Samenvatting Mens en voeding

Alternatieve voeding




 Vegetarisch: geen producten van dode dieren
 Ca. 4% eet elke dag vegetarisch
 Daarnaast groeiende groep 'parttime vegetariërs', die een of meer dagen per week geen
vlees eten (flexitariers)
 Veganistisch: geen dierlijke producten of producten waarin deze voedingsmiddelen zijn
verwerkt
 Keurmerken:
– Reform
– Nederlandse Vegetariërsbond
 Ecologische voeding
– Gezond lichaam
– “Gezond” leefmilieu
 Keurmerk: EKO
Skal is wettelijk eigenaar en merkhoudster van het EKO-keurmerk (zie ook www.skal.com)
 o.a eisen t.a.v milieu, geen kunstmest of chemische bestrijdingsmiddelen, geen synthetische
geur-.kleur- en smaakstoffen en conserveermiddel

Biologisch/ecologisch
 Belangstelling voor ecologische of biologische producten laatste jaren sterk gestegen, o.a.
door BSE crisis, varkenspest

Biologisch
 Waar koop je biologisch?
– Eerder alleen in natuurvoedingswinkels
– Nu ook in de supermarkt
– Op Pinkpop 2014 KalmaanLaan veel biologisch/ vegetarisch (en fairtrade)
– G cluster in het 4e jaar Foodexperience voor provincie Noord-Holland

Alternatieve voeding
 Biologisch dynamische landbouw: weer gezond maken van de bodem
 Biologisch: traditionele gewassen bestand tegen plantenziekten, gemengd bedrijf met
landbouw en veeteelt die elkaar onderling stimuleren en waardoor ook organische mest
beschikbaar komt
 Dynamisch:
stimuleren van kosmische krachten bij de ontwikkeling van de plant.
Aarde als levend organisme.

, Om gezonde planten te krijgen moeten de levenskrachten versterkt worden (aarde, water,
licht en vuur)

Biologisch dynamische landbouw
Keurmerk: Demeter
Voldoen aan alle eisen voor EKO-keurmerk PLUS aanvullende eisen (zie par. 21.5 Mens&Voeding)

 Antroposofische voeding
 Visie op de wereld ontwikkeld door Rudolf Steiner aan begin van vorige eeuw
 antroposofische visie: de mens staat centraal,ook bekend van de ‘vrije scholen’
• Voeding gericht op ontwikkeling zelfbewustzijn
• Keuze voor voedingsmiddelen afhankelijk van persoonlijke ontwikkeling
• Nadruk op plantaardige voeding

 Macrobiotiek (blz 261)
Yin en yang, plantaardig en dierlijk
In warme gebieden groeien meer Yin-gewassen
Afhankelijk van b.v. groeisnelheid, omvang, kleur, klimaat, bereiding
Granen als basis
 50% van voeding moet uit graan bestaan. 25% groente (1/3 koken, 1/3 rauwkost., 1/3
zeegroenten (zeewier) Peulvruchten
 Extreem yin (alle producten met suiker en honing, azijn, tropische vruchten en bewerkte
voedingsmiddelen met additieven) worden vermeden
 Ook veel dranken te yin (koffie en thee)  voorkeur granenkoffie en kruidenthee
 Extreem yang: vlees, schelpdieren, zuivelproducten, keukenzout.
(zeezout minder yang en wordt wel gebruikt).
Voeding/producten
 Yinner maken:
– vocht toevoegen, weken, gebruik specerijen en citroen, afkoelen
 Yanger maken:
– verwarmen tijdens bereiden, toevoegen zeezout, drogen

Gluten-vrije voeding
 Gluten = eiwit
 Gluten in graanproducten (tarwe, rogger, gerst, couscous, rogge, spelt)
 Coeliakie
 Gluten-vrij: quinoa, amaranth, mais
 Hype in alternatieve voeding

Energie-inname en voedingstoestand
(lichaamsgewicht en –samenstelling)
 vegetarisch, lacto-ovo-vegetarisch en lactovegetarisch:
vergelijkbaar met omnivoor
 Macrobioten en veganisten: lagere energie-inname
 magerder

, Ijzer (Fe)
In het lichaam:
 Als bestanddeel van hemoglobine in rode bloedcellen en myoglobine in spiercellen
 div. enzymen o.a. energiemetabolisme
 Voedingsmiddelen: groene groenten, vlees en volkoren broodsoorten
 Naast hoeveelheid ijzer is ook de chemische vorm belangrijk; organisch (Fe2+, haem-ijzer) en
anorganisch (Fe3+, non-haem-ijzer)




Aanbevolen hoeveelheid ijzer:
 1,5 keer hoger dan voor niet-vegetariërs
 doordat 20-30% van het heamijzer wordt opgenomen in het lichaam, terwijl non-heamijzer
maar voor 1-10%
 vegetarische man 15 milligram vrouw 22,5 milligram
 laatste drie maanden vegetarische zwangere vrouw 30 milligram ijzer

Consequenties vegetariërs en veganisten mbt ijzer:
 Hoeveelheid hoger
 Absorptie lager
 Producten die rijk zijn aan ijzer in een vegetarische voeding, zijn:
– volkoren graanproducten, peulvruchten, noten, ei en gedroogd fruit
– Eén snee volkorenbrood bevat 0,9 mg ijzer, een portie groente zo’n 1,2 mg.

Eiwit (kwaliteit)
 Eiwit uit voeding  lichaamseiwit
 Dus: aminozuurpatroon van voeding moet overeenkomen met aminozuurpatroon van
lichaamseiwit.
 Westerse landen: ruim voldoende eiwit in voeding  alle essentiële aminozuren
 Marginale eiwitinname: letten op eiwitkwaliteit

 Volwaardig eiwit
bevat alle essentiële aminozuren in juiste verhouding
‘het ene voedseleiwit heeft meer waarde als bouwstof dan het andere’
 Limiterend aminozuur
Het aminozuur dat bij de opbouw van een eiwitmolecuul in verhouding in de kleinste
hoeveelheid aanwezig is.
Altijd een essentieel aminozuur

 Bij berekenen van Eiwitbehoefte rekening houden met de efficiëntie (70%) waarmee uit
voeding  lichaamseiwit