Kwaliteitsbevorderaar Quintuple Aim en kwaliteit van zorg
Volgens het Institute of Medicine bestaat kwaliteit uit veilige, effectieve,
patiëntgerichte, tijdige, efficiënte en rechtvaardige zorg.
Kwaliteit van zorg:
- Veilig ➔ vermijden van schade, meldcultuur, checklist
- Effectief ➔ evidence-based, juiste indicatie, uitkomstmetingen
- Patiëntgericht ➔ voorkeuren en waarden, shared decision-making
- Tijdig ➔ beperken van wachttijden: snelle doorlooptijd
- Efficiënt ➔ geen verspilling, gestroomlijnde processen
- Rechtvaardig ➔ gelijke toegang en uitkomsten voor iedereen
Historische evolutie:
1950 ➔ inspectie en controle: reactief, focus op individu + weinig systeemleren,
angstculturen
‘50-’60 ➔ standaardisering en professionalisering: richtlijnen en protocollen +
accreditatie, uniforme minima
‘60-’70 ➔ systeemdenken (donabedian): structuur-proces-uitkomst + kwaliteit
als systeemeigenschap
‘80-’00 ➔ continue verbetering (PDCA): Plan-Do-Act en iedereen is betrokken ➔
leren uit fouten en patiëntveiligheid: just culture, incidentmelden + root cause
analysis
Laatste decennia: waarde gedreven zorg
- Uitkomsten + ervaringen + kosten, PROMs/PREMs en doelmatig
- Samenhang met Quintuple aim ➔ integratie van belangrijke elementen uit het
verleden (dimensies)
- Quintuple aim ➔ resultaat van decennialang kwaliteitsdenken (perspectief werd
dus breder en systemischer)
Donabedian: aanzet tot kwaliteitsmeting en indicator:
Structuur:
- FTE’s = aantal voltijdse medewerkers, opleidingen, infrastructuur
- Computersystemen (IT) en digitale patiëntendossiers (EPD = elektronisch
patiëntendossier) ➔ materialen
Proces:
- De daadwerkelijke zorgverlening, overdracht, protocollen
- Samenwerking en communicatie tussen zorgverleners en patiënten
Uitkomst:
- Klinische resultaten, complicaties, patiënten tevredenheid
- Effect van zorg (gezondheidsresultaten), functionele status
Donabedian ➔ model bedacht om de kwaliteit van zorg te begrijpen en te beoordelen.
Continue verbetering – PDCA:
, Plan: probleem definiëren, doelen en KPI’s = interventie onderwerp
Do: pilot uitvoeren, data verzamelen
Check: resultaten analyseren, vergelijken met doel
Act: opschalen, borgen, nieuwe cyclus
Patiëntveiligheid & cultuur:
Systeemfouten i.p.v. schuld: extra falen is voorspelbaar en extra controles en
veiligheidsmaatregelen
Open werkculture:
- Je mag fouten, bijna-fouten of problemen melden, zonder schaamte
- Verantwoordelijkheid passend bij je rol: je bent alleen verantwoordelijk voor wat
binnen jouw macht of rol ligt
Patiëntveiligheid: een belangrijke voorwaarde voor kwaliteit van zorg en gezamenlijke
verantwoordelijkheid van het volledige zorgteam en de organisatie
Waarom Aim-kaders?
- De gezondheidszorg kijkt steeds meer naar kwaliteit als geheel, in plaats van
losse onderdelen.
- Verschillende doelen van de zorg worden samengebracht in één duidelijk
kwaliteitskader.
- Nadelen van afzonderlijke meetpunten ➔ niet goed op elkaar afgestemd),
tunnelvisie
- Gezamenlijke aansturing ➔ balans tussen uitkomsten, ervaringen, kosten +
duurzaamheid van zorgsysteem
- Praktische toepasbaarheid ➔ beleid, team- en casusniveau
Triple Aim – inhoud:
Populatiegezondheid:
- Gericht op preventie, vroegtijdige opsporing en het verminderen van
gezondheidsrisico’s
- Wordt beïnvloed door sociale factoren, zoals leefomgeving, inkomen en
opleiding
Patiëntervaring:
- Gaat over communicatie, toegankelijkheid, continuïteit en coördinatie van zorg
- Wordt gezien als een volwaardige kwaliteitsdimensie
- Positieve ervaringen ➔ betere therapietrouw, hogere tevredenheid en vaak
betere gezondheidsresultaten
Kosten per persoon (per capita):
- Gericht op doelmatigheid en het vermijden van verspilling
- Zorg moet op de juiste plek en op het juiste moment geleverd worden
- Kwaliteit en kosten zijn verbonden, ze staan niet tegenover elkaar
, Quadruple Aim – welzijn zorgverleners: Triple aim + welzijn en werktevredenheid van
zorgverleners
- Deze dimensie erkent dat zorgverleners geen oneindige bron, maar mensen die
nood hebben aan ondersteuning, autonomie, professionele erkenning en een
gezonde werkomgeving
- Determinanten: ➔ werkdruk, autonomie, teamklimaat, leiderschap
- Effect op kwaliteit ➔ veiligheid, patiëntervaring, retentie en continuïteit
Quadruple Aim – gezondheidsgelijkheid:
Gezondheidsgelijkheid staat duidelijk in het kwaliteitskader.
