Brazilië
HOOFDSTUK 1 NATUURLIJK BRAZILIË
1. Welk beeld van Brazilië hadden mensen in de koloniale tijd en welk beeld
hebben mensen tegenwoordig?
Aan het begin van de zestiende eeuw werd Zuid-Amerika (en Brazilië) voorgesteld
als een grote, nieuwe wereld aan de andere kant van de Atlantische oceaan, waar
het warm was en waar bergen en ondoordringbare bossen langs de kust lagen, en
de bewoners waren eenvoudige mensen.
Het ontstaan van beelden
Beelden van plaatsen ontstaan door informatie: tv, tijdschriften, verhalen, eigen
ervaringen. Alle informatie zorgt voor een persoonlijk beeld van de plaats in je
hoofd: perceptie.
Persoonlijke kaart van je beeld: mental map.
Tegenwoordig hebben mensen een uitgebreider beeld van Brazilië. Ze kennen
Brazilië als het land van het prachtige amazoneregenwoud, de rivier de Amazone en
de prachtige zandstranden. Het land heeft een warm klimaat en is reusachtig groot.
De Brazilianen zijn relaxed en houden van voetbal en de economie van Brazilië is
een lange tijd sterk gegroeid.
Niet alle beelden zijn positief, er is veel armoede en sloppenwijken. Er is veel
criminaliteit en er leven veel kinderen op straat.
2. Wat zijn de kenmerken van en de verschillen tussen de stereotiepe beelden
en de geografische beelden van een plaats of een land?
Bij beeldvorming rekening houden met drie beperkingen:
Informatiebronnen geven altijd onvolledige informatie.
Informatie kan onjuist zijn.
Er zijn veel stereotiepe beelden: eenvoudige, overdreven beelden gebaseerd op
vooroordelen en bijzonderheden.
Om een goede indruk te krijgen van een land en de bewoners: maak een
geografisch beeld. Je kijkt dan naar verschillende kenmerken van het land en de
bewoners. Ook kan je kijken naar interne en externe relaties.
3. Wat zijn de topografische kenmerken van Brazilië?
Brazilië ligt in Zuid-Amerika tussen 5° N.B. en 33° Z.B., en tussen 35° en 74° W.L.
Het is een groot land: het vijfde in de wereld en 4.300 km van noord naar zuid en
oost naar west.
Reizen is in Brazilië een grote uitdaging. Veel langeafstandsbussen, maar ook
vliegen en varen.
Goederen gaan vaak per vrachtwagen, maar tegenwoordig ook per trein.
,4. Uit welke reliëfgebieden bestaat Brazilië en hoe zijn deze ontstaan?
Het grootste deel van Brazilië is vlak of
lichtglooiend. Er zijn ook heuvelachtige
gebieden en bergketens. Op basis van
hoogte en reliëf verschillende
deelgebieden:
Noorden: Hoogland van Guyana.
Tafelbergen tot 2.900 m hoog.
Midden en zuiden: Hoogland van
Brazilië. Uitgestrekte hoogvlakte of
hoogland tot 1.100 m hoog. Verspreid
ook bergketens.
Serra do Mar: gebergte aan
zuidoostelijke grens van het Hoogland
van Brazilië langs de Atlantische kust.
Amazonebekken: vlakte van de
Amazone tussen het Hoogland van Guyana en het Hoogland van Brazilië.
Verschillende kleine vlakten, zoals de moerasachtige Pantanal in het westen.
De landschappen in Brazilië kun je begrijpen door te kijken naar platentektoniek
en exogene processen (verwering, erosie, sedimentatie).
De hooglanden in Brazilië zijn schilden. Ooit waren het kleine continenten, die
naar elkaar bewogen en Pangea vormden.
Pangea brak 230 miljoen jaar geleden uit elkaar. Zuid-Amerika en Afrika
dreven uit elkaar.
Bij het bewegen van de Zuid-Amerikaanse plaat vormden zich gebergten en
plateaus door opheffing van oude schilden.
Het hoogland bevat graniet, leisteen en sedimentgesteenten. Vaak zijn ze op
grote diepte gevormd en na opheffing verweerd en geërodeerd.
Vanaf de plateaus stromen rivieren naar Amazone of de Paraguay/Paraná. Ze
vormden diepe kloven.
5. Welke relatie is er tussen de spreiding van de reliëfgebieden en het
voorkomen van natuurlijke hulpbronnen?
In het laagland van het Amazonebekken sedimenteren rivieren en zee klei- en
zandlagen, later weer samengedrukt tot sedimentgesteente.
Geologische processen zorgden voor veel natuurlijke hulpbronnen.
Delfstoffen in Brazilië zijn; ertsen (ijzererts in de hooglanden en het
grensgebied met Bolivia, tin, koper, zilver, bauxiet) en de fossiele energiebron
olie op grote diepte voor de kust.
Het ontstaan en de spreiding van natuurlijke hulpbronnen hangt samen met de
geologie van het gebied.
