Schoolpsychologie en pedagogische psychologie...............................................................5
LES 1: kinderen en jongeren met gedrags- en emotionele problemen................................6
1. Inleiding....................................................................................................................... 6
2. Wat zijn gedrags- en emotionele problemen?..............................................................6
3. Classificatie van gedrgs- en emotionele problemen....................................................7
4. Epidemiologisch onderzoek naar gedrags- en emotionele problemen bij kinderen en
jongeren.......................................................................................................................... 8
5. Etiologie van gedrags- en emotionele problemen........................................................8
6. Diagnostiek van gedrags- en emotionele problemen (grote lijnen kennen)...............11
7. Behandeling van gedrags- en emotionele problemen (niet veel in les over verteld). 11
Les 2: ADHD (deel 1)......................................................................................................... 12
1) Executieve disfuncties............................................................................................ 17
2) Aversie van uitstel (‘delay aversion’).....................................................................17
3) Verstoorde toestandsregulatie...............................................................................18
Les 3: ADHD (deel 2)......................................................................................................... 18
1. Psycho-educatie..................................................................................................... 20
2. Gedragstherapeutische behandeling (psychosociale interventies).........................20
3) Medicatie................................................................................................................ 22
Les 4: licht verstandelijke beperking.................................................................................23
1) Uitgebreide diagnostiek.......................................................................................... 28
2) Afstemmen van de communicatie..........................................................................28
3) Concreet maken van oefenstof door.......................................................................29
4) Voor structureren en vereenvoudigen van omgeving en leerstof zodat
werkgeheugen niet overbelast wordt.........................................................................29
5) Netwerk en generalisatie vergroten en verstevigen...............................................29
6) Veilige en positieve leeromgeving..........................................................................29
Les 5: agressie en gedragsproblemen (deel 1).................................................................30
1. Kenmerken van ernstige gedragsproblemen.............................................................30
2. Wanneer spreken we van een psychiatrische aandoening of stoornis?.....................31
3. Differentiaaldiagnose en comorbiditeit......................................................................31
4. Prevalentie................................................................................................................. 32
5. Culturele en maatschappelijke invloeden..................................................................32
6. Etiologie (risico- en beschermende factoren).............................................................34
7. Diagnostiek................................................................................................................ 35
Les 6: agressie en gedragsproblemen (deel 2).................................................................37
1
, 8. Preventie en behandeling.......................................................................................... 37
8.1. Motivatie................................................................................................................. 37
8.2. Ambulante behandeling.......................................................................................... 38
8.3. Residentiële behandeling........................................................................................ 41
8.4. Interventies op school............................................................................................. 42
Les 7: SEO (Sociaal-)emotionele ontwikkeling..................................................................44
Les 8: ASS (deel 1) Autismespectrumstoornis...................................................................48
Les 9: ASS (deel 2) .......................................................................................................... 54
1) Psycho-educatie..................................................................................................... 57
2) Integrale aanpak en Betrek het gezin.....................................................................58
3) Op maat van het individuele kind en zijn gezin......................................................59
4) Structureer de omgeving van het kind en maak deze begrijpelijk..........................59
10 Ontwikkelen van cognitief talent GASTLES..................................................................61
Theoretische achtergrond.............................................................................................. 61
Persoonlijkheid........................................................................................................... 63
Motivatie..................................................................................................................... 63
Competentiebeleving................................................................................................. 63
Regulatie van leer- of studeergedrag.........................................................................64
Gezondheid................................................................................................................ 64
Kracht van je omgeving................................................................................................. 65
Onderwijsaanpassingen................................................................................................. 66
1. Compacten (in de klas)........................................................................................... 66
2.Verrijken (in de klas)................................................................................................ 67
3. Versnellen............................................................................................................... 68
4. Kangoeroeklas/ plusklas......................................................................................... 68
Les 11 en 12 : Gastles integrale jeugdhulp (deel 1&2)......................................................69
Situering........................................................................................................................ 69
Jeugdhulplandschap....................................................................................................... 70
Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (RTJ)................................................................70
Niet-rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp (NRTJ).......................................................71
Toegangspoort........................................................................................................... 72
Gemandateerde voorziening (GV)..............................................................................73
Gerechtelijke jeugdhulp.............................................................................................. 73
Jeugddelict.................................................................................................................. 74
Crisisjeugdhulp........................................................................................................... 74
Continuïteit................................................................................................................. 74
Doelstellingen decreet IJH.............................................................................................. 75
Casuïstiek...................................................................................................................... 77
2
,Les 13: depressie, suïcide, suicidepreventie bij kinderen..................................................77
1. Negatieve cognities:............................................................................................... 82
2. Selffulfilling prophecy en aangeleerde hulpeloosheid............................................82
