PSYCHODIAGNOSTIEK 1
PRACTICUM 1
WAT IS PSYCHODIAGNOSTIEK?
ALGEMENE INTERSECTORALE RICHTLIJN DIAGNOSTIEK (AIRD)
DIAGNOSTIEK: DEFINITIE EN BEGRIPPEN
DIAGNOSTIEK
= proces waarbij sprake is van een hulp- of zorgvraag die in kaart wordt gebracht en
geanalyseerd met als doel het kunnen waarmaken van zorg
Doel =/ louter diagnoses stellen (veel breder)
Doel = zorg
WAAROM DIAGNOSTIEK?
- Beschrijvende diagnostiek
Moeilijkheden ervaren die de levenskwaliteit en het functioneren belemmeren
Beschrijven van moeilijkheden, context (omgeving cliënt), protectieve factoren
(beschermende factoren) uit verschillende bronnen (bevraag omgeving cliënt)
- Verklarende diagnostiek
Niet voldoen aan de (normatieve) verwachtingen van de omgeving
Streven naar begrijpen en verklaring over hoe klachten ontwikkeld zijn;
hypothesen opstellen
- Voorschrijvende diagnostiek (cfr. Voorschrift)
Vraag naar aangepaste zorg: ander onderwijs/ specifieke hulpverlening/ ...
Brug tussen diagnostisch proces en behandeling/interventies
TERMINOLOGIE
ONDERSCHEID DIAGNOSTIEK – INDICATIESTELLING – ZORGINSCHALING
Afhankelijk van beleids- en werkcontext worden (bovenstaande) begrippen alleenstaand
of inwisselbaar gebruikt
Dezelfde begrippen hebben ook vaak andere invullingen
- Diagnostiek (overkoepelende term) = proces van verzameling, ordening en
verwerking van beschikbare relevante gegevens vanuit hulp- of zorgvraag van een
natuurlijke persoon ten behoeve van zorg
- Indicatiestelling (inschatten of iemand in aanmerking komt voor bepaalde zorg) =
proces dat obv hulp- of zorgvraag van een natuurlijke persoon en analyse van
beschikbare relevante gegevens (van die persoon) de behoefte aan hulp- en
zorgverlening van de persoon vaststelt
- Zorginschaling = bepalen van behoefte aan hulp- en zorgverlening van een
natuurlijke persoon adhv een daarvoor bestemd meetinstrument
, OF
- Indicatiestelling (deelproces/ stap) = evaluatie van zorgbehoefte van gebruiker om
zorgdoelstellingen of financiering te bepalen of om de beperking van mobiliteit
van gebruiker vast te stellen zodat passende mobiliteitshulpmiddelen en
financiering bepaald kunnen worden
OF
- Handelingsgerichte diagnostiek (soort) = cyclisch zoek- en beslissingsproces van
centrum waarbij info over individu en zijn omgeving wordt verzameld geïntegreerd
en afgewogen met als doel problemen, onderwijsnoden of hulpvragen te
objectiveren, analyseren en verklaren met oog op adequate advisering voor
handelen. Voor analyse wordt gebruikgemaakt van wetenschappelijk
verantwoorde methoden en (als die er zijn) vastgelegde standaarden
Wat is gemeenschappelijk aan de definities?
