Les 1 (16/2)
,Les 1 (16/2)
Inleiding
Thema 1. Wat is psychologie?
- psychologie (term) → combinatie van 2 oud-Griekse woorden
- Psyche → verwijst in een latere betekenis naar de geest, de ziel
- Logos → verwijst naar de rede
- als je de 2 letterlijk zou vertalen, dan zou je komen tot: het redeneren,
denken over de geest, over de ziel
- dat is een hele enge betekenis van het concept psychologie,
want als je gaat kijken naar waar de psychologie als
wetenschap voor staat, dan is dat eigenlijk veel ruimer: dan
heeft dat niet alleen betrekking op de studie van de geest,
maar ook de studie van waarneembare gedragingen
- dat is een onderscheid dat ook een beetje de rode
draad vormt doorheen alle perspectieven binnen de
psychologie: je hebt altijd een bepaalde focus waar de
psychologie zich op richt in bepaalde tijdsgeesten →
kon ofwel gericht zijn op de mentale/geestelijke
processen, ofwel op het waarneembare gedrag
- en niettemin heb je dan ook een aantal perspectieven
die de combinatie voor ogen hadden en die zich op alle
facetten van menselijk gedrag richten →
studievoorwerp hield dan zowel de geest als het
waarneembare gedrag in
- geest versus waarneembaar gedrag
- als we het hebben over de geest, dan hebben we het
over onze gedachten, gevoelens, bepaalde opvattingen
die we hebben, maar het kan ook gaan over behoeftes
en wensen
- als we dan gaan kijken naar het waarneembaar
gedrag, dan gaat dat over de veruitwendiging van
datgene wat zich in de geest afspeelt, dat gaat over het
daadwerkelijke handelen dat we kunnen waarnemen
(dingen die mensen zeggen, dingen die mensen doen)
⇒ doorheen de ontwikkeling van de psychologie als wetenschap zie je dat die focus al eens
verschuift van het ene naar het andere
⇒ het komt erop neer dat de psychologie een heel breed domein is: valt heel veel onder
- omschrijving psychologie: wetenschap die aard en mogelijke oorzaken bestudeert
van gevoelens, opvattingen wensen en gedragingen van mensen → breed domein
→ specialisaties (deelgebieden)
- omdat psychologie een heel breed domein is, en omdat daar heel veel onder
valt → beetje structureren: je ziet in de ontwikkeling van de psychologie als
wetenschap dat er specialisaties (deelgebieden) zijn ontstaan
, - psychologen zijn zich gaan richten op bepaalde aspecten van het
menselijk gedrag, omdat je anders, als je alles in zijn algemeenheid
zou bestuderen, alleen maar aan de oppervlakte zou kunnen raken,
en niet de gewenste diepgang zou kunnen realiseren, om
daadwerkelijk dat gedrag te kunnen begrijpen/verklaren (want dat is
uiteindelijk waar we naar op zoek zijn: om oorzaken te vinden, om
gedrag te kunnen toeschrijven aan bepaalde factoren)
- psychologie ≠ psychiatrie
- hoewel die een zekere overlap vertonen, zijn dit 2 verschillende disciplines
- belangrijkste onderscheid
- psychiatrie = medische wetenschap (arts, medicatie, ziekte)
- psychologie = gedragswetenschap
- klinische psychologie → wordt niet als een ziekte
beschouwd, maar als een bepaald onwenselijk gedrag,
of een gedrag dat negatieve consequenties kan
hebben voor hetzij de persoon zelf, hetzij de omgeving,
en dat men als psycholoog gericht is op
gedragsverandering in functie van het vergroten van
het welzijn van het individu en/of de omgeving van het
individu
- niet vanuit medische achtergrond opgeleid, dus er
wordt geen medicatie voorgeschreven → er wordt
gestreefd naar gedragsverandering obv het patroon of
de klachten die door de cliënt geformuleerd worden
- dus: overlap zit in het deelgebied van de
klinische psychologie en de psychiatrie → beide
gericht op diagnostiek en behandeling, maar
vanuit een ander wetenschappelijk kader
psychologie als wetenschap → lang verleden, korte geschiedenis
⇒ lang verleden → dan hebben we het over huis-, tuin- en keukenpsychologie, gouden
raad van tante kaat → we hebben allemaal intuïtief een idee/verklaring voor het gedrag dat
zowel andere mensen stellen, als voor het gedrag dat we zelf stellen
