SYSTEMEN EN NETWERKEN
MODULE 1: Inleiding
ℹ️ Leerwijzer
Inleiding
In dit opleidingsonderdeel focussen we op het systeemgericht en contextueel
werken met individuele cliënten en hun cliëntsystemen waarmee
orthopedagogisch begeleiders veelvuldig worden geconfronteerd. De
voortdurende wisselwerking tussen mensen en intergenerationele beïnvloeding
staat centraal. De student leert stil te staan bij de onderlinge verhoudingen in de
hulpverlener-cliënt(systeem)relatie.
Leerdoelen
Aan het eind van dit opleidingsonderdeel ben jij als student in staat om:
Het systemisch denken te kunnen definiëren vanuit de basisprincipes.
Een systeemgerichte kijk te hanteren bij het kijken naar
individuen/koppels/gezinnen/groepen.
In eigen woorden de communicatieaxioma’s van Watzlawick te beschrijven
en deze kennis te vertalen naar praktijksituaties.
Inzicht te verwerven in het veranderingsgericht werken vanuit systemisch
perspectief en het vier stappenplan in begeleiding.
De doelen van het genogram weer te geven, een genogram te lezen, op te
stellen en te gebruiken in een praktijksituatie.
De intergenerationele beïnvloeding volgens het contextuele denken (Nagy)
te omschrijven
De verschillende kernbegrippen uit de contextuele theorie te verklaren aan
de hand van een praktijksituatie.
Dit opleidingsonderdeel kadert binnen de leerlijn kenniskader.
Leermateriaal
Elke module bestaat uit diverse en actuele leermaterialen.
Hierbij wordt o.a. geput uit de handboeken in de lijst van aanbevolen
studiemateriaal.
Deze handboeken zijn dus niet verplicht om aan te kopen, omdat de benodigde
teksten ter beschikking worden gesteld op Canvas.
Verplicht studiemateriaal
Eigen nota's en leermaterialen (video's, artikels, oefeningen,...), aangeboden
doorheen de verschillende modules op Canvas.
1
,Aanbevolen studiemateriaal
Van Ieperen, K., & Schelhaas (2021). Contextuele hulpverlening. Bohn Stafleu Van
Loghum.
Van Mameren-Broers, S. & van der Net, L (2023). Systeemgericht werken in
sociale beroepen. Boom.
Savenije, A., van Lawick J., &Reijmers, E (2023). Systemisch werken. Een
relationeel kompas voor hulpverleners. Boom - De Tijdstroom.
Van der Meiden,J. (2020). Van contextuele theorie naar praktijk. Uitgeverij
Coutinho.
Van Klaveren, W., Van Herck,A., Knip R., De Loof,L., & Heyndrickx,P.
(2022). Contextuele hulpverlening. Op verhaal komen in de dialoog. Pelckmans.
Het studiemateriaal is verspreid over verschillende modules die je op jouw eigen
tempo kunt doorlopen.
Iedere module is opgebouwd volgens een bepaalde structuur, namelijk inhoud-
bijkomende filmmateriaal of teksten- opdracht(en)/oefeningen.
In deze modules krijg je een gevarieerd aanbod aan studiemateriaal, zoals
artikels, audio-en beeldmateriaal, interactieve opdrachten, casussen etc.
Het digitaal studiemateriaal kun je terugvinden bij modules in de linkerkolom.
Alle modules binnen deze cursus zijn verplichte leerstof voor het examen.
Het is mogelijk dat bepaalde artikels aanvullend zijn, maar dan staat dit duidelijk
vermeld onder aanvullend leermateriaal.
Opgelet! Bij de start van het semester zal slechts 1 module zichtbaar zijn in
Canvas.
Het studiemateriaal zal stapsgewijs online komen (zie onderstaande tabel).
Ontgrendeld
Module
op ...
