PATHOFYSIOLOGIE
PROF. DR. K. GEBOES
1
, WHO
Pathologie = iets afwijkend
Pathofysiologie = ziekteleer, mechanismen van ziekten in het lichaam
Gezondheid volgens WHO => toestand van volkomen lichamelijk, geestelijk & sociaal
welzijn (Bv. burn-out is ook ongezond)
In België & Europa -> gezamenlijk gezondheidsbeleid
-> bv. preventiescreening naar kanker -> Europa legt daar basis voor
-> primaire doel van gezondheidsbeleid = maximaliseren van de gezondheid van de
bevolking binnen de grenzen van de bestaande middelen & binnen een ethisch kader
dat is gebouwd op rechtvaardigheids- & solidariteitsprincipes
Bv. België screening doen naar darmkanker -> naar alle 50 plussers een staaltje
opsturen -> stuk van belastinggeld (-> in armer land kunnen ze dat miss niet doen -> niet
binnen de grenzen van bestaande middelen)
WAT IS NORMAAL?
=> normale verdeling
-> het grootste deel van de mensen zal rond het
gemiddelde zitten
-> groep van 95% zit binnen het normale
-> rode groep = abnormaal
Normaal = wat je bij de meeste mensen ziet
Vb. bij griep heb je koorts en verkoudheid -> normale groep (95%) -> zo is het bij de
meeste mensen
Vb. bij griep geen koorts wel verkoudheid ->
abnormale groep (rood)
Normale dingen kom je constant tegen
Bv. bloeddruk: bovendruk meestal rond 110 &
onderdruk meestal rond 70/80
->150 altijd te hoog, maar oudere mensen gaan daar
vaker zitten
2
, PATHOFYSIOLOGISCHE MECHANISMEN
Een ziekte hebben kan door veel verschillende zaken:
• Genetisch defect (-> vaak aangeboren)
• Ischemie (= zuurstoftekort)
-> komt veel voor bij: suikerziekte, mensen met hartproblemen,…
-> vaak bloedvaatjes die bloed niet goed rondbrengen
• Infectie (= bacterie, schimmel, parasiet,…)
-> alleen als je ‘een beestje’ hebt
• Inflammatie (= ontsteking -> normaal)
-> vb. in arm gesneden -> gaat rood & dik zijn tot genezing = ontstekingsreactie
-> lichaamscellen zorgen voor ontsteking zodat het geneest
-> stel er komt etter uit de wonde => infectie (want bacterie bij betrokken)
• Auto-immuun (= aandoening waarbij het afweersysteem per ongeluk ook de
gezonde lichaamseigen cellen, weefsels of organen aanvalt en beschadigt)
-> bv. plots een inflammatie van de darm terwijl dat niet nodig is => ziekte van
Crohn / colitis ulcerosa
-> bv. diabetes type 1 -> lichaam stuur immuun cellen naar pancreas -> maken
de cellen die nodig zijn voor aanmaak van insuline kapot
• Toxische factoren (bv. roken, asbest,…)
• Traumata (bv. beenbreuk, snee,…)
• Kanker
• Metabool (groep van stofwisselingsstoornissen waaronder overgewicht, hoge
bloeddruk, hoog cholesterol & verhoogde bloedsuiker -> die vaak samen
voorkomen)
• Nutritioneel (bv. door tekort aan essentiële voedingsstoffen)
• Veroudering (= geen ziekte, maar wel mankementen die erbij horen)
• Psychogeen (lichamelijk symptoom, aandoening of aanval wordt veroorzaakt
door psychologische factoren, zoals extreme stress, emoties of onverwerkt
trauma -> mentaal)
3
, ETHIOLOGIE
• Unifactorieel
-> ziekte door 1 reden
• Multifactorieel
-> ziekte door meerdere redenen
Bv. vrouw met osteoporose valt & breekt been
-> breuk is multifactorieel: val & osteoporose
• Exogeen
-> iets van buitenaf
Bv. diabetes: exogene factor = chirurg snijdt stuk uit pancreas
• Endogeen
-> iets van binnenuit
Bv. diabetes: endogene factor = verouderen-> pancreas verslijt
• Idiopathisch
-> als je niet weet vanwaar het komt
(bv. koorts, maar je weet niet door wat -> alles nagekeken maar geen verklaring)
• Iatrogeen
-> dokter heeft iets gedaan & als gevolg daarvan heb je bepaalde ziekte
-> gaat vaak over een complicatie
Bv. mensen hebben een drop voet, omdat chirurg bij operatie een zenuw heeft
geraakt -> kan voet niet meer bewegen
PATHOGENESE
= medische proces van het ontstaan, de ontwikkeling & het verloop van een ziekte of
aandoening in het lichaam
• Exogeen -> van buitenuit: infectie, trauma,…
• Door eigen eigenschappen: leeftijd, genetica,…
• Reactievermogen: de betrouwbaarheid van de beschermingsmechanismen
Ziekte komt door combinatie van de 3:
Bv. 20 jaar, virus, maar kan werken -> nier door hebben dat je dat gehad hebt
Bv. 80 jaar, virus, maar reactiemechanismen zijn verouderd -> 4 weken op intensieve
zorgen
1 virus -> kan leiden tot verschillende ziektebeelden, afhankelijk van wie je bent
4
PROF. DR. K. GEBOES
1
, WHO
Pathologie = iets afwijkend
Pathofysiologie = ziekteleer, mechanismen van ziekten in het lichaam
Gezondheid volgens WHO => toestand van volkomen lichamelijk, geestelijk & sociaal
welzijn (Bv. burn-out is ook ongezond)
In België & Europa -> gezamenlijk gezondheidsbeleid
-> bv. preventiescreening naar kanker -> Europa legt daar basis voor
-> primaire doel van gezondheidsbeleid = maximaliseren van de gezondheid van de
bevolking binnen de grenzen van de bestaande middelen & binnen een ethisch kader
dat is gebouwd op rechtvaardigheids- & solidariteitsprincipes
Bv. België screening doen naar darmkanker -> naar alle 50 plussers een staaltje
opsturen -> stuk van belastinggeld (-> in armer land kunnen ze dat miss niet doen -> niet
binnen de grenzen van bestaande middelen)
WAT IS NORMAAL?
