Prof. Colman
Inleiding tot de
criminologie
2025-2026
Jente De Wolf | Toren leerling
[Datum]
, Inleiding tot de criminologie
Les 1: Definities en criminologie als wetenschap
~ Waarom hebben jullie gekozen voor de opleiding Criminologie? ~
Wat doet een criminoloog?
Evidence-based = op basis van wetenschap
→ Niet alles is evidence-based, streven hier wel naar
Voorbeeld: postercampagnes
- ‘coke’ op posters zetten: werkt niet om drugs aan te
pakken, je gaat net meer aandacht op brengen
Media volgen!
Een test (akkoord of niet akkoord?)
1. Je hebt vandaag minder kans slachtoffer te worden van een crimineel feit dan 100 jaar geleden
Eerder niet akkoord:
Samenleving is veiliger geworden en de kans om slachtoffer
te worden van moord is kleiner
TOCH voelen we ons meer onveilig
Eigendomsdelicten= diefstal, …
Levensdelicten= doodslag, moord
Er zijn wel nieuwe vormen van criminaliteit bijgekomen
→ bv. cybercriminaliteit
Hogere straffen werken niet per se afschrikkend, mensen die van plan zijn een strafbaar feit te plegen, zouden
dat nog steeds doen
Wat wél zorgt voor afschrikking is de kans dat je door de overheid wordt gepakt vergroten
→ Als je weet dat je gepakt en gestraft zal worden (= kans verhogen), schrikt het meer af dan dat een straf
van 5j gevangenis naar 10j gaat (= straf verhogen)
Als publieke opinie vraagt om hogere straffen, gaan politici dit vaak volgen (ookal zegt wetenschap om meer
genuanceerd mee om te gaan)
4 verschillende strafdoelen:
Vergelding straf volgt dicht op feit
Afschrikking (algemene preventie) naar andere mensen toe afschrikken
bv. Camille in gevangenis gezeten dus ik zal niet feit plegen
Afschrikking (individuele preventie) 1 persoon
Bv. Camille heeft in gevangenis gezeten dus zal zelf niet meer doen
herstel naar slachtoffer, samenleving, dader…
➔ dader moet terug in maatschappij kunnen
, Gevangenissen zitten vol = probleem
→ Slechte omstandigheden (ongedierte, sanitair …) waardoor je niet kan werken aan re-integratie
→ Probleem overbevolking oplossen: alternatieve straffen (i.p.v. gevangenis) zoals enkelband,
gevangenissen bijbouwen
→ Combinatie van beide nodig (bijbouwen zorgt ook voor extra mensen in)
2. Eens een dief, altijd een dief?
Niet akkoord
De meeste mensen die criminaliteit plegen, stoppen:
de leeftijds-criminaliteitscurve
• Dalen: 18-25
• Stijgen: puberteit
Sociale factoren: studeren, gezin, job, vrouw ontmoet
→ men wil niet in gevangenis belanden
Individuele factoren: zelfontwikkeling, brein … → men
wil niet in gevangenis belanden
Wat is criminaliteit?
Iets wordt als criminaliteit benoemd omdat we het als
criminaliteit aanschouwen
→ Doorheen de tijd veranderd dit beeld
TIJDSLIJN
• Ancien Régime – focus op afschrikking
- Koning, vorst bepaalde wat criminaliteit was
➔ Je mocht de vorst niet tegenspreken
- Focus lag op afschrikking
➔ Openbaar op plein straffen: werkt afschrikkend
voor populatie
• Verlichting/Klassieke Strafrecht – focus op de
daad
- Kosten vs. baden werd afgewogen
- Focus op daad: welk feit gepleegd, en dat feit werd
gestraft
- Klein misdrijf: straf lager dan bij groot misdrijf (echt op basis van de ernst)
• Positivisme – focus op de dader
- We verlaten ratio en kosten vs. baden
- Dader kan niet aan doen, het is een gevolg van sociale factoren
→ gevolg van milieu, zo geboren (= gedetermineerd mens), omgeving …
DUS focus niet op persoon straffen maar hoe we de persoon gaan beschermen
Inleiding tot de
criminologie
2025-2026
Jente De Wolf | Toren leerling
[Datum]
, Inleiding tot de criminologie
Les 1: Definities en criminologie als wetenschap
~ Waarom hebben jullie gekozen voor de opleiding Criminologie? ~
Wat doet een criminoloog?
