CROSSCULTURELE PSYCHOLOGIE
GEBIEDSOMSCHRIJVING EN METHODOLOGIE
WAT IS CULTUUR?
Cultuur is een door een gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen, ideeën,
attitudes, gedragingen, communicatiemiddelen en de producten ervan die van generatie
op generatie worden overgeleverd
- Buitenste: materieel: gebouwen, muziek, voeding,…
- Middelste: sociaal
nomen en waarden, gedragingen
- Menselijke natuur
- Cultuur veranderd met de jaren
PIRAMIDE Menselijke natuur: aangeboren en voor iedereen
het zelfde
Persoonlijkheid: individuele verschillen
Cultuur: gemeenschappelijke zaken met onze sociale context
Kenmerken van cultuur
CULTUUR IS GEDEELD
- Voor cultuur is een groep(je) nodig
van heel klein tot heel groot in je eentje kan je niet spreken van cultuur
- De mate waarin het gedeeld is varieert: individuele verschillen binnen eenzelfde
cultuur
ook persoonlijkheid, levenservaring en de vele andere cultuurtjes waar je deel van
bent
- Ook verschillen tussen culturen: Tight vs. loose cultures
• Tight cultures culturele normen worden streng gehanteerd (snelle
afstraffing als je regels niet volgt)
• Loose cultures heel losjes veel variatie
, CULTUUR IS OVERGELEVERD
wordt aangeleerd door socialisatie
- Primaire socialisatie: door directe familie (ouders of andere centrale zorgfiguren)
- Secundaire socialisatie: door school, vrienden, werk, Middelbare school, …
- Tertiaire socialisatie: door samenleving, (sociale) media,…
Gebeurd bewust en onbewust
Bv; Wat at je thuis altijd? Makkelijk en snel? Gezondheid? Duur? Aten jullie samen?
Wie dekte de tafel/ruimde af/ maakte het eten klaar?
Primair
CULTUUR IS OVERGELEVERD
wordt overgebracht door socialisatie
- enculturatie: cultuuroverdracht in tijd, blijft hetzelfde
- acculturatie: cultuuroverdracht in geografische en sociale ruimte (meer in les
Acculturatie) nieuwe culturen leren (verhuizen ander land, partner met ander
cultureleachtergrond, …)
CULTUUR IS DYNAMISCH
Cultuur beïnvloedt leden… en vice versa
Dynamisch Verandert doorheen de tijd
Veranderingen zijn adaptief
Cultuur is de aanpassing van de menselijke soort op ecologische, sociopolitieke en
biologische factoren
- Verschillende woningen in andere culturen ten gevolge van de soort grond en
landbouw …
- Verplaatsbare woningen zijn in sommige culturen een enorme voordeel
- Siësta houden
- Bier en frietjes in belgie want aardappelen en granen zijn hier makkelijk te telen
Psychologisch dynamisch
Een persoonlijke bubbel hebben, afstand dat andere van jou moeten houden om je
comfortabel te kunnen voelen
Corona zal er wss voor gezorgt hebben dat je je comfortabeler voelt met meer afstand
,CROSSCULTURELE PSYCHOLOGIE
= de wetenschappelijke studie van gelijkenissen en verschillen in het menselijk
psychologisch functioneren in verschillende culturele groepen, daarbij onderzoekend hoe
ons denken, voelen en doen beïnvloed wordt door een culturele context
- Onderzoeken hoe het denken, voelen, … beïnvloedt wordt door een culturele
context
Geschiedenis
1850: de mens niet als individu, maar in relatie met de gewoonte en contexten
Völkerpsychologie: de mens wordt begrepen in relatie tot de gewoonten en gebruiken van de
samenleving, niet losstaand. Men onderzocht hoe cultuur en collectieve tradities het denken en
handelen beïnvloeden.
Wundt: je kan de geschiedenis zien als één groot experiment en de invloed daarvan
bestuderen op de menselijke psychologie (bijvoorbeeld mentale stoornissen die vroeger
veel voorkwamen en nu niet meer). Hiermee legde Wundt een link tussen veranderende
maatschappelijke omstandigheden en psychologische verschijnselen.
Antropologie: iemand die in een andere cultuur is gaan leven en daar geobserveerd heeft.
bv. Rivers: waarneming bij bewoners van Papua Nieuw-Guinea. Door participerende observatie
probeerde men inzicht te krijgen in de werking van andere samenlevingen en hun psychologische
processen.
1940-1950: in één land zijn er veel dezelfde opvoedpraktijken (onderwijs, …); zorgt dat
dan voor een basispersoonlijkheid in één land die je bij iedereen terugvindt? Men stelde
zich de vraag of culturele praktijken een nationale psychologische identiteit vormen.