Module 1: Introductie opleidingsonderdeel 17/09/25 om 19u
Module 2: SYSTEMISCH DENKEN: Inleiding en basisprincipes 17/09/25 om 19u
Module 3: het genogram 17/09/24 om 19u
Module 4: SYSTEMISCH DENKEN: communicatie-axioma's van
17/09/25 om 19u
Watzlawick
Module 5: SYSTEMISCH DENKEN: veranderingsgericht werken 17/09/25 om 19u
Module 6: SYSTEMISCH DENKEN: kijken naar
17/09/25 om 19u
individuen/koppels/gezinnen/groepen
Module 7: CONTEXTUELE DENKEN: kernbegrippen 17/09/25 om 19u
Module 8: CONTEXTUELE DENKEN: intergenerationele
17/09/24 om 19u
beïnvloeding
Module 9: Examenvoorbereiding
Begeleiding
Het digitaal leermateriaal wordt aangereikt via modules die bestaan uit
beeldmateriaal, (interactieve) opdrachten en oefeningen.
De begeleiding verloopt hoofdzakelijk online asynchroon. Dit wil zeggen dat de
student het leermateriaal via zelfstudie verwerkt en er de mogelijkheid is om
2
,vragen te stellen via online contactmomenten en het discussieforum. Het
discussieforum wordt wekelijks opgevolgd en beantwoord en zorgt voor de
nodige ondersteuning en feedback op jouw leerproces.
Daarnaast worden ook (vrijblijvend) online synchroon contactmomenten
voorzien. Tijdens deze contactmomenten wordt het OPO verder toegelicht,
vragen gesteld, ervaringen uitgewisseld, nagedacht over casuïstiek uit het
werkveld,... Deze contactmomenten zullen doorgaan op maandag- of
woensdagavond via Microsoft Teams.
Alle communicatie over dit opleidingsonderdeel verloopt via de Canvasruimte
van dit opleidingsonderdeel, via rooster.thomasmore.be en via
planning.thomasmore.be.
Leertips
In dit opleidingsonderdeel worden verschillende theoretische kaders en
concepten aangereikt. Stel het bekijken van deze modules niet uit tot enkele
dagen voor het examen. Het is belangrijk om de oefen- en leermomenten te
spreiden in tijd. We verduidelijken dit aan de hand van de volgende
uitspraak: '3x30 min studeren is meer dan 1x90 min studeren'. Hiermee
willen we benadrukken dat het spreiden van de leermomenten de leerwinst zal
verhogen. Daarom voorzien we tussentijdse reflectie-opdrachten , zodat je de
voorgaande modules kunt opfrissen. Deze opdrachten staan niet op punten.
Verder geven we nog enkele concrete tips 💡 mee:
Bestudeer de structuur van iedere module en leg vervolgens verbanden
tussen de modules. Wat is de rode draad doorheen dit
opleidingsonderdeel?
Leerinhoud overschrijven en samenvatten zijn geen effectieve
leerstrategieën! Wat is wel een effectieve leerstrategie? Kennis actief
oproepen uit jouw geheugen zonder gebruik te maken van het
leermateriaal. Dit kan bijvoorbeeld tijdens het wandelen, het fietsen of
vertel aan jouw partner of een kennis wat je hebt geleerd. Op deze manier
ben je actief bezig met het verwerken van het leermateriaal.
Maak na iedere module voor jezelf een oefentoets zonder te kijken naar de
inhoud. Test jezelf!
Bedenk eigen voorbeelden bij elk te kennen begrip en zorg dat je elk
begrip in je eigen woorden kan uitleggen.
Stel jezelf de vraag: wat begrijp ik nog niet zo goed? En durf jouw vragen
te stellen in het discussieforum of tijdens de online contactmomenten.
Jouw vragen worden met veel plezier beantwoord!
En tot slot, neem actief deel aan de modules (en online
contactmomenten). Deel jouw kennis en ervaring met medestudenten,
want we kunnen veel van elkaar leren!
Ook doorheen de modules geven we in de modulewijzer steeds enkele concrete
leertips mee!
