Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
Summary

Samenvatting WPO +Persoonlijkheidspsychologie | VUB | 2025/26

Rating
-
Sold
-
Pages
75
Uploaded on
08-06-2026
Written in
2025/2026

Dit zijn werkcollegenotities voor Persoonlijkheidspsychologie aan de Vrije Universiteit Brussel, gericht op het psychodynamisch meetparadigma. De notities behandelen belangrijke projectieve tests zoals de Rorschach Test (met Comprehensive System en R-PAS), de Thematic Apperception Test (TAT), en de Menninger Assessment Batterij, inclusief codering, interpretatie en validiteit. Ideaal voor het voorbereiden op examens en het begrijpen van diagnostische instrumenten in de persoonlijkheidspsychologie. + de HOC

Show more Read less
Institution
Course

Content preview

PERSOONLIJKHEIDSPSYCHOLOGIE

WPO




1

,Inhoudsopgave
H1: PSYCHODYNAMISCH MEETPARADIGMA ................................................................................. 7

INHOUD .......................................................................................................................................... 7

INLEIDING ...................................................................................................................................... 7

Meetmethoden ............................................................................................................................. 7

Menninger assessment batterij ..................................................................................................... 8

RORSCHACH TEST ..................................................................................................................... 10

Inleiding ..................................................................................................................................... 10

Voordelen ROR.......................................................................................................................... 10

Validiteit ..................................................................................................................................... 10

Psychodynamische interpretatietechnieken ................................................................................ 11

Comprehensive system (cs) ....................................................................................................... 11

Afname................................................................................................................................... 13

Persoonlijkheidsmeting in CS ................................................................................................. 13

STIMULUS-PULL of Appèl van de platen ................................................................................ 14

Codering in cs ........................................................................................................................ 15

Interpretatie CS ...................................................................................................................... 16

Validiteit CS ............................................................................................................................ 17

Rorschach-Performance based assessment (R-PAS)................................................................. 18

R-pas: nieuwe naam, nieuwe benadering ............................................................................... 18

Belangrijke wijzigingen CV  R-PAS ......................................................................................... 19

Afname................................................................................................................................... 19

Codering ................................................................................................................................ 19

Mutuality of autonomy schaal (moa) .................................................................................... 20

Oral dependency LANGUAGE SCALE (odL) ....................................................................... 21

Agressieve inhouden........................................................................................................... 21

Ego IMPAIRMENT INDEX – derde versie (EII-III) .................................................................... 22

Structuur R-PAS......................................................................................................................... 23

Welke informatie biedt de r-pas? ................................................................................................ 24




2

, Implicaties voor validiteit R-PAS ................................................................................................. 24

THEMATIC APPERCEPTION TEST (TAT) ..................................................................................... 25

Inleiding ..................................................................................................................................... 25

Afname ...................................................................................................................................... 26

Voorbeelden interpretatie volgens Murray .................................................................................. 26

Systeem van Bellak ................................................................................................................... 27

Illustratie hoofdthema bij interpretatie volgens Bellak .............................................................. 28

Interpretatiesysteem Westen ...................................................................................................... 28

Domein 1: Representatie van personen .................................................................................. 30

Domein 2: Affectieve lading van de interpersoonlijke relaties ................................................... 30

Domein 3: Het vermogen om emotioneel in relaties te investeren............................................ 30

Domein 4: Begrip van sociale causaliteit ................................................................................. 31

Evoluatie SCORS ................................................................................................................... 31

Wat meet TAT? .......................................................................................................................... 32

Bedenkingen bij TAT .................................................................................................................. 33

PERFORMANCE-BASED ASSESMENT ....................................................................................... 34

TAT vs RORSCHACH ................................................................................................................ 34

Huidige tendens ......................................................................................................................... 34

Praktische overwegingen ........................................................................................................... 35

Specifieke indicaties .................................................................................................................. 36

Validiteit ..................................................................................................................................... 36


H2: MULTIVARIAAT MEETPARADIGMA ......................................................................................... 38

OVERZICHT ................................................................................................................................. 38

INLEIDING .................................................................................................................................... 38

Trekbenadering PH .................................................................................................................... 38

Trektaxonomie ........................................................................................................................... 39

Identificatie van belangrijke traits................................................................................................ 39