1. Er is sprake van hulp- of zorgvraag
2. (1) wordt in kaart gebracht en geanalyseerd
3. Hun finaliteit is om zorg waar te maken
De 3 begrippen zijn nauw verweven met elkaar
Duiden dat er verschillende stappen mogelijk zijn na aanmelding van hulp- of
zorgvraag
Definitie diagnostisch proces volgens De Bruyn:
- Diagnostisch proces (stappen binnen diagnostiek) = cyclisch proces waarbij tss
aanmelding en advies je verschillende stappen kan onderscheiden
Niet alle stappen moeten altijd doorlopen worden (hangt af van hulpvraag
Diagnostiek = geheel van al deze deelprocessen van de diagnostische cyclus
- Componenten uit diagnostische cyclus van De Bruyn
Klachtenanalyse = fase van de verhelderende diagnostiek
Klachten worden verduidelijkt en hulpvraag wordt uitgelegd
Probleemanalyse = fase van onderkennende diagnostiek
, Negatieve en positieve gedragingen in kaart brengen, beschrijven en
benoemen
Inschatten ernst van probleemgedrag
Verklaringsanalyse = fase van verklarende diagnostiek
Formuleren en opstellen van alternatieve verklaringen voor probleemgedrag
Integratief beeld vormen
Indicatieanalyse = fase van indicerende diagnostiek
Nagaan wat best passende aanpak is
Formuleren interventiedoelen en beoordelen inzetbaarheid van bepaalde
interventie
Diagnostiek = geheel van al deze deelprocessen van de diagnostische cyclus
DIAGNOSTIEK EN ASSESSMENT
Termen worden vaak door elkaar gebruikt
Assessment
- = beoordeling
- Procedure om iets te beoordelen
- Afhankelijk van context verwijst het naar volledige diagnostische cyclus of naar
specifiek onderdeel ervan
1. Arbeids- en organisatie-psychologie: het beoordelen v/d competenties van een
sollicitant
2. Inschalen van zorgbehoefte: assessmentinstrumenten
3. Psychological assessment
Cyclisch besluitvormingsproces waarbij een diagnostische vraag gedefinieerd
wordt en hypotheses geformuleerd en getest worden obv verzamelde info om zo
tot een integratief beeld en indicatiestelling te komen
- Definitie psychological assessment = definitie diagnostische cyclus van De Bruyn
Het verschil is vooral artificieel: hangt puur af van de context
DIAGNOSTIEK VS CLASSIFICATIE
Diagnostiek heeft heel brede invulling maar wordt vaak gelijkgesteld met classificatie
- Classificatie = zoeken naar algemeen beeld, beoordelen persoon obv
overeenkomsten met anderen en delen deze in adhv bepaald systeem
Indeling is altijd beschrijvend: bieden geen verklaring
Kan alleen op groepsniveau iets zeggen over prognose of effectiviteit van
interventie
Categoriale classificatie
Bv. DSM-5: beschrijven stoornissen adhv verschillende criteria
Als functioneren van persoon voldoet aan bepaalde criteria dan wordt er een
categorie toegekend je moet aan MIN criteria voldoen anders wordt
categorie niet toegekend
= alles-of-niets opvatting
Gaan er van uit dat categorieën te onderscheiden zijn (overlappen NIET)
, Dimensionale classificatie
DSM: in werkelijkheid geen afzonderlijke, duidelijk afgelijnde categorieën
psychische stoornissen = dimensioneel van aard
Stoornissen worden gekenmerkt door bepaald functioneren dat kwalitatief niet
anders is dan normaal functioneren
Functioneren bestaat uit dimensies (zowel klinische als niet-klinische
populaties) elke persoon neemt unieke positie in op elke dimensie
- Diagnostiek = adhv diagnostische cyclus proberen ze uniek en gedetailleerd beeld
te krijgen van individuele probleemsituatie (PA) waarbij ze tot een verklaring
kunnen komen (VA) en/ of het officieel vaststellen (IA)
Probleemanalyse (PA) kan leiden tot classificatie (niet noodzakelijk: valt er dus
niet mee samen)
- Classificerende diagnostiek = focus op onderkennende fase
Willen probleemanalyse toekennen en classificeren
DIAGNOSTIEK BINNEN VERSCHILLENDE WERKGEBIEDEN
- Klinisch werkveld
o Onderzoek en behandeling
o Interventie op zichzelf
o Persoonlijke groei ontwikkeling
- Onderwijs
o Identificeren van onderwijsbehoeften en bepalen van redelijke
aanpassingen
o IAC-verslag dat vorm kan krijgen in het gewoon onderwijs of het
buitengewoon onderwijs
- Forensische sector
o In rechtbanken om te beoordelen of een individu geschikt is om terecht te
staan.
o Om de geestelijke gezondheid v/e verdachte te beoordelen
o Recidive (kans op herval) risico beoordelen
- HRM
o Beoordelen van iemands geschiktheid voor een specifiek beroep
o Het identificeren van loopbaanontwikkelingsmogelijkheden
o Het verbeteren van prestaties op het werk
PSYCHODIAGNOSTISCH PROCES
DE EMPIRISCHE CYCLUS
= procedure om op wetenschappelijke manier kennis te vergaren
Wordt in verschillende wetenschappen gebruikt
PRACTICUM 1
WAT IS PSYCHODIAGNOSTIEK?