Evaluatie
De evaluatieactiviteit 'schriftelijk examen' (100% van de punten) omvat een
examen met afwisselende vraagvormen (open vragen en gesloten vragen )
waarin kennis wordt getoetst en gekoppeld aan eigen casusmateriaal.
De verschillende opdrachten doorheen de modules, zijn een goede voorbereiding
op het examen.
3
, Het gebruik van generatieve AI-toepassingen (zoals bijvoorbeeld ChatGPT) is niet
toegestaan.
Voor dit opleidingsonderdeel zijn er geen deeloverdrachten.
De tweede examenkans verloopt volgens dezelfde modaliteiten als de eerste
examenkans.
Kun je omwille van ziekte of andere omstandigheden niet deelnemen aan deze
evaluatieactiviteiten?
Neem dan contact op via 👉 Meer
informatie hieromtrent vind je op het studentenportaalLinks to an external site..
Met het "statuut werkstudent" kun je uitstel krijgen voor examens en
deadlines, en worden afwezigheden voor verplichte momenten gewettigd
wanneer je kunt aantonen dat je die dag op je werk wordt verwacht. Om dit
statuut te krijgen, moet je een aanvraag indienenLinks to an external site. bij
zorgcoördinatie. Op basis van je aanvraagformulier kan de zorgcoördinator je
erkennen als werkstudent. Hier zijn uiteraard enkele voorwaarden aan
verbonden, waardoor je niet automatisch dit statuut krijgt toegewezen. Houd ook
rekening met de deadlinesLinks to an external site. voor het aanvragen van
faciliteiten. Heb je hieromtrent concrete vragen? Neem dan contact op met
zorgcoördinatie via
Contact
Gelieve jouw vragen over het leermateriaal te stellen in het discussieforum. Zo
kunnen ook medestudenten jouw vragen bekijken en krijgen alle studenten
dezelfde leerkansen. Voor persoonlijke en dringende vragen kun je uiteraard
contact opnemen via mail of GSM 0497 278885.
Gedurende de vakantieperiodes en feestdagen ben ik niet te bereiken.
De ECTS-fiche van het opleidingsonderdeel vind je hier terug.
4
MODULE 1: Inleiding
ℹ️ Leerwijzer
Inleiding
In dit opleidingsonderdeel focussen we op het systeemgericht en contextueel
werken met individuele cliënten en hun cliëntsystemen waarmee
orthopedagogisch begeleiders veelvuldig worden geconfronteerd. De
voortdurende wisselwerking tussen mensen en intergenerationele beïnvloeding
staat centraal. De student leert stil te staan bij de onderlinge verhoudingen in de
hulpverlener-cliënt(systeem)relatie.
Leerdoelen
Aan het eind van dit opleidingsonderdeel ben jij als student in staat om:
Het systemisch denken te kunnen definiëren vanuit de basisprincipes.
Een systeemgerichte kijk te hanteren bij het kijken naar
individuen/koppels/gezinnen/groepen.
In eigen woorden de communicatieaxioma’s van Watzlawick te beschrijven
en deze kennis te vertalen naar praktijksituaties.
Inzicht te verwerven in het veranderingsgericht werken vanuit systemisch
perspectief en het vier stappenplan in begeleiding.
De doelen van het genogram weer te geven, een genogram te lezen, op te
stellen en te gebruiken in een praktijksituatie.
De intergenerationele beïnvloeding volgens het contextuele denken (Nagy)
te omschrijven
De verschillende kernbegrippen uit de contextuele theorie te verklaren aan
de hand van een praktijksituatie.
Dit opleidingsonderdeel kadert binnen de leerlijn kenniskader.
Leermateriaal
Elke module bestaat uit diverse en actuele leermaterialen.
Hierbij wordt o.a. geput uit de handboeken in de lijst van aanbevolen
studiemateriaal.
Deze handboeken zijn dus niet verplicht om aan te kopen, omdat de benodigde
teksten ter beschikking worden gesteld op Canvas.
Verplicht studiemateriaal
Eigen nota's en leermaterialen (video's, artikels, oefeningen,...), aangeboden
doorheen de verschillende modules op Canvas.