3. Piekeren:............................................................................................................... 82
Les 14: Stemmingsstoonissen, depressie, suicide en suicidepreventie bij kinderen en
jongeren (deel 2).............................................................................................................. 83
Psycho-educatie......................................................................................................... 84
Internet....................................................................................................................... 85
Gezinsbenadering of ondersteuning gezin..................................................................85
4) Psychotherapie....................................................................................................... 86
5) Medicatie................................................................................................................ 87
6) Residentiële behandeling.......................................................................................88
7) Terugvalpreventie.................................................................................................. 88
+ begeleiding op school:............................................................................................ 88
11. Suïcide en suïcidepreventie (staat niet in de cursustekst).......................................88
11.4 Preventie: detectie van suïcidaal gedrag Focus deze les: detectie........................89
Sociale relaties tussen kinderen en pesten.......................................................................93
Theoretische en empirische achtergrond (begrippen en concepten).............................93
1) Sociometrie:........................................................................................................... 93
2) Pesten:................................................................................................................... 94
3) Sociale competentie of sova:..................................................................................95
1) Sociale informatieverwerking.................................................................................95
2) Perspectief nemen.................................................................................................. 95
3) Moreel redeneren................................................................................................... 96
1) Selectie en invloed................................................................................................. 96
2) Resource control theory......................................................................................... 96
3) Deviancy training................................................................................................... 97
2. Prevalentie (Cyber)Pesten in Vlaanderen (staat niet in de cursustekst)....................97
3. Diagnostiek................................................................................................................ 97
4. Aanpak...................................................................................................................... 98
Les 16: Faalangst............................................................................................................ 103
1. Begripsomschrijving................................................................................................ 103
het faalangst model ~ Erik de Preeuw......................................................................104
2. Signaalherkenning................................................................................................... 106
3. Prevalentie............................................................................................................... 106
4. Oorzaken................................................................................................................. 107
5. Diagnostiek.............................................................................................................. 107
6. Preventieve maatregelen......................................................................................... 108
3
, 1. algemene Houding van de leerkracht...................................................................108
2. Toetsen................................................................................................................. 108
3. De leerling zelf...................................................................................................... 108
7. Behandeling............................................................................................................. 108
Les 17: Lezen, spelling en dyslexie.................................................................................111
1 Inleiding.................................................................................................................... 111
1) Fonologisch principe............................................................................................. 112
2) Morfologisch principe........................................................................................... 112
3) Etymologisch principe.......................................................................................... 112
2 Definities en begrippen............................................................................................. 113
3. Classificatie dyslexie (diagnostische criteria)..........................................................115
1) Achterstandscriterium.......................................................................................... 115
2) Hardnekkigheidscriterium of didactische resistentie:...........................................115
3) Exclusiviteitscriterium (milde vorm):....................................................................116
4 Comorbiditeit............................................................................................................ 117
5 Prevalentie................................................................................................................ 117
6 Prognose................................................................................................................... 117
Les 18: rekenen en dyscalculie.......................................................................................118
1. Inleiding................................................................................................................... 118
2. Ontwikkeling aantallen, hoeveelheden en relaties...................................................118
3. Specifieke rekenvaardigheden.................................................................................120
1. Conceptuele kennis.............................................................................................. 120
2. Procedurele kennis............................................................................................... 120
3. Feitenkennis......................................................................................................... 121
4. Dyscalculie.............................................................................................................. 121
1) Achterstandscriterium:......................................................................................... 122
2) Hardnekkigheidscriterium of didactische resistentie:...........................................122
3) Exclusiviteitscriterium (een milde vorm):.............................................................122
Les 19: DCD + Taalstoornissen.......................................................................................123
1. Klinisch beeld........................................................................................................... 123
2. Criteria..................................................................................................................... 124
3. Prevalentie............................................................................................................... 125
4. Prognose.................................................................................................................. 125
5. Diagnostiek.............................................................................................................. 125
6. Begeleiding.............................................................................................................. 125
1. Inleiding................................................................................................................... 126
2. Problemen in de taalontwikkeling............................................................................126
3. Criteria Primaire spraak- en taalontwikkelingsproblemen........................................127
4