6 lesblokken werkcolleges voorbereiden nora
MODULE 1 – VISIE & BASISHOUDING
(hoofdstukken 1 en 2)
METHODISCH WERKEN
Door methodisch te werken, voorziet sociaal werk:
enerzijds handvatten en ondersteuning aan personen of groepen om aan en tot hun
recht te komen
anderzijds kennis om omstandigheden waarin mensen leven te benoemen, in kaart te
brengen en aan verantwoordelijke instanties en overheden te signaleren zodat die
positief veranderd kunnen worden.
Bij sociaal werk gaat het niet alleen om mensen aan te passen aan de samenleving maar ook om het
aanpassen van de samenleving en haar instanties en organisaties aan de behoefte en de
mogelijkheden van de mensen.
Dit betekent dat een sociaal werker heel veel inzicht en kennis moet opdoen en voortdurend moet
blijven zoeken.
Een theoretische onderbouwing is noodzakelijk!
THEORETISCHE ONDERBOUWING
Empowerment & vormen van kapitaal
EMPOWERMENT
Tegelijk op 3 niveaus denken en handelen:
1. Individueel niveau (micro)
2. Collectief niveau (meso)
3. Politiek-maatschappelijk niveau (macro)
VOORWAARDE EMPOWERMENT alle 3
Indien niet gebruik dan het woord ‘versterken’ van persoon
Vb. de belanghebbende wordt versterkt door krachtgericht te werken.
MICRO – INDIVIDUEEL
Hulpbronnen van de belanghebbende zelf activeren & verbinding met anderen stimuleren door:
Eigen kracht te laten (her)ontdekken
Het bekrachtigen van binnenuit, de veerkracht aan te sterken
Het geloof in het eigen kunnen te stimuleren
Zelfvertrouwen mee te helpen opbouwen
Contactmogelijkheden in de directe omgeving te leren gebruiken of die te (her)installeren
Het werken aan de eigen ontwikkeling door opleiding, vrijwilligerswerk, iets te ondernemen, ...
te stimuleren
,MESO – ORGANISATIE-BUURT-GEMEENSCHAPS
Hulp & kracht uit de onmiddellijke omgeving actief tonen en uitreiken waardoor het
iets gaat betekenen voor een individu of groep: buurthuis, jeugdclub, school, sportclub,
thuiszorg, huisartspraktijk, lotgenotenclub, zelfhulpgroep, … .
Toegang tot en organisatie van voorzieningen en buurten zo aanpassen dat ze tegemoet komen
aan de noden en rechten van het individu. Zoveel als mogelijk participatief.
MACRO – POLITIEK – MAATSCHAPPELIJK
Levensgebieden (onderwijs, arbeid, huisvesting …)
Vergroten macht burgers
Tegengaan discriminatie
Werken aan inclusieve samenleving
Druk uitoefenen
Signalen van onrechtvaardigheid & uitsluiting
Belangenhartigining
Inclusieve samenleving
HULPBRONNEN – VERSCHILLENDE VORMEN VAN KAPITAAL
Economische kapitaal geld en materieel
- Wat heeft een persoon tot beschikking
Sociaal kapitaal relaties & netwerken
Cultureel kapitaal kennis & vaardiheden & opleiding + linguistisch kapitaal
- Hoe werkt vb ons huursysteem, openbaar vervoer …
BASISHOUDING DICHTERBIJ
MAATSCHAPPELIJKE BETROKKENHEID
SW ligt wakker van onrecht, sociale uitsluiting & maatschappelijke kwetsbaarheid
SW vertoont een houding van betrokkenheid
SW is gericht op herstel en van insluiting
SW richt zich op individuen – groepen - (delen van) de Samenleving
SW signaleert mistoestanden en werkt aan maatschappelijke bewustwording
SW doet dat op basis van kennis van (mensen)rechten
BREED KIJKEN
SW kijkt "breed" naar sociale problemen vanuit verschillende invalshoeken holistisch
SW heeft oog voor de samenhang tussen individu – groep – omgeving – samenleving
SW heeft oog voor maatschappelijke factoren (discriminatie, werkloosheid, laaggeletterdheid,
huisvesting, onderwijs, … )
, SW zet kennis van sociale wetenschappen (sociologie, psychologie, economie, …) in bij de
analyse
LEEFWERELDPERSPECTIEF CENTRAAL
SW kan zich verplaatsen in de leefwereld van de belanghebbenden en vertrekt van hun verhaal
