Practicum volwassenen en ouderen | Basishouding & Gespreksvoering | Thomas More | 2025/26

PRACTICUM OUDEREN EN VOLWASSEN

KENNISCLIP 1: BASISHOUDING

= een fundamentele attitude die je aanneemt in je gesprek. Een basis om een goede
werkrelatie uit te bouwen.

 Volgens Rogers:
 Empathie  als hulpverlener je inleven in de wereld van je
gesprekspartner.
 Onvoorwaardelijke acceptatie  gesprekspartner accepteren voor wie die
is.
 Echtheid  Congruent zijn, geen masker opzetten, niet anders voordoen.



WAAROM IS JE BASISHOUDING BELANGRIJK?

 Basishouding bepaald de band die je hebt met je gesprekspartner.
 Veilige en vertrouwelijke omgeving creëren. Dit nodigt uit tot openheid en
zelfexploratie de GP (gesprekspartner) voelt zich gehoord en begrepen.
 Effectiviteit van interventies  Meer kans dat je GP je interventies wil/gaat
uitvoeren.
 Hoe veiliger het is, des te meer voelt de GP zich geaccepteerd en gaat de
GP minder in weerstand.

 Maakt persoonlijke groei en zelfontplooiing mogelijk!



Wat is een goede basishouding?

 Empathie
 Oprecht nieuwsgierig zijn naar de ander
 Actief luisteren
 Reflecteren in een gesprek.
 Geen haast om te adviseren of sturen in het gesprek.
 Inleven in het verhaal van de GP

 Onvoorwaardelijke acceptatie
 Hulpverlener reageert zonder oordeel, er is geen corrigerend of
moraliserend taalgebruik
 De hulpverlener toont respect voor het perspectief van de GP, zelfs als dat
afwijkt van eigen normen

 Echtheid (congruentie)
 De hulpverlener is authentiek. (spreekt vanuit zichzelf)
 De hulpverlener benoemd eigen gevoelens op een passende manier.
 Voor , tijdens en na het gesprek is er coherentie tussen woorden, toon en
lichaamstaal.

OBSERVATIES

 Om te merken of iemand een goede basishouding heeft

,  ‘is de hulpverlener echt aan het luisteren?’
 Aan het lichaamstaal te zien
 Wordt er geparafraseerd of gereflecteerd?
 Is er sprake van oordeel of correctie?
 Krijgt de GP ruimte om eigen verhaal te doen?
 Lijkt de hulpverlener echt betrokken?



OPENEN VAN GESPREKKEN (KENNISCLIP 2)

WAAROM BELANGRIJK?

 Succes van hulpverlening is afhankelijk van band tussen hulpverlener en GP
 Start al voor eerste gesprek  mail
 Vooral tijdens eerste fysieke gesprek
 Voor de GP vaak eng, spannend om eerste keer te gaan praten.
 Praten over intieme zaken  vraagt vaak tijd.

 Noden om je open te stellen:
 Warm welkom, vriendelijk
 Op je gemak helpen voelen
 Keuzevrijheid, duidelijkheid en structuur, rustig.

 Om op gemak te stellen  Vertragen !
 Persoon aankijken
 Geen monoloog voeren (niet hele tijd zelf aan het woord op begin) 
vragen stellen.


OPENEN VAN EEN EERSTE GESPREK

 Afhankelijk van waar je werkt, … Beroepsgeheim… Locatie …
 Wie ga je ontmoeten? Volwassenen, kinderen, bejaard?
 Beinvloeden wat je doet in je opener.
 Je aanpassen aan wat de persoon nodig lijkt te hebben.

 Verwelkoming
 ‘heb je de weg goed gevonden?’ ‘iets over het weer zeggen…’
 ‘kies maar een stoel uit waar je wilt zitten’
 Jezelf even voorstellen
 Naam, hoelang je het werk al doet, organisatie voorstellen eventueel… 
Niet altijd nodig.
 Vragen of je basisinfo mee mag geven
 Hoelang je gaat samenzitten, of er beroepsgeheim is, … dossier, nota’s …
 Koppel info die je hebt (eventueel) al terug
 ‘in de mail zei je dat …’ de dokter zei dat …

Belangrijk! rustig verloop van de opening, warme basis en zorg voor goede band met
client.

 Client zit op hete kolen bv  dan eerst daarop reageren. Bv als client huilt,
zenuwachtig is. Eerst op gemak stellen en relatie opbouwen, daarna pas
basisinfo.