1
,Aanbevolen studiemateriaal
Van Ieperen, K., & Schelhaas (2021). Contextuele hulpverlening. Bohn Stafleu Van
Loghum.
Van Mameren-Broers, S. & van der Net, L (2023). Systeemgericht werken in
sociale beroepen. Boom.
Savenije, A., van Lawick J., &Reijmers, E (2023). Systemisch werken. Een
relationeel kompas voor hulpverleners. Boom - De Tijdstroom.
Van der Meiden,J. (2020). Van contextuele theorie naar praktijk. Uitgeverij
Coutinho.
Van Klaveren, W., Van Herck,A., Knip R., De Loof,L., & Heyndrickx,P.
(2022). Contextuele hulpverlening. Op verhaal komen in de dialoog. Pelckmans.
Het studiemateriaal is verspreid over verschillende modules die je op jouw eigen
tempo kunt doorlopen.
Iedere module is opgebouwd volgens een bepaalde structuur, namelijk inhoud-
bijkomende filmmateriaal of teksten- opdracht(en)/oefeningen.
In deze modules krijg je een gevarieerd aanbod aan studiemateriaal, zoals
artikels, audio-en beeldmateriaal, interactieve opdrachten, casussen etc.
Het digitaal studiemateriaal kun je terugvinden bij modules in de linkerkolom.
Alle modules binnen deze cursus zijn verplichte leerstof voor het examen.
Het is mogelijk dat bepaalde artikels aanvullend zijn, maar dan staat dit duidelijk
vermeld onder aanvullend leermateriaal.
Opgelet! Bij de start van het semester zal slechts 1 module zichtbaar zijn in
Canvas.
Het studiemateriaal zal stapsgewijs online komen (zie onderstaande tabel).
Ontgrendeld
Module
op ...
Module 1: Introductie opleidingsonderdeel 17/09/25 om 19u
Module 2: SYSTEMISCH DENKEN: Inleiding en basisprincipes 17/09/25 om 19u
Module 3: het genogram 17/09/24 om 19u
Module 4: SYSTEMISCH DENKEN: communicatie-axioma's van
17/09/25 om 19u
Watzlawick
Module 5: SYSTEMISCH DENKEN: veranderingsgericht werken 17/09/25 om 19u
Module 6: SYSTEMISCH DENKEN: kijken naar
17/09/25 om 19u
individuen/koppels/gezinnen/groepen
Module 7: CONTEXTUELE DENKEN: kernbegrippen 17/09/25 om 19u
Module 8: CONTEXTUELE DENKEN: intergenerationele
17/09/24 om 19u
beïnvloeding
Module 9: Examenvoorbereiding
Begeleiding
Het digitaal leermateriaal wordt aangereikt via modules die bestaan uit
beeldmateriaal, (interactieve) opdrachten en oefeningen.
De begeleiding verloopt hoofdzakelijk online asynchroon. Dit wil zeggen dat de
student het leermateriaal via zelfstudie verwerkt en er de mogelijkheid is om
2
,vragen te stellen via online contactmomenten en het discussieforum. Het
discussieforum wordt wekelijks opgevolgd en beantwoord en zorgt voor de
nodige ondersteuning en feedback op jouw leerproces.
Daarnaast worden ook (vrijblijvend) online synchroon contactmomenten
voorzien. Tijdens deze contactmomenten wordt het OPO verder toegelicht,
vragen gesteld, ervaringen uitgewisseld, nagedacht over casuïstiek uit het
werkveld,... Deze contactmomenten zullen doorgaan op maandag- of
woensdagavond via Microsoft Teams.
Alle communicatie over dit opleidingsonderdeel verloopt via de Canvasruimte
van dit opleidingsonderdeel, via rooster.thomasmore.be en via
planning.thomasmore.be.