- dat is intuïtieve kennis, en dat is eigenlijk al zo oud als de straat
- probleem daarmee was: intuïtieve kennis kon soms heel sterk aanvoelen (buikgevoel
dat heel sterk een bepaalde richting kan aanduiden) - maar waarvan we in de loop
der tijd hebben vastgesteld, dat we er ook wel vaak naast zitten → dat die intuïtieve
kennis niet altijd accuraat is, maar dat er een zekere foutenlast in vastgesteld wordt
- om die reden is de behoefte ontstaan om dat menselijk gedrag te kunnen
verklaren en uit te leggen obv objectieve en verifieerbare gegevens ⇒
bevindingen over menselijk gedrag die objectief vastgesteld, die repliceerbaar
zijn, zodanig dat wanneer je opnieuw onderzoeken op dezelfde wijze zou
doen, dat je toch dezelfde vaststellingen zou komen → want pas dan kan je
spreken van objectieve bevindingen, verklaringen voor gedrag
- terwijl die huis-, tuin- en keukenpsychologie (pseudopsychologie) meer focust
op een eenmalig, subjectief oordeel → een individueel oordeel dat kan
verschillen tussen mensen
, - belangrijk om te duiden dat een onderscheid bestaat tussen de pseudopsychologie
en de wetenschappelijke psychologie
- om te kunnen bepalen of dat nu wetenschappelijke informatie is, moet je een
aantal vaardigheden toepassen die we bundelen onder de noemer van
kritisch denken → we moeten op een kritische manier onderscheid kunnen
maken als we nieuwe informatie horen over gedrag, of dat objectief is (en dus
wetenschap), dan wel een subjectieve, intuïtieve interpretatie of opvatting is
- die 6 vaardigheden hangen sterk samen met vaardigheden die we ook in de
onderzoeksmethoden binnen de psychologie ook toepassen (zie kennisclip:
binnen de psychologie kom je tot objectieve inzichten obv empirisch
onderzoek → op nr. 1 staat het experimenteel onderzoek) → en als je kijkt
naar hoe dat empirisch onderzoek is opgebouwd, dan zie je daar die
vaardigheden ook terugkomen
- eerste vraag die je u moet stellen als iemand afkomt met een
baanbrekend of vernieuwend inzicht over menselijk gedrag → wat is
de bron van die informatie, waar komt die informatie vandaan, wie
heeft deze informatie verstrekt (vandaag krijgen we heel vaak te
maken met fake news)
- tweede vraag → betrekking op de inhoud: is dat een heel extreem
statement dat al het eerdere onderzoek over menselijk gedrag teniet
doet, of is dat iets dat redelijkerwijs wel voortvloeit uit datgene wat al
objectief is vastgesteld
- derde vraag → welk bewijs hebben we voor die uitspraak: is dat een
mening, is dat een representatieve surveil, iets dat vastgesteld door
observaties
- liefst hebben we natuurlijk (net zoals bij strafzaken) meer
bewijs, dan louter 1 bewijsmiddel, want dat maakt die
bewering/uitspraak sterker en waardevoller, meer neigend
naar de richting van objectiviteit
- vierde vraag → is er mogelijk bias aanwezig (vertekeningen, fouten)
→ zijn er bv. mogelijke vooroordelen die hebben gezorgd voor een
vertekend resultaat in een studie → want als je mensen vragen stelt
op een bepaalde manier, dan kan je de antwoorden sturen (als ik
eerst een specifieke vraag stel, en daarna een open vraag stel, dan
heb ik mensen geprimed: we hebben hen door die specifieke vraag al
in die richting geduwd, en vanuit dat specifieke stukje informatie gaan
ze die open vraag beantwoorden ↔ als je eerst de open vraag had
gesteld, hadden we misschien hele andere antwoorden gekregen)
- vijfde vraag → is de uitspraak tot stand gekomen door louter gebruik
te maken van het gezond verstand, boerenwijsheid
- het gezond verstand is niet voldoende om tot objectieve,
verifieerbare, repliceerbare bevindingen te komen → daarvoor
heb je een meer systematische methode nodig
- zesde vraag → betrekking op het feit dat we ons moeten afvragen: is
de psychologie als lens om naar dit gedrag te kijken, voldoende om
dat te kunnen verklaren, of hebben we ook inzichten/gegevens nodig
vanuit andere wetenschappen (vb. sociologie, technologie, economie)
,Les 1 (16/2)
Inleiding
Thema 1. Wat is psychologie?