2 benaderingen
ABSOLUTISME:
Psychologie is overal hetzelfde, bij de hele mensheid (algemene psychologie)
Culturele variatie wordt gezien als ruis waar je over moet kijken
Is universeel over de hele wereld
Sensorische, motorische functies
Biologische zaken die dan gelijk zijn over bijna de hele wereld
Bv een test voor kleurenblindheid die over de hele wereld gebruikt wordt Ishihara test
kleurenblindheid
Functies vanaf jonge leeftijd
bv. Objectpermanentie (8 maand) Dingen die we vanaf hele jonge leeftijd leren (iets verstoppen
voor kind, en kind denkt dat dat dan weg is)
Zeer abstracte functies
Hoe abstracter je iets formuleert, hoe meer je kan zeggen dat het universeel is
Bv elk kind wordt geboren met vaardigheid om taal te ontwikkelen universeel
Maar je context waarin je opgroeit gaat dat bepalen (bv bepaalde klanken die in jouw taal
, veel voorkomen of juist niet) Bepaalde woorden of klanken niet kunnen uitspreken omdat
dit niet uit jouw context komt, je hebt dit nooit geleerd
Kritiek: Wat met vele betekenisvolle culturele variatie?
RELATIVISME:
Psychologie is verschillend in zoveel contexten dat je psychologie enkel kan begrijpen
binnen een bepaalde context
- Er bestaat geen contextvrije psychologie
- Menselijke psychologie kan slechts begrepen worden binnen de context van de
cultuur waarin het verschijnt
Je kan enkel psychologie onderzoeken binnen een culturele context
Bv. leren tellen door je vingers te gebruiken (Afrika gebruikt ook de vingerkootjes dus dan kan je tot
12 tellen)
Biologische zaken (boer laten) kan je enkel begrijpen in culturele contexten
In het ene land is dat beleefd ‘het was lekker’ maar ander land is dat onbeschoft.
Kritiek:
- Te verschillend om te kunnen interageren?
- Algemene morele standaarden en wetgevingen?
- Niet vergeten dat we over culturen heen ook enorm veel gemeen hebben
Mensen uit verschillende culturen kunnen elkaar mss niet goed begrijpen? Zijn
mensenrechten dan ook relatief? Is extreem
Cross-culturele zit hier in het midden, welke is het juiste? Wat is meer verschillend?
Waarheid vaak in het midden
WAAROM IS CROSSCULTURELE PSYCHOLOGIE BELANGRIJK?
Veel psychologisch onderzoek is “WEIRD”!
- Western
- Educated
- Industrialized
- Rich
- Democratic
Meeste onderzoeken gebeurde bij mensen uit westerse landen, rijkere landen, …
• > 4000 onderzoekspapers
• 20 jaar (1988-2007)
• Deelnemers:
95%: VS, Europa en Engels sprekende landen (bv. Australië)
MAAR deze landen omvatten slecht 12% van de wereldbevolking!
• 68% VS, waarvan 2/3 undergraduate students
GEBIEDSOMSCHRIJVING EN METHODOLOGIE
WAT IS CULTUUR?
Cultuur is een door een gemeenschap gedeeld systeem van waarden, normen, ideeën,
attitudes, gedragingen, communicatiemiddelen en de producten ervan die van generatie
op generatie worden overgeleverd
- Buitenste: materieel: gebouwen, muziek, voeding,…
- Middelste: sociaal
nomen en waarden, gedragingen
- Menselijke natuur
- Cultuur veranderd met de jaren
PIRAMIDE Menselijke natuur: aangeboren en voor iedereen
het zelfde
Persoonlijkheid: individuele verschillen
Cultuur: gemeenschappelijke zaken met onze sociale context
Kenmerken van cultuur
CULTUUR IS GEDEELD
- Voor cultuur is een groep(je) nodig
van heel klein tot heel groot in je eentje kan je niet spreken van cultuur
- De mate waarin het gedeeld is varieert: individuele verschillen binnen eenzelfde
cultuur
ook persoonlijkheid, levenservaring en de vele andere cultuurtjes waar je deel van
bent
- Ook verschillen tussen culturen: Tight vs. loose cultures
• Tight cultures culturele normen worden streng gehanteerd (snelle
afstraffing als je regels niet volgt)
• Loose cultures heel losjes veel variatie
, CULTUUR IS OVERGELEVERD
wordt aangeleerd door socialisatie
- Primaire socialisatie: door directe familie (ouders of andere centrale zorgfiguren)
- Secundaire socialisatie: door school, vrienden, werk, Middelbare school, …
- Tertiaire socialisatie: door samenleving, (sociale) media,…
Gebeurd bewust en onbewust
Bv; Wat at je thuis altijd? Makkelijk en snel? Gezondheid? Duur? Aten jullie samen?
Wie dekte de tafel/ruimde af/ maakte het eten klaar?
