Recht verkennen
examen
Deel 1
Thema 1: Kenmerken en definitie van recht
Recht Regels Rechten en plichten Rechtsregels worden opgesteld en
bekrachtigd
VB. Recht op leefloon
Gebodsregel Iets wat je MOET doen
Verbodsregel Iets wat je NIET mag doen
Iedereen wordt wel eens gewild of ongewild met recht geconfronteerd:
- Als minderjarigen mag je niet deelnemen aan verkiezingen, vanaf 18 jaar
wel.
- Rij je door het rood licht, dan loop je het risico door de politie bekeurd te
worden.
- …
DOEL ? Het recht heeft als doel de samenleving te ordenen.
= Opdat we als mensen in deze wereld zouden kunnen overleven, onze
doelstellingen en ons geluk zouden kunnen nastreven, moeten we handelend
optreden.
DOOR WIE ? Het recht wordt opgelegd door de samenleving
= De samenleving leidt tot conflicten die moeten opgelost worden en dit kan
doormiddel van regels.
De samenleving is continu in verandering Recht is nooit af! (Daarom dat de
wetgeving constant veranderd)
Samenleving = Complex
De samenleving beslist over de juridische normen door:
- Volksvertegenwoordiging (De stem van het volk Indirect) (als zij akkoord
gaan, gaan wij in feite ook allemaal akkoord)
- Rechtstreekse democratie (gaan stemmen Direct)
Maar er is altijd bekrachtiging nodig van politieke autoriteiten.
Recht is AFDWINGBAAR Anders is het geen regel, dit kan doormiddel van:
, - Verplichtend karakter
- Gevolgen bij niet-naleving (als je door rood rijdt, zal je een boete krijgen)
- Structuren, procedures en instellingen (politie, fiscus, rechtbanken)
Soorten regels:
- Gedragsregels Het gedrag van leden in de samenleving ordenen, dit
gebeurt door het vastleggen van de ‘subjectieve rechten’ van de leden van
de samenleving. Namelijk hun bevoegdheden om over middelen te
beschikken.
Regels en structuren nodig om af te dwingen
Instellingen en procedures nodig voor wijzigingen/afschaffen van het
recht
Definitie van het recht
Het recht is een geheel van regels, met als doel de maatschappij te ordenen.
Opgelegd via de samenleving via de volksvertegenwoordigers. De niet-naleving
is afdwingbaar via het wettelijk systeem van sancties.
Definitie van het boek
- (wat?) Het recht is een geheel van regels. Sommige regels zijn
gedragsregels, andere zijn regels die de instellingen en procedures
voorzien voor de toepassing en afdwinging van het recht, nog andere
regels bepalen de instellingen en procedures om bestaande regels te
wijzigen.
- (waarom?) Die regels hebben als doel de maatschappij te ordenen.
- (wat als?) De overtreding/niet-naleving van die regels wordt
gesanctioneerd door een wettelijk voorzien systeem van sancties.
- (van waar?) Die regels worden opgelegd door de maatschappij, via haar
vertegenwoordigers.
Vrouwe Justitia (GODIN THEMIS) Personificatie van recht:
- Blinddoek = rechtsspraak Op basis van de rede, zonder misleidende
zintuigelijke
waarneming, recht is onpartijden en objectief, iedereen is gelijk voor de
wet.
- Weegschaal = Getuigenissen, bewijs afwegen
- Zwaard = vonnis, uitspraak
Recht is blind Iedereen is gelijk voor de wet
- Niet altijd sociaal rechtvaardig, omdat er niet altijd rekening wordt
gehouden met de sociale situatie VB. Uit huis gezet (korte tijd)
- Er is discussie over of recht klasse-blind is
, Het is vaak te kostelijk, maar er zijn wel hulpmogelijkheden
Eenzelfde misdrijf plegen = eenzelfde straf (voor sommige is de
straf gemakkelijker dan voor de andere omwille van geld)
- Op papier is de wet niet kleurenblind, maar in het echt is dat niet altijd
het geval.