ALGEMENE INTERSECTORALE RICHTLIJN DIAGNOSTIEK (AIRD)
DIAGNOSTIEK: DEFINITIE EN BEGRIPPEN
DIAGNOSTIEK
= proces waarbij sprake is van een hulp- of zorgvraag die in kaart wordt gebracht en
geanalyseerd met als doel het kunnen waarmaken van zorg
Doel =/ louter diagnoses stellen (veel breder)
Doel = zorg
WAAROM DIAGNOSTIEK?
- Beschrijvende diagnostiek
Moeilijkheden ervaren die de levenskwaliteit en het functioneren belemmeren
Beschrijven van moeilijkheden, context (omgeving cliënt), protectieve factoren
(beschermende factoren) uit verschillende bronnen (bevraag omgeving cliënt)
- Verklarende diagnostiek
Niet voldoen aan de (normatieve) verwachtingen van de omgeving
Streven naar begrijpen en verklaring over hoe klachten ontwikkeld zijn;
hypothesen opstellen
- Voorschrijvende diagnostiek (cfr. Voorschrift)
Vraag naar aangepaste zorg: ander onderwijs/ specifieke hulpverlening/ ...
Brug tussen diagnostisch proces en behandeling/interventies
TERMINOLOGIE
ONDERSCHEID DIAGNOSTIEK – INDICATIESTELLING – ZORGINSCHALING
Afhankelijk van beleids- en werkcontext worden (bovenstaande) begrippen alleenstaand
of inwisselbaar gebruikt
Dezelfde begrippen hebben ook vaak andere invullingen
- Diagnostiek (overkoepelende term) = proces van verzameling, ordening en
verwerking van beschikbare relevante gegevens vanuit hulp- of zorgvraag van een
natuurlijke persoon ten behoeve van zorg
- Indicatiestelling (inschatten of iemand in aanmerking komt voor bepaalde zorg) =
proces dat obv hulp- of zorgvraag van een natuurlijke persoon en analyse van
beschikbare relevante gegevens (van die persoon) de behoefte aan hulp- en
zorgverlening van de persoon vaststelt
- Zorginschaling = bepalen van behoefte aan hulp- en zorgverlening van een
natuurlijke persoon adhv een daarvoor bestemd meetinstrument
, OF
- Indicatiestelling (deelproces/ stap) = evaluatie van zorgbehoefte van gebruiker om
zorgdoelstellingen of financiering te bepalen of om de beperking van mobiliteit
van gebruiker vast te stellen zodat passende mobiliteitshulpmiddelen en
financiering bepaald kunnen worden
OF
- Handelingsgerichte diagnostiek (soort) = cyclisch zoek- en beslissingsproces van
centrum waarbij info over individu en zijn omgeving wordt verzameld geïntegreerd
en afgewogen met als doel problemen, onderwijsnoden of hulpvragen te
objectiveren, analyseren en verklaren met oog op adequate advisering voor
handelen. Voor analyse wordt gebruikgemaakt van wetenschappelijk
verantwoorde methoden en (als die er zijn) vastgelegde standaarden
Wat is gemeenschappelijk aan de definities?