SW staat denkbeeldig in hun schoenen en kan zich daardoor een beeld vormen van
hun subjectieve beleving (leefwereldperspectief)
SW beseft zeer goed dat elk verhaal en elke beleving anders is
GELIJKWAARDIGHEID
SW stelt zich in de omgang met belanghebbenden op een gelijkwaardige manier op
SW werkt aan een samenwerkende relatie om doelen te halen
SW legt de zeggenschap maximaal bij belanghebbende(n) zelf
SW kan sturend optreden indien de persoon zelf of betrokkenen schade kan ondervinden
SW is zich bewust van de eigen macht, vb door bepaalde informatie en kennis die men heeft en
men gaat daar zorgvuldig mee om
BESEF VAN NORMATIVITEIT
Het beroep van sociaal werker is normatief
Dit betekent dat het handelen wordt beinvloed door waarden en normen van het eigen
referentiekader, die van sociaal werk, de eigen organisatie en door de dominante waarden in de
samenleving
Men wordt voortdurend geconfronteerd met ‘andere’ waardenkaders
SW moet deze verschillende waarden- en normenkaders voortdurend kunnen herkennen en er
zich bewust van zijn
Men moet ze steeds confronteren aan de waardenkaders van sociaal werk dat streeft naar
sterke mensenrechten en sociale rechtvaardigheid
De ethiek van sociaal werk en van de organisatie waar je werkt
Mensenrechten en sociale rechtvaardigheid als kompas
UITBREIDING – DYNAMISCH ETHOS
Een individu wordt in zijn kijk op zijn omgeving, waarden & normenpatroon doorgaans beïnvloed vanuit
zijn persoonlijke achtergrond
Beinvl door tijdsgeest
Beïnvl tijdsgeest
Beinvl door plaats
OEFENING – VIDEO VOOR JONGENS
- Jongens waarschuwen voor pedofielen die hun willen ontvoeren
- Strangerdanger
- Homo zijn = ziekte
- Het kan verspreiden
, - Fout beeld van homoseksualiteit het w als pedofilie gesteld
- Liften heel normaal
KRACHTGERICHT
SW vertrekt vanuit de erkenning van moeilijke leefomstandigheden maar ook van de kracht van
mens en samenleving
SW vertrekt vanuit een geloof in collectieve verantwoordelijkheid voor het oplossen van sociale
problemen (zie globale definitie)
SW probeert te verbinden en zoekt voortdurend naar kansen die in de leefomgeving van
belanghebbende en maatschappij aanwezig zijn of gecreëerd kunnen worden
OEFENING
We bekijken samen het filmpje “Straathoekwerk Gent” ( 15’ )
(10) Straathoekwerk in Gent - YouTube
In dit filmpje zie en hoor je Gentse staathoekwerkers aan het
woord.
De studenten zoeken in dit fragment voorbeelden van de 6 basishoudingen
Maatschappelijk betrokken het blijft wel hangen naar huis, je smijt je, zware job, herstel van
netwerk via buurt, hoe ver ga je in betrokkenheid
Breed ms factoren zoals huisvesting helpen, persoon uit de gevangenis helpen met andere hv,
naar zorgboerderij laten gaan
Leefwereldgericht je stapt in de leefwereld van je doelgroep, beseft dat het zwaar is, jongeren
eerst leren kennen, op café elkaar opzoeken
Gelijkwaardigheid geen etiket kleven- gasten noemen om geen vakjes te doen = je bent een mens
Besef normativiteit ‘profesionele vriend’ vanuit sow waardenkader, “gasten” hebben ander
waarden&normen kader
Krachtgericht via voetbal groepsgericht, elkaar helpen, participeren, naar zorgboerderij laten
gaan, “weer zin om op te staan”, talenten
MODULE 1 – VISIE & BASISHOUDING
(hoofdstukken 1 en 2)
METHODISCH WERKEN
Door methodisch te werken, voorziet sociaal werk:
enerzijds handvatten en ondersteuning aan personen of groepen om aan en tot hun
recht te komen
anderzijds kennis om omstandigheden waarin mensen leven te benoemen, in kaart te
brengen en aan verantwoordelijke instanties en overheden te signaleren zodat die
positief veranderd kunnen worden.