Objectief en subjectief recht
Objectief recht Rechtsregels (gedragsregels, afdwingregels en
wijzigingsregels), die terug te vinden zijn in ‘Het recht’
Staan los van de concrete personen (rechtssubjecten) en situaties waarop
ze toepasbaar zijn. = De wet
Subjectief recht Rechten die we uit onze objectieve rechtsregels putten.
Recht om eigen handelingen te stellen en als objectieve rechtsregel
toepassing vinden in concrete situaties en op concrete personen.
VB. Ik ben een verhuurder en verhuur een appartement aan iemand.
Door omstandigheden moet ik in mijn eigen appartement gaan wonen. Ik
laat aan die persoon dat mijn appartement huurt weten op 1 januari dat ik
er op 1 juni zou moeten wonen, en dat ze tegen dan het appartement
moeten verlaten.
-Objectief 6 maanden tijd geven
-Subjectief Zelf in wonen
Rechtssubject vs. Rechtsobject
Rechtssubject Titularis van subjectieve rechten
Drager van subjectieve rechten & juridische plichten
Natuurlijke personen = wij, mensen van vlees en bloed
Rechtspersonen = Organisaties, instellingen en stichtingen die als
personen optreden en ook rechten en plichten hebben.
Rechtspersoonlijkheid is meer de som van haar leden (natuurlijke
personen)
Wordt gecreëerd met een specifiek doel gekoppeld aan rechten en plichten
Rechtsobject Voorwerpen waarover de personen (rechtssubjecten) hun
subjectieve rechten kunnen uitoefenen.
Rechtsobject kan een dier zijn, een geheel van goederen (bv. en
handelszaak) of een recht (vb. aandelen, een som geld)
Rechtsmisbruik Uitoefenen van rechten = niet onbeperkt
Eenvoudig uitgedrukt komt rechtsmisbruik erop neer dat een op het eerste
gezicht rechtmatige handelwijze zodanig tegen de borst stuit dat ze als een
, misbruik van recht wordt beschouwd en uiteindelijk als een onrechtmatige
handelwijze wordt gekwalificeerd.
Heeft te maken met:
- wettelijke beperkingen
- zorgvuldigheidsnorm bestaat
Wanneer spreken we over rechtsmisbruik?
Handelingen stellen met de bedoeling om iemand te schaden
(VB. Iemand bouwt een valse schoorsteen juiste tegen over het venster
van zijn buurman alleen om hem maar te hinderen.)
Afwezigheid van eigen belang
(VB. Een handelaar brengt aan het uiteinde van zijn handelshuis een
licht-reclame aan. Zijn buurman brengt vlak ernaast ook een lichtreclame
aan van een grotere omvang, zodat de eerste lichtreclame aan één zijde
niet meer zichtbaar is voor het publiek. Aangezien de tweede handelaar
zijn lichtreclame evengoed aan de andere kant van zijn handelshuis kan
hangen, waar hij niemand zou hinderen, is hier sprake van rechtsmisbruik.
Kennelijk onredelijke rechtsuitoefening
(VB. Een grondeigenaar eist dat zijn buurman zijn gevel afbreekt omdat
die enkele centimeters op zijn grond komt. Die afbraak zou de buurman
ernstige schade toebrengen, terwijl het de grondeigenaar maar weinig
baat zou bijbrengen. Het nadeel voor de derde (de buurman) staat buiten
iedere verhouding tot het voordeel voor de eigenaar)
Thema 2: Soorten subjectieve rechten
Subjectieve Rechten Ingedeeld
de bevoegdheid om over middelen te beschikken, en rechtspersonen
leiden ze af uit objectieve rechtsregels
Politieke Rechten:
- die de burger tegenover de overheid kan uitoefenen
Burgerlijke Rechten:
- die de burger tegenover zijn medeburgers kan uitoefenen
Rechten Kunnen ontstaan/wijzigen door:
Rechtshandelingen (bewuste beslissingen)
Rechtsfeiten (gebeurd plots BV. Een accident)
examen
Deel 1
Thema 1: Kenmerken en definitie van recht
Recht Regels Rechten en plichten Rechtsregels worden opgesteld en
bekrachtigd
VB. Recht op leefloon
Gebodsregel Iets wat je MOET doen
Verbodsregel Iets wat je NIET mag doen
Iedereen wordt wel eens gewild of ongewild met recht geconfronteerd:
- Als minderjarigen mag je niet deelnemen aan verkiezingen, vanaf 18 jaar
wel.