Evidence-based = op basis van wetenschap
→ Niet alles is evidence-based, streven hier wel naar
Voorbeeld: postercampagnes
- ‘coke’ op posters zetten: werkt niet om drugs aan te
pakken, je gaat net meer aandacht op brengen
Media volgen!
Een test (akkoord of niet akkoord?)
1. Je hebt vandaag minder kans slachtoffer te worden van een crimineel feit dan 100 jaar geleden
Eerder niet akkoord:
Samenleving is veiliger geworden en de kans om slachtoffer
te worden van moord is kleiner
TOCH voelen we ons meer onveilig
Eigendomsdelicten= diefstal, …
Levensdelicten= doodslag, moord
Er zijn wel nieuwe vormen van criminaliteit bijgekomen
→ bv. cybercriminaliteit
Hogere straffen werken niet per se afschrikkend, mensen die van plan zijn een strafbaar feit te plegen, zouden
dat nog steeds doen
Wat wél zorgt voor afschrikking is de kans dat je door de overheid wordt gepakt vergroten
→ Als je weet dat je gepakt en gestraft zal worden (= kans verhogen), schrikt het meer af dan dat een straf
van 5j gevangenis naar 10j gaat (= straf verhogen)
Als publieke opinie vraagt om hogere straffen, gaan politici dit vaak volgen (ookal zegt wetenschap om meer
genuanceerd mee om te gaan)
4 verschillende strafdoelen:
Vergelding straf volgt dicht op feit
Afschrikking (algemene preventie) naar andere mensen toe afschrikken
bv. Camille in gevangenis gezeten dus ik zal niet feit plegen
Afschrikking (individuele preventie) 1 persoon
Bv. Camille heeft in gevangenis gezeten dus zal zelf niet meer doen
herstel naar slachtoffer, samenleving, dader…
➔ dader moet terug in maatschappij kunnen
, Gevangenissen zitten vol = probleem
→ Slechte omstandigheden (ongedierte, sanitair …) waardoor je niet kan werken aan re-integratie
→ Probleem overbevolking oplossen: alternatieve straffen (i.p.v. gevangenis) zoals enkelband,
gevangenissen bijbouwen
→ Combinatie van beide nodig (bijbouwen zorgt ook voor extra mensen in)
2. Eens een dief, altijd een dief?
Niet akkoord
De meeste mensen die criminaliteit plegen, stoppen:
de leeftijds-criminaliteitscurve
• Dalen: 18-25
• Stijgen: puberteit
Sociale factoren: studeren, gezin, job, vrouw ontmoet
→ men wil niet in gevangenis belanden
Individuele factoren: zelfontwikkeling, brein … → men
wil niet in gevangenis belanden
Wat is criminaliteit?
Iets wordt als criminaliteit benoemd omdat we het als
criminaliteit aanschouwen
→ Doorheen de tijd veranderd dit beeld
TIJDSLIJN
• Ancien Régime – focus op afschrikking
- Koning, vorst bepaalde wat criminaliteit was
➔ Je mocht de vorst niet tegenspreken
- Focus lag op afschrikking
➔ Openbaar op plein straffen: werkt afschrikkend
voor populatie
• Verlichting/Klassieke Strafrecht – focus op de
daad
- Kosten vs. baden werd afgewogen
- Focus op daad: welk feit gepleegd, en dat feit werd
gestraft
- Klein misdrijf: straf lager dan bij groot misdrijf (echt op basis van de ernst)
• Positivisme – focus op de dader
- We verlaten ratio en kosten vs. baden
- Dader kan niet aan doen, het is een gevolg van sociale factoren
→ gevolg van milieu, zo geboren (= gedetermineerd mens), omgeving …
DUS focus niet op persoon straffen maar hoe we de persoon gaan beschermen