=> normale verdeling
-> het grootste deel van de mensen zal rond het
gemiddelde zitten
-> groep van 95% zit binnen het normale
-> rode groep = abnormaal
Normaal = wat je bij de meeste mensen ziet
Vb. bij griep heb je koorts en verkoudheid -> normale groep (95%) -> zo is het bij de
meeste mensen
Vb. bij griep geen koorts wel verkoudheid ->
abnormale groep (rood)
Normale dingen kom je constant tegen
Bv. bloeddruk: bovendruk meestal rond 110 &
onderdruk meestal rond 70/80
->150 altijd te hoog, maar oudere mensen gaan daar
vaker zitten
2
, PATHOFYSIOLOGISCHE MECHANISMEN
Een ziekte hebben kan door veel verschillende zaken:
• Genetisch defect (-> vaak aangeboren)
• Ischemie (= zuurstoftekort)
-> komt veel voor bij: suikerziekte, mensen met hartproblemen,…
-> vaak bloedvaatjes die bloed niet goed rondbrengen
• Infectie (= bacterie, schimmel, parasiet,…)
-> alleen als je ‘een beestje’ hebt
• Inflammatie (= ontsteking -> normaal)
-> vb. in arm gesneden -> gaat rood & dik zijn tot genezing = ontstekingsreactie
-> lichaamscellen zorgen voor ontsteking zodat het geneest
-> stel er komt etter uit de wonde => infectie (want bacterie bij betrokken)
• Auto-immuun (= aandoening waarbij het afweersysteem per ongeluk ook de
gezonde lichaamseigen cellen, weefsels of organen aanvalt en beschadigt)
-> bv. plots een inflammatie van de darm terwijl dat niet nodig is => ziekte van
Crohn / colitis ulcerosa
-> bv. diabetes type 1 -> lichaam stuur immuun cellen naar pancreas -> maken
de cellen die nodig zijn voor aanmaak van insuline kapot
• Toxische factoren (bv. roken, asbest,…)
• Traumata (bv. beenbreuk, snee,…)
• Kanker
• Metabool (groep van stofwisselingsstoornissen waaronder overgewicht, hoge
bloeddruk, hoog cholesterol & verhoogde bloedsuiker -> die vaak samen
voorkomen)
• Nutritioneel (bv. door tekort aan essentiële voedingsstoffen)
• Veroudering (= geen ziekte, maar wel mankementen die erbij horen)
• Psychogeen (lichamelijk symptoom, aandoening of aanval wordt veroorzaakt
door psychologische factoren, zoals extreme stress, emoties of onverwerkt
trauma -> mentaal)
3
, ETHIOLOGIE
• Unifactorieel
-> ziekte door 1 reden
• Multifactorieel
-> ziekte door meerdere redenen
Bv. vrouw met osteoporose valt & breekt been
-> breuk is multifactorieel: val & osteoporose
• Exogeen
-> iets van buitenaf
Bv. diabetes: exogene factor = chirurg snijdt stuk uit pancreas
• Endogeen
-> iets van binnenuit
Bv. diabetes: endogene factor = verouderen-> pancreas verslijt
• Idiopathisch
-> als je niet weet vanwaar het komt
(bv. koorts, maar je weet niet door wat -> alles nagekeken maar geen verklaring)
• Iatrogeen
-> dokter heeft iets gedaan & als gevolg daarvan heb je bepaalde ziekte
-> gaat vaak over een complicatie
Bv. mensen hebben een drop voet, omdat chirurg bij operatie een zenuw heeft
geraakt -> kan voet niet meer bewegen
PATHOGENESE
= medische proces van het ontstaan, de ontwikkeling & het verloop van een ziekte of
aandoening in het lichaam
• Exogeen -> van buitenuit: infectie, trauma,…
• Door eigen eigenschappen: leeftijd, genetica,…
• Reactievermogen: de betrouwbaarheid van de beschermingsmechanismen
Ziekte komt door combinatie van de 3:
Bv. 20 jaar, virus, maar kan werken -> nier door hebben dat je dat gehad hebt
Bv. 80 jaar, virus, maar reactiemechanismen zijn verouderd -> 4 weken op intensieve
zorgen
1 virus -> kan leiden tot verschillende ziektebeelden, afhankelijk van wie je bent
4