Probleem ➔ mensen hebben niet overal dezelfde toegang tot zorg en de
resultaten verschillen + obstakels zijn bijvoorbeeld taalproblemen, moeilijk
vervoer en digitale achterstand.
Aanpak ➔ actief benaderen van mensen (outreach) en samenwerken met
partners + zorg geven die rekening houdt met cultuur en die betaalbaar is.
Evaluatie ➔ kijk naar resultaten per groep (stratificatie van KPI’s) + voer
gerichte verbeteringen door waar nodig.
Quadruple Aim – 5 dimensies:
Dimensie 1: populatiegezondheid:
- Populatiegezondheid richt zich op de gezondheid van groepen binnen een
gemeenschap
- Kwaliteit van zorg in dit kader betekent dat zorgsystemen:
- Inzetten op preventie, gezondheidsbevordering stimuleren, zorgen voor
vroegtijdige opsporing van ziekten, continuïteit van zorg garanderen
Dimensie 2: patiëntervaring:
- Kwaliteit van zorg omvat niet alleen klinische uitkomsten, maar ook
patiëntervaring.
- Respectvolle communicatie, betrokkenheid bij beslissingen, duidelijke
informatie, emotionele ondersteuning, toegankelijkheid van zorg
- De patiënt wordt steeds meer gezien als actieve partner in het zorgproces.
- Een positieve patiëntervaring draagt bij aan: vertrouwen in de zorg, betere
therapietrouw en een hogere tevredenheid ➔ invloed op gezondheidsuitkomsten
Dimensie 3: doelmatigheid:
- Focus: beheersen van zorgkosten per persoon en bevorderen van
doelmatigheid.
- Kostenbeheersing is onderdeel van kwaliteitsvolle zorg, geen doel op zich.
- Verspilling verminderen ➔ dubbele diagnostiek en voorraadbeheer
voorkomen + onnodige ligdagen vermijden
- Zorg op het juiste niveau leveren ➔ eerstelijnszorg waar mogelijk inzetten +
thuiszorg of telehealth gebruiken bij geschikte indicaties
Volgens het Institute of Medicine bestaat kwaliteit uit veilige, effectieve,
patiëntgerichte, tijdige, efficiënte en rechtvaardige zorg.
Kwaliteit van zorg:
- Veilig ➔ vermijden van schade, meldcultuur, checklist
- Effectief ➔ evidence-based, juiste indicatie, uitkomstmetingen
- Patiëntgericht ➔ voorkeuren en waarden, shared decision-making
- Tijdig ➔ beperken van wachttijden: snelle doorlooptijd
- Efficiënt ➔ geen verspilling, gestroomlijnde processen
- Rechtvaardig ➔ gelijke toegang en uitkomsten voor iedereen
Historische evolutie:
1950 ➔ inspectie en controle: reactief, focus op individu + weinig systeemleren,
angstculturen
‘50-’60 ➔ standaardisering en professionalisering: richtlijnen en protocollen +
accreditatie, uniforme minima
‘60-’70 ➔ systeemdenken (donabedian): structuur-proces-uitkomst + kwaliteit
als systeemeigenschap
‘80-’00 ➔ continue verbetering (PDCA): Plan-Do-Act en iedereen is betrokken ➔
leren uit fouten en patiëntveiligheid: just culture, incidentmelden + root cause
analysis
Laatste decennia: waarde gedreven zorg
- Uitkomsten + ervaringen + kosten, PROMs/PREMs en doelmatig
- Samenhang met Quintuple aim ➔ integratie van belangrijke elementen uit het
verleden (dimensies)
- Quintuple aim ➔ resultaat van decennialang kwaliteitsdenken (perspectief werd
dus breder en systemischer)
Donabedian: aanzet tot kwaliteitsmeting en indicator:
Structuur:
- FTE’s = aantal voltijdse medewerkers, opleidingen, infrastructuur
- Computersystemen (IT) en digitale patiëntendossiers (EPD = elektronisch
patiëntendossier) ➔ materialen
Proces:
- De daadwerkelijke zorgverlening, overdracht, protocollen
- Samenwerking en communicatie tussen zorgverleners en patiënten
Uitkomst:
- Klinische resultaten, complicaties, patiënten tevredenheid
- Effect van zorg (gezondheidsresultaten), functionele status
Donabedian ➔ model bedacht om de kwaliteit van zorg te begrijpen en te beoordelen.