- psychologie (term) → combinatie van 2 oud-Griekse woorden
- Psyche → verwijst in een latere betekenis naar de geest, de ziel
- Logos → verwijst naar de rede
- als je de 2 letterlijk zou vertalen, dan zou je komen tot: het redeneren,
denken over de geest, over de ziel
- dat is een hele enge betekenis van het concept psychologie,
want als je gaat kijken naar waar de psychologie als
wetenschap voor staat, dan is dat eigenlijk veel ruimer: dan
heeft dat niet alleen betrekking op de studie van de geest,
maar ook de studie van waarneembare gedragingen
- dat is een onderscheid dat ook een beetje de rode
draad vormt doorheen alle perspectieven binnen de
psychologie: je hebt altijd een bepaalde focus waar de
psychologie zich op richt in bepaalde tijdsgeesten →
kon ofwel gericht zijn op de mentale/geestelijke
processen, ofwel op het waarneembare gedrag
- en niettemin heb je dan ook een aantal perspectieven
die de combinatie voor ogen hadden en die zich op alle
facetten van menselijk gedrag richten →
studievoorwerp hield dan zowel de geest als het
waarneembare gedrag in
- geest versus waarneembaar gedrag
- als we het hebben over de geest, dan hebben we het
over onze gedachten, gevoelens, bepaalde opvattingen
die we hebben, maar het kan ook gaan over behoeftes
en wensen
- als we dan gaan kijken naar het waarneembaar
gedrag, dan gaat dat over de veruitwendiging van
datgene wat zich in de geest afspeelt, dat gaat over het
daadwerkelijke handelen dat we kunnen waarnemen
(dingen die mensen zeggen, dingen die mensen doen)
⇒ doorheen de ontwikkeling van de psychologie als wetenschap zie je dat die focus al eens
verschuift van het ene naar het andere
⇒ het komt erop neer dat de psychologie een heel breed domein is: valt heel veel onder
- omschrijving psychologie: wetenschap die aard en mogelijke oorzaken bestudeert
van gevoelens, opvattingen wensen en gedragingen van mensen → breed domein
→ specialisaties (deelgebieden)
- omdat psychologie een heel breed domein is, en omdat daar heel veel onder
valt → beetje structureren: je ziet in de ontwikkeling van de psychologie als
wetenschap dat er specialisaties (deelgebieden) zijn ontstaan
, - psychologen zijn zich gaan richten op bepaalde aspecten van het
menselijk gedrag, omdat je anders, als je alles in zijn algemeenheid
zou bestuderen, alleen maar aan de oppervlakte zou kunnen raken,
en niet de gewenste diepgang zou kunnen realiseren, om
daadwerkelijk dat gedrag te kunnen begrijpen/verklaren (want dat is
uiteindelijk waar we naar op zoek zijn: om oorzaken te vinden, om
gedrag te kunnen toeschrijven aan bepaalde factoren)
- psychologie ≠ psychiatrie
- hoewel die een zekere overlap vertonen, zijn dit 2 verschillende disciplines
- belangrijkste onderscheid
- psychiatrie = medische wetenschap (arts, medicatie, ziekte)
- psychologie = gedragswetenschap
- klinische psychologie → wordt niet als een ziekte
beschouwd, maar als een bepaald onwenselijk gedrag,
of een gedrag dat negatieve consequenties kan
hebben voor hetzij de persoon zelf, hetzij de omgeving,
en dat men als psycholoog gericht is op
gedragsverandering in functie van het vergroten van
het welzijn van het individu en/of de omgeving van het
individu
- niet vanuit medische achtergrond opgeleid, dus er
wordt geen medicatie voorgeschreven → er wordt
gestreefd naar gedragsverandering obv het patroon of
de klachten die door de cliënt geformuleerd worden
- dus: overlap zit in het deelgebied van de
klinische psychologie en de psychiatrie → beide
gericht op diagnostiek en behandeling, maar
vanuit een ander wetenschappelijk kader
psychologie als wetenschap → lang verleden, korte geschiedenis
⇒ lang verleden → dan hebben we het over huis-, tuin- en keukenpsychologie, gouden
raad van tante kaat → we hebben allemaal intuïtief een idee/verklaring voor het gedrag dat
zowel andere mensen stellen, als voor het gedrag dat we zelf stellen