Bij sociaal werk gaat het niet alleen om mensen aan te passen aan de samenleving maar ook om het
aanpassen van de samenleving en haar instanties en organisaties aan de behoefte en de
mogelijkheden van de mensen.
Dit betekent dat een sociaal werker heel veel inzicht en kennis moet opdoen en voortdurend moet
blijven zoeken.
Een theoretische onderbouwing is noodzakelijk!
THEORETISCHE ONDERBOUWING
Empowerment & vormen van kapitaal
EMPOWERMENT
Tegelijk op 3 niveaus denken en handelen:
1. Individueel niveau (micro)
2. Collectief niveau (meso)
3. Politiek-maatschappelijk niveau (macro)
VOORWAARDE EMPOWERMENT alle 3
Indien niet gebruik dan het woord ‘versterken’ van persoon
Vb. de belanghebbende wordt versterkt door krachtgericht te werken.
MICRO – INDIVIDUEEL
Hulpbronnen van de belanghebbende zelf activeren & verbinding met anderen stimuleren door:
Eigen kracht te laten (her)ontdekken
Het bekrachtigen van binnenuit, de veerkracht aan te sterken
Het geloof in het eigen kunnen te stimuleren
Zelfvertrouwen mee te helpen opbouwen
Contactmogelijkheden in de directe omgeving te leren gebruiken of die te (her)installeren
Het werken aan de eigen ontwikkeling door opleiding, vrijwilligerswerk, iets te ondernemen, ...
te stimuleren
,MESO – ORGANISATIE-BUURT-GEMEENSCHAPS
Hulp & kracht uit de onmiddellijke omgeving actief tonen en uitreiken waardoor het
iets gaat betekenen voor een individu of groep: buurthuis, jeugdclub, school, sportclub,
thuiszorg, huisartspraktijk, lotgenotenclub, zelfhulpgroep, … .
Toegang tot en organisatie van voorzieningen en buurten zo aanpassen dat ze tegemoet komen
aan de noden en rechten van het individu. Zoveel als mogelijk participatief.
MACRO – POLITIEK – MAATSCHAPPELIJK
Levensgebieden (onderwijs, arbeid, huisvesting …)
Vergroten macht burgers
Tegengaan discriminatie
Werken aan inclusieve samenleving
Druk uitoefenen
Signalen van onrechtvaardigheid & uitsluiting
Belangenhartigining
Inclusieve samenleving
HULPBRONNEN – VERSCHILLENDE VORMEN VAN KAPITAAL
Economische kapitaal geld en materieel
- Wat heeft een persoon tot beschikking
Sociaal kapitaal relaties & netwerken
Cultureel kapitaal kennis & vaardiheden & opleiding + linguistisch kapitaal
- Hoe werkt vb ons huursysteem, openbaar vervoer …
BASISHOUDING DICHTERBIJ
MAATSCHAPPELIJKE BETROKKENHEID
SW ligt wakker van onrecht, sociale uitsluiting & maatschappelijke kwetsbaarheid
SW vertoont een houding van betrokkenheid
SW is gericht op herstel en van insluiting
SW richt zich op individuen – groepen - (delen van) de Samenleving
SW signaleert mistoestanden en werkt aan maatschappelijke bewustwording
SW doet dat op basis van kennis van (mensen)rechten
BREED KIJKEN
SW kijkt "breed" naar sociale problemen vanuit verschillende invalshoeken holistisch
SW heeft oog voor de samenhang tussen individu – groep – omgeving – samenleving
SW heeft oog voor maatschappelijke factoren (discriminatie, werkloosheid, laaggeletterdheid,
huisvesting, onderwijs, … )
, SW zet kennis van sociale wetenschappen (sociologie, psychologie, economie, …) in bij de
analyse
LEEFWERELDPERSPECTIEF CENTRAAL
SW kan zich verplaatsen in de leefwereld van de belanghebbenden en vertrekt van hun verhaal
