...........................................................................59
Wat kan je doen voor jezelf? (zelfzorg en grenzen).......................................................61
Burn-out............................................................................................................................ 62
Historiek van burn-out................................................................................................... 62
Burn-out vs Depressie.................................................................................................... 64
Varianten....................................................................................................................... 64
Burn-out proces............................................................................................................. 65
Burn-out identificeren.................................................................................................... 67
Begeleiding.................................................................................................................... 68
Burnout deel 2.................................................................................................................. 69
Fase 1: psycho-educatie............................................................................................. 70
Fase 1: disclosure....................................................................................................... 70
Fase 1: leefregels: rust en ritme.................................................................................71
Fase 1: monitoren....................................................................................................... 71
Fase 2: registratieopdrachten.....................................................................................72
Fase 2: piekertraining................................................................................................. 72
Fase 2: beweging – licht trainen.................................................................................72
Fase 2: schrijfopdrachten en reflectie.........................................................................73
Fase 3: werkhervatting............................................................................................... 74
Fase 3 : Sanering en deconnectie...............................................................................74
Bespreking casussen..................................................................................................... 75
3
, WOORDENLIJST
VDAB
Vlaamse dienst voor Arbeidsbemiddeling
Helpt mensen werk vinden en organiseert opleidingen.
Help bij solliciteren en kan sancties geven als je niet genoeg moeite doet
om werk te vinden.
RIZIV
Rijksinstituut voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering
Regelt de ziekteverzekering in België
Bepalen hoeveel geld je terugkrijgt voor medische kosten
Bepalen uitkeringen bij ziekte, ongeval, moederschap, …
Controleren langdurig zieken
Ziekenfonds (mutualiteit)
Betaalt een deel van je medische kosten terug (dokter, psycholoog, bril, …)
RVA
Rijksdienst voor arbeidsvoorziening
Beslist of je recht hebt op een werkloosheidsuitkering
Uitbetalingsinstellingen
Organisaties die werkloosheidsuitkeringen uitbetalen en je dossier regelen
met RVA
NEC (normaal economisch circuit)
Gewone jobs in de reguliere economie waar de meeste mensen werken. Je
verdient een normaal loon en werkt met collega’s zonder arbeidsbeperking.
SEC (sociaal economisch circuit)
Jobs in de sociale economie. Het doel is mensen met een afstand tot de
arbeidsmarkt kansen geven om te werken. (kringloopwinkels, …)
Collectief maatwerk
Werk in maatwerkbedrijven voor mensen met een arbeidsbeperking. De
overheid helpt werkgevers met loonpremie en begeleidingspremie
Individueel maatwerk
Ondersteuning zodat mensen met een arbeidsbeperking in gewone
bedrijven (NEC) kunnen werken. Werkgever krijgt ook loonpremie en
begeleidingspremie.
Arbeidshandicap
Een lichamelijke, mentale of psychische beperking die het moeilijk maakt
om werk te krijgen of te houden. (bv autisme, blindheid, gehoorproblemen,
verlamming, …)
GTB
Gespecialiseerd team bemiddeling
4