- dat is intuïtieve kennis, en dat is eigenlijk al zo oud als de straat
- probleem daarmee was: intuïtieve kennis kon soms heel sterk aanvoelen (buikgevoel
dat heel sterk een bepaalde richting kan aanduiden) - maar waarvan we in de loop
der tijd hebben vastgesteld, dat we er ook wel vaak naast zitten → dat die intuïtieve
kennis niet altijd accuraat is, maar dat er een zekere foutenlast in vastgesteld wordt
- om die reden is de behoefte ontstaan om dat menselijk gedrag te kunnen
verklaren en uit te leggen obv objectieve en verifieerbare gegevens ⇒
bevindingen over menselijk gedrag die objectief vastgesteld, die repliceerbaar
zijn, zodanig dat wanneer je opnieuw onderzoeken op dezelfde wijze zou
doen, dat je toch dezelfde vaststellingen zou komen → want pas dan kan je
spreken van objectieve bevindingen, verklaringen voor gedrag
- terwijl die huis-, tuin- en keukenpsychologie (pseudopsychologie) meer focust
op een eenmalig, subjectief oordeel → een individueel oordeel dat kan
verschillen tussen mensen
, - belangrijk om te duiden dat een onderscheid bestaat tussen de pseudopsychologie
en de wetenschappelijke psychologie
- om te kunnen bepalen of dat nu wetenschappelijke informatie is, moet je een
aantal vaardigheden toepassen die we bundelen onder de noemer van
kritisch denken → we moeten op een kritische manier onderscheid kunnen
maken als we nieuwe informatie horen over gedrag, of dat objectief is (en dus
wetenschap), dan wel een subjectieve, intuïtieve interpretatie of opvatting is
- die 6 vaardigheden hangen sterk samen met vaardigheden die we ook in de
onderzoeksmethoden binnen de psychologie ook toepassen (zie kennisclip:
binnen de psychologie kom je tot objectieve inzichten obv empirisch
onderzoek → op nr. 1 staat het experimenteel onderzoek) → en als je kijkt
naar hoe dat empirisch onderzoek is opgebouwd, dan zie je daar die
vaardigheden ook terugkomen
- eerste vraag die je u moet stellen als iemand afkomt met een
baanbrekend of vernieuwend inzicht over menselijk gedrag → wat is
de bron van die informatie, waar komt die informatie vandaan, wie
heeft deze informatie verstrekt (vandaag krijgen we heel vaak te
maken met fake news)
- tweede vraag → betrekking op de inhoud: is dat een heel extreem
statement dat al het eerdere onderzoek over menselijk gedrag teniet
doet, of is dat iets dat redelijkerwijs wel voortvloeit uit datgene wat al
objectief is vastgesteld
- derde vraag → welk bewijs hebben we voor die uitspraak: is dat een
mening, is dat een representatieve surveil, iets dat vastgesteld door
observaties
- liefst hebben we natuurlijk (net zoals bij strafzaken) meer
bewijs, dan louter 1 bewijsmiddel, want dat maakt die
bewering/uitspraak sterker en waardevoller, meer neigend
naar de richting van objectiviteit
- vierde vraag → is er mogelijk bias aanwezig (vertekeningen, fouten)
→ zijn er bv. mogelijke vooroordelen die hebben gezorgd voor een
vertekend resultaat in een studie → want als je mensen vragen stelt
op een bepaalde manier, dan kan je de antwoorden sturen (als ik
eerst een specifieke vraag stel, en daarna een open vraag stel, dan
heb ik mensen geprimed: we hebben hen door die specifieke vraag al
in die richting geduwd, en vanuit dat specifieke stukje informatie gaan
ze die open vraag beantwoorden ↔ als je eerst de open vraag had
gesteld, hadden we misschien hele andere antwoorden gekregen)
- vijfde vraag → is de uitspraak tot stand gekomen door louter gebruik
te maken van het gezond verstand, boerenwijsheid
- het gezond verstand is niet voldoende om tot objectieve,
verifieerbare, repliceerbare bevindingen te komen → daarvoor
heb je een meer systematische methode nodig
- zesde vraag → betrekking op het feit dat we ons moeten afvragen: is
de psychologie als lens om naar dit gedrag te kijken, voldoende om
dat te kunnen verklaren, of hebben we ook inzichten/gegevens nodig
vanuit andere wetenschappen (vb. sociologie, technologie, economie)