,  De eerste vraag stellen
 ‘is het oke om even dieper in te gaan op waarom je hier bent’
 ‘is het oke om even te schetsen’
 ‘wat maakt dat je toen die afspraak maakte?’

 Hoe niet?
 ‘hoe is het’
 ‘cava, vertel eens’
 ‘wat is het probleem?’
 Niet teveel verklein woorden bij volwassenen.

In elke situatie anders. Bv bij client die net diagnose kanker heeft gehad ga je niet
helemaal zeggen direct : ja mooi weer, … we gaan uur samenzitten en ik heb
beroepsgeheim…  Andere context= andere opener.



OPENEN VAN EEN GEVOLGGESPREK

 Kort terugkoppelen wat je hebt onthouden van het vorige gesprek
 Emoties, noden, behoeften
 Of juist dat vragen aan de GP. ‘wat is jou bijgebleven?’

 Startvraag
 Hoe is het sinds ons vorig gesprek…



AFSLUITEN VAN GESPREKKEN

 Afhankelijk van de context
 Reageer op wat GP laatst zei, kondig daarna rustig aan dat tijd erop zit

 Vat samen: zowel feiten als gevoelens, geen nieuwe info én check of je het zo
goed begrepen hebt

 Sta stil bij hoe GP eerste gesprek ervaren heeft

 Bevraag of GP nog een volgend gesprek wil, geef de GP de vrijheid om hierop te
antwoorden



AFSLUITEN VAN EERSTE GESPREK

 Afhankelijk van de context
 bv privépraktijk of zoonzorg te huis en gesprek in kamer van persoon
 Reageer op wat GP laatst zei, kondig daarna rustig aan dat tijd erop zit
 Vat samen: zowel feiten als gevoelens, geen nieuwe info én check of je het zo
goed begrepen hebt
 Ook stilstaan bij hoe de client alles heeft beleefd.
 Sta stil bij hoe GP eerste gesprek ervaren heeft
 Bevraag of GP nog een volgend gesprek wil, geef de GP de vrijheid om hierop te
antwoorden

,  Soms voelt de client de klik niet, nood aan iets anders, …
 Aan het einde heel open houden. Aftoetsen of de client een nieuwe
afspraak wilt maken.
 Bv ‘zou jij graag nog een volgend gesprek willen om hier verder over na te
denken?’
 ‘we hebben al veel samen besproken, hoe zie jij het verder?’


AFSLUITEN VAN GEVOLGGESPREKKEN

 Gelijkaardig aan afsluiten 1ste gesprek
 Bespreken hoe de GP het gesprek ervaren heeft, hoeft niet elke keer
 Zorg elk gesprek voor openheid of GP een nieuw gesprek wil inplannen of niet

VOORBEREIDING LES 2: SOORTEN VRAGEN

 Gesloten vraag
 Vaste antwoord categorieën die vast liggen  ja of nee
 Open vraag
 Eigen vrijheid, eigen invulling geven.
 Explicitering
 Uitleg om iets expliciet te maken, zichtbaar maken
 Elaboratie
 Meer vertellen over het huidige onderwerp
 Meerkeuzevraag
 Gesloten vraag waarbij de gevraagde kiest tussen een van gegeven
alternatieven.
 Uitnodigende vraag
 Gesloten vraag, nodigt uit tot een breder antwoord. ‘kunt u mij vertellen …’
 Double- blind
 Tegelijkertijd aan twee tegenstrijdige eisen moeten voldoen, waarbij
voldoen aan de ene het voldoen aan de andere uitsluit.
 Suggestieve vraag
 Een eigen oordeel of interpretatie projecteren op de GP
 Circulaire vraag
 Een vraag over hoe een ander denkt over het uitvoeren van hetzelfde
gedrag als dat van de GP.

“Een client zal namelijk kiezen of zij of hij de gesloten vraag ook als gesloten vraagt
beantwoordt. Een open vraag nodigt eerder uit tot het geven van een uitgebreider
antwoord.”



LES 2: EXPLOREREN EN CONCRETISEREN

WAAROM EN WAT?

 Hulpverlening
 Doel
 Samen op zoek met de GP naar wat er precies aan de hand is, welke
doelen men heeft, welke oplossingen er kunnen zijn en dat men die ook
durft uitproberen