1. Er is sprake van hulp- of zorgvraag
2. (1) wordt in kaart gebracht en geanalyseerd
3. Hun finaliteit is om zorg waar te maken
De 3 begrippen zijn nauw verweven met elkaar
Duiden dat er verschillende stappen mogelijk zijn na aanmelding van hulp- of
zorgvraag
Definitie diagnostisch proces volgens De Bruyn:
- Diagnostisch proces (stappen binnen diagnostiek) = cyclisch proces waarbij tss
aanmelding en advies je verschillende stappen kan onderscheiden
Niet alle stappen moeten altijd doorlopen worden (hangt af van hulpvraag
Diagnostiek = geheel van al deze deelprocessen van de diagnostische cyclus
- Componenten uit diagnostische cyclus van De Bruyn
Klachtenanalyse = fase van de verhelderende diagnostiek
Klachten worden verduidelijkt en hulpvraag wordt uitgelegd
Probleemanalyse = fase van onderkennende diagnostiek
, Negatieve en positieve gedragingen in kaart brengen, beschrijven en
benoemen
Inschatten ernst van probleemgedrag
Verklaringsanalyse = fase van verklarende diagnostiek
Formuleren en opstellen van alternatieve verklaringen voor probleemgedrag
Integratief beeld vormen
Indicatieanalyse = fase van indicerende diagnostiek
Nagaan wat best passende aanpak is
Formuleren interventiedoelen en beoordelen inzetbaarheid van bepaalde
interventie
Diagnostiek = geheel van al deze deelprocessen van de diagnostische cyclus
DIAGNOSTIEK EN ASSESSMENT
Termen worden vaak door elkaar gebruikt
Assessment
- = beoordeling
- Procedure om iets te beoordelen
- Afhankelijk van context verwijst het naar volledige diagnostische cyclus of naar
specifiek onderdeel ervan
1. Arbeids- en organisatie-psychologie: het beoordelen v/d competenties van een
sollicitant
2. Inschalen van zorgbehoefte: assessmentinstrumenten
3. Psychological assessment
Cyclisch besluitvormingsproces waarbij een diagnostische vraag gedefinieerd
wordt en hypotheses geformuleerd en getest worden obv verzamelde info om zo
tot een integratief beeld en indicatiestelling te komen
- Definitie psychological assessment = definitie diagnostische cyclus van De Bruyn
Het verschil is vooral artificieel: hangt puur af van de context
DIAGNOSTIEK VS CLASSIFICATIE
Diagnostiek heeft heel brede invulling maar wordt vaak gelijkgesteld met classificatie
- Classificatie = zoeken naar algemeen beeld, beoordelen persoon obv
overeenkomsten met anderen en delen deze in adhv bepaald systeem
Indeling is altijd beschrijvend: bieden geen verklaring
Kan alleen op groepsniveau iets zeggen over prognose of effectiviteit van
interventie
Categoriale classificatie
Bv. DSM-5: beschrijven stoornissen adhv verschillende criteria
Als functioneren van persoon voldoet aan bepaalde criteria dan wordt er een
categorie toegekend je moet aan MIN criteria voldoen anders wordt
categorie niet toegekend
= alles-of-niets opvatting
Gaan er van uit dat categorieën te onderscheiden zijn (overlappen NIET)
, Dimensionale classificatie
DSM: in werkelijkheid geen afzonderlijke, duidelijk afgelijnde categorieën
psychische stoornissen = dimensioneel van aard
Stoornissen worden gekenmerkt door bepaald functioneren dat kwalitatief niet
anders is dan normaal functioneren
Functioneren bestaat uit dimensies (zowel klinische als niet-klinische
populaties) elke persoon neemt unieke positie in op elke dimensie
- Diagnostiek = adhv diagnostische cyclus proberen ze uniek en gedetailleerd beeld
te krijgen van individuele probleemsituatie (PA) waarbij ze tot een verklaring
kunnen komen (VA) en/ of het officieel vaststellen (IA)
Probleemanalyse (PA) kan leiden tot classificatie (niet noodzakelijk: valt er dus
niet mee samen)
- Classificerende diagnostiek = focus op onderkennende fase
Willen probleemanalyse toekennen en classificeren
DIAGNOSTIEK BINNEN VERSCHILLENDE WERKGEBIEDEN
- Klinisch werkveld
o Onderzoek en behandeling
o Interventie op zichzelf
o Persoonlijke groei ontwikkeling
- Onderwijs
o Identificeren van onderwijsbehoeften en bepalen van redelijke
aanpassingen
o IAC-verslag dat vorm kan krijgen in het gewoon onderwijs of het
buitengewoon onderwijs
- Forensische sector
o In rechtbanken om te beoordelen of een individu geschikt is om terecht te
staan.
o Om de geestelijke gezondheid v/e verdachte te beoordelen
o Recidive (kans op herval) risico beoordelen
- HRM
o Beoordelen van iemands geschiktheid voor een specifiek beroep
o Het identificeren van loopbaanontwikkelingsmogelijkheden
o Het verbeteren van prestaties op het werk
PSYCHODIAGNOSTISCH PROCES
DE EMPIRISCHE CYCLUS
= procedure om op wetenschappelijke manier kennis te vergaren
Wordt in verschillende wetenschappen gebruikt