Leertips
In dit opleidingsonderdeel worden verschillende theoretische kaders en
concepten aangereikt. Stel het bekijken van deze modules niet uit tot enkele
dagen voor het examen. Het is belangrijk om de oefen- en leermomenten te
spreiden in tijd. We verduidelijken dit aan de hand van de volgende
uitspraak: '3x30 min studeren is meer dan 1x90 min studeren'. Hiermee
willen we benadrukken dat het spreiden van de leermomenten de leerwinst zal
verhogen. Daarom voorzien we tussentijdse reflectie-opdrachten , zodat je de
voorgaande modules kunt opfrissen. Deze opdrachten staan niet op punten.
Verder geven we nog enkele concrete tips 💡 mee:
Bestudeer de structuur van iedere module en leg vervolgens verbanden
tussen de modules. Wat is de rode draad doorheen dit
opleidingsonderdeel?
Leerinhoud overschrijven en samenvatten zijn geen effectieve
leerstrategieën! Wat is wel een effectieve leerstrategie? Kennis actief
oproepen uit jouw geheugen zonder gebruik te maken van het
leermateriaal. Dit kan bijvoorbeeld tijdens het wandelen, het fietsen of
vertel aan jouw partner of een kennis wat je hebt geleerd. Op deze manier
ben je actief bezig met het verwerken van het leermateriaal.
Maak na iedere module voor jezelf een oefentoets zonder te kijken naar de
inhoud. Test jezelf!
Bedenk eigen voorbeelden bij elk te kennen begrip en zorg dat je elk
begrip in je eigen woorden kan uitleggen.
Stel jezelf de vraag: wat begrijp ik nog niet zo goed? En durf jouw vragen
te stellen in het discussieforum of tijdens de online contactmomenten.
Jouw vragen worden met veel plezier beantwoord!
En tot slot, neem actief deel aan de modules (en online
contactmomenten). Deel jouw kennis en ervaring met medestudenten,
want we kunnen veel van elkaar leren!
Ook doorheen de modules geven we in de modulewijzer steeds enkele concrete
leertips mee!
Evaluatie
De evaluatieactiviteit 'schriftelijk examen' (100% van de punten) omvat een
examen met afwisselende vraagvormen (open vragen en gesloten vragen )
waarin kennis wordt getoetst en gekoppeld aan eigen casusmateriaal.
De verschillende opdrachten doorheen de modules, zijn een goede voorbereiding
op het examen.
3
, Het gebruik van generatieve AI-toepassingen (zoals bijvoorbeeld ChatGPT) is niet
toegestaan.
Voor dit opleidingsonderdeel zijn er geen deeloverdrachten.
De tweede examenkans verloopt volgens dezelfde modaliteiten als de eerste
examenkans.
Kun je omwille van ziekte of andere omstandigheden niet deelnemen aan deze
evaluatieactiviteiten?
Neem dan contact op via 👉 Meer
informatie hieromtrent vind je op het studentenportaalLinks to an external site..
Met het "statuut werkstudent" kun je uitstel krijgen voor examens en
deadlines, en worden afwezigheden voor verplichte momenten gewettigd
wanneer je kunt aantonen dat je die dag op je werk wordt verwacht. Om dit
statuut te krijgen, moet je een aanvraag indienenLinks to an external site. bij
zorgcoördinatie. Op basis van je aanvraagformulier kan de zorgcoördinator je
erkennen als werkstudent. Hier zijn uiteraard enkele voorwaarden aan
verbonden, waardoor je niet automatisch dit statuut krijgt toegewezen. Houd ook
rekening met de deadlinesLinks to an external site. voor het aanvragen van
faciliteiten. Heb je hieromtrent concrete vragen? Neem dan contact op met
zorgcoördinatie via
Contact
Gelieve jouw vragen over het leermateriaal te stellen in het discussieforum. Zo
kunnen ook medestudenten jouw vragen bekijken en krijgen alle studenten
dezelfde leerkansen. Voor persoonlijke en dringende vragen kun je uiteraard
contact opnemen via mail of GSM 0497 278885.
Gedurende de vakantieperiodes en feestdagen ben ik niet te bereiken.
De ECTS-fiche van het opleidingsonderdeel vind je hier terug.
4