Olie werd aan einde van de vorige eeuw ontdekt in het bekken van Santos op ruim
, 4,8 km onder de zeespiegel, afgesloten door een zoutlaag.
De drie bekkens (Espirito Santobekken en de bekkens van Campos en Santos)
zijn bijna vier keer zo groot als Nederland.
De olie onder de zeebodem vormde zich bij het openbreken van Pangea, 145-
100 miljoen jaar geleden).
Bij de divergente breuk ontstond een slenk, waarin meren lagen met veel
algen, bacteriën en plankton. Afgestorven organismen zakten naar de
modderige bodem met zuurstofarme modder. Er ontstond een dikke
organische massa.
Er kwamen nieuwe sedimenten op van zand en klei. De slenk vulde zich met
oceaanwater, dat soms verdampte, waarbij zich on door laatbare zoutlagen
vormden.
Onder hoge druk vormde zich in diepere lagen olie en gas. Dat bewoog naar
boven tot onder de zoutlagen.
6. Hoe zijn ijzererts, bauxiet en aardolie in Brazilië gevormd?
Bij de ertsvorming van ijzererts speelde sedimentatie een rol. De ijzerertslagen
zijn gevormd door afzetting van ijzerhoudende sedimenten (IJzeroxiden) in
zuurstofarme en ondiepe oceanen, afgewisseld met andere sedimenten. Ze
werden vaster en harder en daarna opgetild, waarbij metamorfose plaatsvond.
Door verwering en erosie van erop gelegen gesteente kwam het ijzererts dicht bij
het oppervlak.
Bauxiet is de grondstof voor aluminium.
In dikke sedimentlagen van het Amazonebekken spoelden de goed oplosbare
kleideeltjes uit. De slecht oplosbare aluminium- en ijzermineralen bleven boven
achter, de lateriet. Die verhardde tot bauxiet
7. Wat zijn de kenmerken van de
verschillende klimaten in Brazilië?
Het grootste deel van Brazilië ligt in de
tropen. Een klein deel ligt in de subtropen.
Verschillende klimaten door:
breedteligging, druk- en windsystemen,
zeestromen en gebergten.
Het noorden van Brazilië ligt dicht bij de
evenaar: tropisch regenwoudklimaat (Af).
Kenmerken:
- warm: tussen 20 en 30 °C, gemiddelde
temperatuur in de koudste maand hoger dan
18 °C.
- nat: 2.000 tot 3.000 mm per jaar.
- droogste maand meer dan 60 mm neerslag.
Midden Brazilië: savanneklimaat (Aw).
HOOFDSTUK 1 NATUURLIJK BRAZILIË
1. Welk beeld van Brazilië hadden mensen in de koloniale tijd en welk beeld
hebben mensen tegenwoordig?
Aan het begin van de zestiende eeuw werd Zuid-Amerika (en Brazilië) voorgesteld
als een grote, nieuwe wereld aan de andere kant van de Atlantische oceaan, waar
het warm was en waar bergen en ondoordringbare bossen langs de kust lagen, en
de bewoners waren eenvoudige mensen.
Het ontstaan van beelden
Beelden van plaatsen ontstaan door informatie: tv, tijdschriften, verhalen, eigen
ervaringen. Alle informatie zorgt voor een persoonlijk beeld van de plaats in je
hoofd: perceptie.
Persoonlijke kaart van je beeld: mental map.
Tegenwoordig hebben mensen een uitgebreider beeld van Brazilië. Ze kennen
Brazilië als het land van het prachtige amazoneregenwoud, de rivier de Amazone en
de prachtige zandstranden. Het land heeft een warm klimaat en is reusachtig groot.
De Brazilianen zijn relaxed en houden van voetbal en de economie van Brazilië is
een lange tijd sterk gegroeid.
Niet alle beelden zijn positief, er is veel armoede en sloppenwijken. Er is veel
criminaliteit en er leven veel kinderen op straat.
2. Wat zijn de kenmerken van en de verschillen tussen de stereotiepe beelden
en de geografische beelden van een plaats of een land?
Bij beeldvorming rekening houden met drie beperkingen:
Informatiebronnen geven altijd onvolledige informatie.
Informatie kan onjuist zijn.
Er zijn veel stereotiepe beelden: eenvoudige, overdreven beelden gebaseerd op
vooroordelen en bijzonderheden.
Om een goede indruk te krijgen van een land en de bewoners: maak een
geografisch beeld. Je kijkt dan naar verschillende kenmerken van het land en de
bewoners. Ook kan je kijken naar interne en externe relaties.
3. Wat zijn de topografische kenmerken van Brazilië?
Brazilië ligt in Zuid-Amerika tussen 5° N.B. en 33° Z.B., en tussen 35° en 74° W.L.
Het is een groot land: het vijfde in de wereld en 4.300 km van noord naar zuid en
oost naar west.
Reizen is in Brazilië een grote uitdaging. Veel langeafstandsbussen, maar ook
vliegen en varen.
Goederen gaan vaak per vrachtwagen, maar tegenwoordig ook per trein.