SW staat denkbeeldig in hun schoenen en kan zich daardoor een beeld vormen van
hun subjectieve beleving (leefwereldperspectief)
SW beseft zeer goed dat elk verhaal en elke beleving anders is
GELIJKWAARDIGHEID
SW stelt zich in de omgang met belanghebbenden op een gelijkwaardige manier op
SW werkt aan een samenwerkende relatie om doelen te halen
SW legt de zeggenschap maximaal bij belanghebbende(n) zelf
SW kan sturend optreden indien de persoon zelf of betrokkenen schade kan ondervinden
SW is zich bewust van de eigen macht, vb door bepaalde informatie en kennis die men heeft en
men gaat daar zorgvuldig mee om
BESEF VAN NORMATIVITEIT
Het beroep van sociaal werker is normatief
Dit betekent dat het handelen wordt beinvloed door waarden en normen van het eigen
referentiekader, die van sociaal werk, de eigen organisatie en door de dominante waarden in de
samenleving
Men wordt voortdurend geconfronteerd met ‘andere’ waardenkaders
SW moet deze verschillende waarden- en normenkaders voortdurend kunnen herkennen en er
zich bewust van zijn
Men moet ze steeds confronteren aan de waardenkaders van sociaal werk dat streeft naar
sterke mensenrechten en sociale rechtvaardigheid
De ethiek van sociaal werk en van de organisatie waar je werkt
Mensenrechten en sociale rechtvaardigheid als kompas
UITBREIDING – DYNAMISCH ETHOS
Een individu wordt in zijn kijk op zijn omgeving, waarden & normenpatroon doorgaans beïnvloed vanuit
zijn persoonlijke achtergrond
Beinvl door tijdsgeest
Beïnvl tijdsgeest
Beinvl door plaats
OEFENING – VIDEO VOOR JONGENS
- Jongens waarschuwen voor pedofielen die hun willen ontvoeren
- Strangerdanger
- Homo zijn = ziekte
- Het kan verspreiden
, - Fout beeld van homoseksualiteit het w als pedofilie gesteld
- Liften heel normaal
KRACHTGERICHT
SW vertrekt vanuit de erkenning van moeilijke leefomstandigheden maar ook van de kracht van
mens en samenleving
SW vertrekt vanuit een geloof in collectieve verantwoordelijkheid voor het oplossen van sociale
problemen (zie globale definitie)
SW probeert te verbinden en zoekt voortdurend naar kansen die in de leefomgeving van
belanghebbende en maatschappij aanwezig zijn of gecreëerd kunnen worden
OEFENING
We bekijken samen het filmpje “Straathoekwerk Gent” ( 15’ )
(10) Straathoekwerk in Gent - YouTube
In dit filmpje zie en hoor je Gentse staathoekwerkers aan het
woord.
De studenten zoeken in dit fragment voorbeelden van de 6 basishoudingen
Maatschappelijk betrokken het blijft wel hangen naar huis, je smijt je, zware job, herstel van
netwerk via buurt, hoe ver ga je in betrokkenheid
Breed ms factoren zoals huisvesting helpen, persoon uit de gevangenis helpen met andere hv,
naar zorgboerderij laten gaan
Leefwereldgericht je stapt in de leefwereld van je doelgroep, beseft dat het zwaar is, jongeren
eerst leren kennen, op café elkaar opzoeken
Gelijkwaardigheid geen etiket kleven- gasten noemen om geen vakjes te doen = je bent een mens
Besef normativiteit ‘profesionele vriend’ vanuit sow waardenkader, “gasten” hebben ander
waarden&normen kader
Krachtgericht via voetbal groepsgericht, elkaar helpen, participeren, naar zorgboerderij laten
gaan, “weer zin om op te staan”, talenten