Primair
CULTUUR IS OVERGELEVERD
wordt overgebracht door socialisatie
- enculturatie: cultuuroverdracht in tijd, blijft hetzelfde
- acculturatie: cultuuroverdracht in geografische en sociale ruimte (meer in les
Acculturatie) nieuwe culturen leren (verhuizen ander land, partner met ander
cultureleachtergrond, …)
CULTUUR IS DYNAMISCH
Cultuur beïnvloedt leden… en vice versa
Dynamisch Verandert doorheen de tijd
Veranderingen zijn adaptief
Cultuur is de aanpassing van de menselijke soort op ecologische, sociopolitieke en
biologische factoren
- Verschillende woningen in andere culturen ten gevolge van de soort grond en
landbouw …
- Verplaatsbare woningen zijn in sommige culturen een enorme voordeel
- Siësta houden
- Bier en frietjes in belgie want aardappelen en granen zijn hier makkelijk te telen
Psychologisch dynamisch
Een persoonlijke bubbel hebben, afstand dat andere van jou moeten houden om je
comfortabel te kunnen voelen
Corona zal er wss voor gezorgt hebben dat je je comfortabeler voelt met meer afstand
,CROSSCULTURELE PSYCHOLOGIE
= de wetenschappelijke studie van gelijkenissen en verschillen in het menselijk
psychologisch functioneren in verschillende culturele groepen, daarbij onderzoekend hoe
ons denken, voelen en doen beïnvloed wordt door een culturele context
- Onderzoeken hoe het denken, voelen, … beïnvloedt wordt door een culturele
context
Geschiedenis
1850: de mens niet als individu, maar in relatie met de gewoonte en contexten
Völkerpsychologie: de mens wordt begrepen in relatie tot de gewoonten en gebruiken van de
samenleving, niet losstaand. Men onderzocht hoe cultuur en collectieve tradities het denken en
handelen beïnvloeden.
Wundt: je kan de geschiedenis zien als één groot experiment en de invloed daarvan
bestuderen op de menselijke psychologie (bijvoorbeeld mentale stoornissen die vroeger
veel voorkwamen en nu niet meer). Hiermee legde Wundt een link tussen veranderende
maatschappelijke omstandigheden en psychologische verschijnselen.
Antropologie: iemand die in een andere cultuur is gaan leven en daar geobserveerd heeft.
bv. Rivers: waarneming bij bewoners van Papua Nieuw-Guinea. Door participerende observatie
probeerde men inzicht te krijgen in de werking van andere samenlevingen en hun psychologische
processen.
1940-1950: in één land zijn er veel dezelfde opvoedpraktijken (onderwijs, …); zorgt dat
dan voor een basispersoonlijkheid in één land die je bij iedereen terugvindt? Men stelde
zich de vraag of culturele praktijken een nationale psychologische identiteit vormen.
2 benaderingen
ABSOLUTISME:
Psychologie is overal hetzelfde, bij de hele mensheid (algemene psychologie)
Culturele variatie wordt gezien als ruis waar je over moet kijken
Is universeel over de hele wereld
Sensorische, motorische functies
Biologische zaken die dan gelijk zijn over bijna de hele wereld
Bv een test voor kleurenblindheid die over de hele wereld gebruikt wordt Ishihara test
kleurenblindheid
Functies vanaf jonge leeftijd
bv. Objectpermanentie (8 maand) Dingen die we vanaf hele jonge leeftijd leren (iets verstoppen
voor kind, en kind denkt dat dat dan weg is)
Zeer abstracte functies
Hoe abstracter je iets formuleert, hoe meer je kan zeggen dat het universeel is
Bv elk kind wordt geboren met vaardigheid om taal te ontwikkelen universeel
Maar je context waarin je opgroeit gaat dat bepalen (bv bepaalde klanken die in jouw taal
, veel voorkomen of juist niet) Bepaalde woorden of klanken niet kunnen uitspreken omdat
dit niet uit jouw context komt, je hebt dit nooit geleerd
Kritiek: Wat met vele betekenisvolle culturele variatie?
RELATIVISME:
Psychologie is verschillend in zoveel contexten dat je psychologie enkel kan begrijpen
binnen een bepaalde context
- Er bestaat geen contextvrije psychologie
- Menselijke psychologie kan slechts begrepen worden binnen de context van de
cultuur waarin het verschijnt
Je kan enkel psychologie onderzoeken binnen een culturele context
Bv. leren tellen door je vingers te gebruiken (Afrika gebruikt ook de vingerkootjes dus dan kan je tot
12 tellen)
Biologische zaken (boer laten) kan je enkel begrijpen in culturele contexten
In het ene land is dat beleefd ‘het was lekker’ maar ander land is dat onbeschoft.
Kritiek:
- Te verschillend om te kunnen interageren?
- Algemene morele standaarden en wetgevingen?
- Niet vergeten dat we over culturen heen ook enorm veel gemeen hebben
Mensen uit verschillende culturen kunnen elkaar mss niet goed begrijpen? Zijn
mensenrechten dan ook relatief? Is extreem
Cross-culturele zit hier in het midden, welke is het juiste? Wat is meer verschillend?
Waarheid vaak in het midden
WAAROM IS CROSSCULTURELE PSYCHOLOGIE BELANGRIJK?
Veel psychologisch onderzoek is “WEIRD”!
- Western
- Educated
- Industrialized
- Rich
- Democratic
Meeste onderzoeken gebeurde bij mensen uit westerse landen, rijkere landen, …
• > 4000 onderzoekspapers
• 20 jaar (1988-2007)
• Deelnemers:
95%: VS, Europa en Engels sprekende landen (bv. Australië)
MAAR deze landen omvatten slecht 12% van de wereldbevolking!
• 68% VS, waarvan 2/3 undergraduate students