,4. Uit welke reliëfgebieden bestaat Brazilië en hoe zijn deze ontstaan?
Het grootste deel van Brazilië is vlak of
lichtglooiend. Er zijn ook heuvelachtige
gebieden en bergketens. Op basis van
hoogte en reliëf verschillende
deelgebieden:
Noorden: Hoogland van Guyana.
Tafelbergen tot 2.900 m hoog.
Midden en zuiden: Hoogland van
Brazilië. Uitgestrekte hoogvlakte of
hoogland tot 1.100 m hoog. Verspreid
ook bergketens.
Serra do Mar: gebergte aan
zuidoostelijke grens van het Hoogland
van Brazilië langs de Atlantische kust.
Amazonebekken: vlakte van de
Amazone tussen het Hoogland van Guyana en het Hoogland van Brazilië.
Verschillende kleine vlakten, zoals de moerasachtige Pantanal in het westen.
De landschappen in Brazilië kun je begrijpen door te kijken naar platentektoniek
en exogene processen (verwering, erosie, sedimentatie).
De hooglanden in Brazilië zijn schilden. Ooit waren het kleine continenten, die
naar elkaar bewogen en Pangea vormden.
Pangea brak 230 miljoen jaar geleden uit elkaar. Zuid-Amerika en Afrika
dreven uit elkaar.
Bij het bewegen van de Zuid-Amerikaanse plaat vormden zich gebergten en
plateaus door opheffing van oude schilden.
Het hoogland bevat graniet, leisteen en sedimentgesteenten. Vaak zijn ze op
grote diepte gevormd en na opheffing verweerd en geërodeerd.
Vanaf de plateaus stromen rivieren naar Amazone of de Paraguay/Paraná. Ze
vormden diepe kloven.
5. Welke relatie is er tussen de spreiding van de reliëfgebieden en het
voorkomen van natuurlijke hulpbronnen?
In het laagland van het Amazonebekken sedimenteren rivieren en zee klei- en
zandlagen, later weer samengedrukt tot sedimentgesteente.
Geologische processen zorgden voor veel natuurlijke hulpbronnen.
Delfstoffen in Brazilië zijn; ertsen (ijzererts in de hooglanden en het
grensgebied met Bolivia, tin, koper, zilver, bauxiet) en de fossiele energiebron
olie op grote diepte voor de kust.
Het ontstaan en de spreiding van natuurlijke hulpbronnen hangt samen met de
geologie van het gebied.
Olie werd aan einde van de vorige eeuw ontdekt in het bekken van Santos op ruim
, 4,8 km onder de zeespiegel, afgesloten door een zoutlaag.
De drie bekkens (Espirito Santobekken en de bekkens van Campos en Santos)
zijn bijna vier keer zo groot als Nederland.
De olie onder de zeebodem vormde zich bij het openbreken van Pangea, 145-
100 miljoen jaar geleden).
Bij de divergente breuk ontstond een slenk, waarin meren lagen met veel
algen, bacteriën en plankton. Afgestorven organismen zakten naar de
modderige bodem met zuurstofarme modder. Er ontstond een dikke
organische massa.
Er kwamen nieuwe sedimenten op van zand en klei. De slenk vulde zich met
oceaanwater, dat soms verdampte, waarbij zich on door laatbare zoutlagen
vormden.
Onder hoge druk vormde zich in diepere lagen olie en gas. Dat bewoog naar
boven tot onder de zoutlagen.
6. Hoe zijn ijzererts, bauxiet en aardolie in Brazilië gevormd?
Bij de ertsvorming van ijzererts speelde sedimentatie een rol. De ijzerertslagen
zijn gevormd door afzetting van ijzerhoudende sedimenten (IJzeroxiden) in
zuurstofarme en ondiepe oceanen, afgewisseld met andere sedimenten. Ze
werden vaster en harder en daarna opgetild, waarbij metamorfose plaatsvond.
Door verwering en erosie van erop gelegen gesteente kwam het ijzererts dicht bij
het oppervlak.
Bauxiet is de grondstof voor aluminium.
In dikke sedimentlagen van het Amazonebekken spoelden de goed oplosbare
kleideeltjes uit. De slecht oplosbare aluminium- en ijzermineralen bleven boven
achter, de lateriet. Die verhardde tot bauxiet
7. Wat zijn de kenmerken van de
verschillende klimaten in Brazilië?
Het grootste deel van Brazilië ligt in de
tropen. Een klein deel ligt in de subtropen.
Verschillende klimaten door:
breedteligging, druk- en windsystemen,
zeestromen en gebergten.
Het noorden van Brazilië ligt dicht bij de
evenaar: tropisch regenwoudklimaat (Af).
Kenmerken:
- warm: tussen 20 en 30 °C, gemiddelde
temperatuur in de koudste maand hoger dan
18 °C.
- nat: 2.000 tot 3.000 mm per jaar.
- droogste maand meer dan 60 mm neerslag.
Midden Brazilië: savanneklimaat (Aw).