Continue verbetering – PDCA:
, Plan: probleem definiëren, doelen en KPI’s = interventie onderwerp
Do: pilot uitvoeren, data verzamelen
Check: resultaten analyseren, vergelijken met doel
Act: opschalen, borgen, nieuwe cyclus
Patiëntveiligheid & cultuur:
Systeemfouten i.p.v. schuld: extra falen is voorspelbaar en extra controles en
veiligheidsmaatregelen
Open werkculture:
- Je mag fouten, bijna-fouten of problemen melden, zonder schaamte
- Verantwoordelijkheid passend bij je rol: je bent alleen verantwoordelijk voor wat
binnen jouw macht of rol ligt
Patiëntveiligheid: een belangrijke voorwaarde voor kwaliteit van zorg en gezamenlijke
verantwoordelijkheid van het volledige zorgteam en de organisatie
Waarom Aim-kaders?
- De gezondheidszorg kijkt steeds meer naar kwaliteit als geheel, in plaats van
losse onderdelen.
- Verschillende doelen van de zorg worden samengebracht in één duidelijk
kwaliteitskader.
- Nadelen van afzonderlijke meetpunten ➔ niet goed op elkaar afgestemd),
tunnelvisie
- Gezamenlijke aansturing ➔ balans tussen uitkomsten, ervaringen, kosten +
duurzaamheid van zorgsysteem
- Praktische toepasbaarheid ➔ beleid, team- en casusniveau
Triple Aim – inhoud:
Populatiegezondheid:
- Gericht op preventie, vroegtijdige opsporing en het verminderen van
gezondheidsrisico’s
- Wordt beïnvloed door sociale factoren, zoals leefomgeving, inkomen en
opleiding
Patiëntervaring:
- Gaat over communicatie, toegankelijkheid, continuïteit en coördinatie van zorg
- Wordt gezien als een volwaardige kwaliteitsdimensie
- Positieve ervaringen ➔ betere therapietrouw, hogere tevredenheid en vaak
betere gezondheidsresultaten
Kosten per persoon (per capita):
- Gericht op doelmatigheid en het vermijden van verspilling
- Zorg moet op de juiste plek en op het juiste moment geleverd worden
- Kwaliteit en kosten zijn verbonden, ze staan niet tegenover elkaar
, Quadruple Aim – welzijn zorgverleners: Triple aim + welzijn en werktevredenheid van
zorgverleners
- Deze dimensie erkent dat zorgverleners geen oneindige bron, maar mensen die
nood hebben aan ondersteuning, autonomie, professionele erkenning en een
gezonde werkomgeving
- Determinanten: ➔ werkdruk, autonomie, teamklimaat, leiderschap
- Effect op kwaliteit ➔ veiligheid, patiëntervaring, retentie en continuïteit
Quadruple Aim – gezondheidsgelijkheid:
Gezondheidsgelijkheid staat duidelijk in het kwaliteitskader.
Probleem ➔ mensen hebben niet overal dezelfde toegang tot zorg en de
resultaten verschillen + obstakels zijn bijvoorbeeld taalproblemen, moeilijk
vervoer en digitale achterstand.
Aanpak ➔ actief benaderen van mensen (outreach) en samenwerken met
partners + zorg geven die rekening houdt met cultuur en die betaalbaar is.
Evaluatie ➔ kijk naar resultaten per groep (stratificatie van KPI’s) + voer
gerichte verbeteringen door waar nodig.
Quadruple Aim – 5 dimensies:
Dimensie 1: populatiegezondheid:
- Populatiegezondheid richt zich op de gezondheid van groepen binnen een
gemeenschap
- Kwaliteit van zorg in dit kader betekent dat zorgsystemen:
- Inzetten op preventie, gezondheidsbevordering stimuleren, zorgen voor
vroegtijdige opsporing van ziekten, continuïteit van zorg garanderen
Dimensie 2: patiëntervaring:
- Kwaliteit van zorg omvat niet alleen klinische uitkomsten, maar ook
patiëntervaring.
- Respectvolle communicatie, betrokkenheid bij beslissingen, duidelijke
informatie, emotionele ondersteuning, toegankelijkheid van zorg
- De patiënt wordt steeds meer gezien als actieve partner in het zorgproces.
- Een positieve patiëntervaring draagt bij aan: vertrouwen in de zorg, betere
therapietrouw en een hogere tevredenheid ➔ invloed op gezondheidsuitkomsten
Dimensie 3: doelmatigheid:
- Focus: beheersen van zorgkosten per persoon en bevorderen van
doelmatigheid.
- Kostenbeheersing is onderdeel van kwaliteitsvolle zorg, geen doel op zich.
- Verspilling verminderen ➔ dubbele diagnostiek en voorraadbeheer
voorkomen + onnodige ligdagen vermijden
- Zorg op het juiste niveau leveren ➔ eerstelijnszorg waar mogelijk inzetten +
thuiszorg of telehealth gebruiken bij geschikte indicaties
