OMT — De Ontbrekende 10%
Onderzoeksmethoden in Economie en Management
Examen 12/06/2026 · Aanvulling op Hoofdzaken
Structuur: elk concept krijgt (1) definitie, (2) link met het grotere geheel, (3) kant-en-klare
examenantwoorden, en (4) de bijhorende strikvraag.
1. Common Method Variance (CMV)
Definitie
Common Method Variance = systematische meetfout die ontstaat wanneer de
onafhankelijke variabele (IV) en de afhankelijke variabele (AV) bij dezelfde persoon worden
gemeten, op hetzelfde moment, via dezelfde methode (bv. één vragenlijst).
Gevolg: antwoorden worden beïnvloed door stemming, sociale wenselijkheid of lay-out —
niet door de echte relatie tussen variabelen. Dit OVERSCHAT correlaties.
Hoe CMV verminderen?
• Tijdsinterval: meet IV en AV op verschillende momenten (bv. maand later)
• Anonimiteit garanderen → minder sociale wenselijkheid
• Verschillende databronnen combineren (zelfrapportage + objectieve data)
• Fysiek of procedureel scheiden van de meetmomenten
⚠️ EXAMENTIP Negatief formuleren van items vermindert acquiescence bias — maar
NIET CMV.
Dit is een expliciete strikvraag in oude examens (vraag 6 van de juist/fout-reeks).
Stelling Verdict Reden
Door enkele items van een schaal negatief te FOUT Negatief formuleren
formuleren vermindert het gevaar op common method vermindert
variance. acquiescence bias.
CMV verminder je door
tijdsinterval of
anonimiteit.
, 2. Confirmation Bias
Definitie
Confirmation bias = de neiging om informatie te zoeken, interpreteren en onthouden op een
manier die bestaande overtuigingen of hypothesen bevestigt — en tegenbewijs onbewust te
negeren.
Voorbeeld: een onderzoeker die al gelooft dat MBA-diploma's presteren schadelijk zijn, zoekt
enkel studies die dit bevestigen.
Link met paradigma's
• Positivisten met hypothetico-deductief onderzoek zijn het meest kwetsbaar: je begint met een
hypothese, en de kans bestaat dat je onbewust enkel bevestiging zoekt.
• Fisher (realisme) wees hier als eerste op: onderzoekers zijn nooit volledig waardevrij — hun
aannames kleuren wat ze zoeken en zien.
• Tegenpool: Karl Popper's falsificatieprincipe — een goede wetenschapper probeert de hypothese
actief te WEERLEGGEN (falsifiëren), niet te bevestigen.
⚠️ EXAMENTIP Open vraag die meerdere keren terugkomt:
"Confirmation bias: wat is het en aan welk paradigma koppel je het?"
→ Antwoord: positivisme (hypothetico-deductief); tegenpool = Popper's falsificatieprincipe.
Stelling Verdict Reden
Hypothesen moeten altijd gefalsifieerd worden door FOUT Falsificatie betekent dat
onderzoekers. hypothesen
falsifieerbaar moeten
ZIJN — je probeert ze
te ontkrachten, maar je
kán ze ook bevestigen.
Onderzoeksmethoden in Economie en Management
Examen 12/06/2026 · Aanvulling op Hoofdzaken
Structuur: elk concept krijgt (1) definitie, (2) link met het grotere geheel, (3) kant-en-klare
examenantwoorden, en (4) de bijhorende strikvraag.
1. Common Method Variance (CMV)
Definitie
Common Method Variance = systematische meetfout die ontstaat wanneer de
onafhankelijke variabele (IV) en de afhankelijke variabele (AV) bij dezelfde persoon worden
gemeten, op hetzelfde moment, via dezelfde methode (bv. één vragenlijst).
Gevolg: antwoorden worden beïnvloed door stemming, sociale wenselijkheid of lay-out —
niet door de echte relatie tussen variabelen. Dit OVERSCHAT correlaties.
Hoe CMV verminderen?
• Tijdsinterval: meet IV en AV op verschillende momenten (bv. maand later)
• Anonimiteit garanderen → minder sociale wenselijkheid
• Verschillende databronnen combineren (zelfrapportage + objectieve data)
• Fysiek of procedureel scheiden van de meetmomenten
⚠️ EXAMENTIP Negatief formuleren van items vermindert acquiescence bias — maar
NIET CMV.
Dit is een expliciete strikvraag in oude examens (vraag 6 van de juist/fout-reeks).
Stelling Verdict Reden
Door enkele items van een schaal negatief te FOUT Negatief formuleren
formuleren vermindert het gevaar op common method vermindert
variance. acquiescence bias.
CMV verminder je door
tijdsinterval of
anonimiteit.
, 2. Confirmation Bias
Definitie
Confirmation bias = de neiging om informatie te zoeken, interpreteren en onthouden op een
manier die bestaande overtuigingen of hypothesen bevestigt — en tegenbewijs onbewust te
negeren.
Voorbeeld: een onderzoeker die al gelooft dat MBA-diploma's presteren schadelijk zijn, zoekt
enkel studies die dit bevestigen.
Link met paradigma's
• Positivisten met hypothetico-deductief onderzoek zijn het meest kwetsbaar: je begint met een
hypothese, en de kans bestaat dat je onbewust enkel bevestiging zoekt.
• Fisher (realisme) wees hier als eerste op: onderzoekers zijn nooit volledig waardevrij — hun
aannames kleuren wat ze zoeken en zien.
• Tegenpool: Karl Popper's falsificatieprincipe — een goede wetenschapper probeert de hypothese
actief te WEERLEGGEN (falsifiëren), niet te bevestigen.
⚠️ EXAMENTIP Open vraag die meerdere keren terugkomt:
"Confirmation bias: wat is het en aan welk paradigma koppel je het?"
→ Antwoord: positivisme (hypothetico-deductief); tegenpool = Popper's falsificatieprincipe.
Stelling Verdict Reden
Hypothesen moeten altijd gefalsifieerd worden door FOUT Falsificatie betekent dat
onderzoekers. hypothesen
falsifieerbaar moeten
ZIJN — je probeert ze
te ontkrachten, maar je
kán ze ook bevestigen.