- Rij je door het rood licht, dan loop je het risico door de politie bekeurd te
worden.
- …
DOEL ? Het recht heeft als doel de samenleving te ordenen.
= Opdat we als mensen in deze wereld zouden kunnen overleven, onze
doelstellingen en ons geluk zouden kunnen nastreven, moeten we handelend
optreden.
DOOR WIE ? Het recht wordt opgelegd door de samenleving
= De samenleving leidt tot conflicten die moeten opgelost worden en dit kan
doormiddel van regels.
De samenleving is continu in verandering Recht is nooit af! (Daarom dat de
wetgeving constant veranderd)
Samenleving = Complex
De samenleving beslist over de juridische normen door:
- Volksvertegenwoordiging (De stem van het volk Indirect) (als zij akkoord
gaan, gaan wij in feite ook allemaal akkoord)
- Rechtstreekse democratie (gaan stemmen Direct)
Maar er is altijd bekrachtiging nodig van politieke autoriteiten.
Recht is AFDWINGBAAR Anders is het geen regel, dit kan doormiddel van:
, - Verplichtend karakter
- Gevolgen bij niet-naleving (als je door rood rijdt, zal je een boete krijgen)
- Structuren, procedures en instellingen (politie, fiscus, rechtbanken)
Soorten regels:
- Gedragsregels Het gedrag van leden in de samenleving ordenen, dit
gebeurt door het vastleggen van de ‘subjectieve rechten’ van de leden van
de samenleving. Namelijk hun bevoegdheden om over middelen te
beschikken.
Regels en structuren nodig om af te dwingen
Instellingen en procedures nodig voor wijzigingen/afschaffen van het
recht
Definitie van het recht
Het recht is een geheel van regels, met als doel de maatschappij te ordenen.
Opgelegd via de samenleving via de volksvertegenwoordigers. De niet-naleving
is afdwingbaar via het wettelijk systeem van sancties.
Definitie van het boek
- (wat?) Het recht is een geheel van regels. Sommige regels zijn
gedragsregels, andere zijn regels die de instellingen en procedures
voorzien voor de toepassing en afdwinging van het recht, nog andere
regels bepalen de instellingen en procedures om bestaande regels te
wijzigen.
- (waarom?) Die regels hebben als doel de maatschappij te ordenen.
- (wat als?) De overtreding/niet-naleving van die regels wordt
gesanctioneerd door een wettelijk voorzien systeem van sancties.
- (van waar?) Die regels worden opgelegd door de maatschappij, via haar
vertegenwoordigers.
Vrouwe Justitia (GODIN THEMIS) Personificatie van recht:
- Blinddoek = rechtsspraak Op basis van de rede, zonder misleidende
zintuigelijke
waarneming, recht is onpartijden en objectief, iedereen is gelijk voor de
wet.
- Weegschaal = Getuigenissen, bewijs afwegen
- Zwaard = vonnis, uitspraak
Recht is blind Iedereen is gelijk voor de wet
- Niet altijd sociaal rechtvaardig, omdat er niet altijd rekening wordt
gehouden met de sociale situatie VB. Uit huis gezet (korte tijd)
- Er is discussie over of recht klasse-blind is
, Het is vaak te kostelijk, maar er zijn wel hulpmogelijkheden
Eenzelfde misdrijf plegen = eenzelfde straf (voor sommige is de
straf gemakkelijker dan voor de andere omwille van geld)
- Op papier is de wet niet kleurenblind, maar in het echt is dat niet altijd
het geval.
Objectief en subjectief recht
Objectief recht Rechtsregels (gedragsregels, afdwingregels en
wijzigingsregels), die terug te vinden zijn in ‘Het recht’
Staan los van de concrete personen (rechtssubjecten) en situaties waarop
ze toepasbaar zijn. = De wet
Subjectief recht Rechten die we uit onze objectieve rechtsregels putten.
Recht om eigen handelingen te stellen en als objectieve rechtsregel
toepassing vinden in concrete situaties en op concrete personen.
VB. Ik ben een verhuurder en verhuur een appartement aan iemand.
Door omstandigheden moet ik in mijn eigen appartement gaan wonen. Ik
laat aan die persoon dat mijn appartement huurt weten op 1 januari dat ik
er op 1 juni zou moeten wonen, en dat ze tegen dan het appartement
moeten verlaten.
-Objectief 6 maanden tijd geven
-Subjectief Zelf in wonen
Rechtssubject vs. Rechtsobject
Rechtssubject Titularis van subjectieve rechten
Drager van subjectieve rechten & juridische plichten
Natuurlijke personen = wij, mensen van vlees en bloed
Rechtspersonen = Organisaties, instellingen en stichtingen die als
personen optreden en ook rechten en plichten hebben.
Rechtspersoonlijkheid is meer de som van haar leden (natuurlijke
personen)
Wordt gecreëerd met een specifiek doel gekoppeld aan rechten en plichten
Rechtsobject Voorwerpen waarover de personen (rechtssubjecten) hun
subjectieve rechten kunnen uitoefenen.
Rechtsobject kan een dier zijn, een geheel van goederen (bv. en
handelszaak) of een recht (vb. aandelen, een som geld)
Rechtsmisbruik Uitoefenen van rechten = niet onbeperkt
Eenvoudig uitgedrukt komt rechtsmisbruik erop neer dat een op het eerste
gezicht rechtmatige handelwijze zodanig tegen de borst stuit dat ze als een
, misbruik van recht wordt beschouwd en uiteindelijk als een onrechtmatige
handelwijze wordt gekwalificeerd.
Heeft te maken met:
- wettelijke beperkingen
- zorgvuldigheidsnorm bestaat
Wanneer spreken we over rechtsmisbruik?
Handelingen stellen met de bedoeling om iemand te schaden
(VB. Iemand bouwt een valse schoorsteen juiste tegen over het venster
van zijn buurman alleen om hem maar te hinderen.)
Afwezigheid van eigen belang
(VB. Een handelaar brengt aan het uiteinde van zijn handelshuis een
licht-reclame aan. Zijn buurman brengt vlak ernaast ook een lichtreclame
aan van een grotere omvang, zodat de eerste lichtreclame aan één zijde
niet meer zichtbaar is voor het publiek. Aangezien de tweede handelaar
zijn lichtreclame evengoed aan de andere kant van zijn handelshuis kan
hangen, waar hij niemand zou hinderen, is hier sprake van rechtsmisbruik.
Kennelijk onredelijke rechtsuitoefening
(VB. Een grondeigenaar eist dat zijn buurman zijn gevel afbreekt omdat
die enkele centimeters op zijn grond komt. Die afbraak zou de buurman
ernstige schade toebrengen, terwijl het de grondeigenaar maar weinig
baat zou bijbrengen. Het nadeel voor de derde (de buurman) staat buiten
iedere verhouding tot het voordeel voor de eigenaar)
Thema 2: Soorten subjectieve rechten
Subjectieve Rechten Ingedeeld
de bevoegdheid om over middelen te beschikken, en rechtspersonen
leiden ze af uit objectieve rechtsregels
Politieke Rechten:
- die de burger tegenover de overheid kan uitoefenen
Burgerlijke Rechten:
- die de burger tegenover zijn medeburgers kan uitoefenen
Rechten Kunnen ontstaan/wijzigen door:
Rechtshandelingen (bewuste beslissingen)
Rechtsfeiten (gebeurd plots BV. Een accident)