Lexicale benadering ............................................................................................................... 40

Statistische benadering .......................................................................................................... 41



3

, Factoranalyse (FA) .............................................................................................................. 41

Voorbeeld intercorrelatiematrix ............................................................................................ 43

Voorbeeld factorladingen (zonder rotatie) ............................................................................ 43

Voorbeeld factorladingen na varimax rotatie ........................................................................ 44

Theoretische benadering ........................................................................................................ 45

Praktijk: combinatie van de benaderingen .................................................................................. 45

TREKTAXONOMIEËN ................................................................................................................... 46

Raymond B.Catell ...................................................................................................................... 46

Vbn neologismen voor ‘source traits’....................................................................................... 46

Tweede orde factoren 16PF.................................................................................................... 47

16PF ...................................................................................................................................... 47

Hans J. Eysenck ........................................................................................................................ 48

Psychoticisme ........................................................................................................................ 48

EPQ-R.................................................................................................................................... 49

Interpretatie extraversie .......................................................................................................... 50

Interpretatie introversie ........................................................................................................... 50

Interpretatie neuroticisme ....................................................................................................... 51

Interpretatie psychotisisme ..................................................................................................... 51

Interpretatie leugenschaal....................................................................................................... 51

Eysneck personality profiler (EPP) .......................................................................................... 52

Big Five ..................................................................................................................................... 52

Vijfcatorenmodel (VFM) .......................................................................................................... 53

B5 vs VFM.............................................................................................................................. 53

Psychometrische eigenschappen NEO-PI-R & NEO-PI-3........................................................ 56

BIG VIFE INVENTORY-II ............................................................................................................... 56

Doel ........................................................................................................................................... 56

Openheid voor ervaringen .......................................................................................................... 57

Consciëntieusheid...................................................................................................................... 57

Extraversie................................................................................................................................. 57

altruïsme.................................................................................................................................... 57



4

, Neuroticisme.............................................................................................................................. 58

Scoring ...................................................................................................................................... 58

Oefening ................................................................................................................................ 58


H3: INTERPERSOONLIJK MEETPARADIGMA ............................................................................... 59

OVERZICHT ................................................................................................................................. 59

INLEIDING .................................................................................................................................... 59

Historiek .................................................................................................................................... 59

Timothy Leary ............................................................................................................................ 61

Leary’s principes ........................................................................................................................ 61

INTRERPERSOONLIJK CIRCUMPLEXMODEL (ICM)................................................................... 65

Circumplexmodel ....................................................................................................................... 65

ideaaltypische correlatiematrix ................................................................................................ 67

Bloemvormige configuratie ..................................................................................................... 67

Vectorvoorstelling ................................................................................................................... 67

ICM INSTRUMENTEN................................................................................................................... 68

Interpersonal checklist (icl; LaForge & Suczek, 1954)................................................................. 68

Hedendaagse ICL................................................................................................................... 69

Interpersonal Adjective Checklist (IAS; Wiggins, 1979/1983) ...................................................... 69

Nederlandse Interpersoonlijke Adjectieven Schalen (NIAS; Rouckhout & Schacht) ..................... 69

oefening ................................................................................................................................. 71

INTEGRATIE ICM & BIG VIFE / VFM ............................................................................................ 72

Interpersoonlijk vs multivariaat ................................................................................................... 72




5

,6

,H1: PSYCHODYNAMISCH MEETPARADIGMA

INHOUD

 Inleiding

 Rorschach test (ROR)

 Thematic Apperception Test (TAT)

 Performance-based assessment




INLEIDING

 Meest conceptueel uitgewerkte paradigma

 Stamt af van de psychoanalytische theorie van Freud (zie HOC)

- Ontwikkeling:

Klassieke theorie (id-ego-superego)  ego-psychologisch perspectief  object relatie

theorie

 Id: onderbewusten

 Ego: persoon zelf (cognities, waarden, overtuigingen, emoties…)

 Superego: geweten, moraliteit

 ego-psychologisch perspectief: meer focus beginnen leggen op het ego, het

bewuste, de persoon (verschoven van de focus op driften naar de focus op

relaties)

 Object relatie theorie: Deze theorie stelt dat interacties met externe 'objecten'

(meestal de ouders of verzorgers in de vroege jeugd) leiden tot interne

representaties van jezelf en van anderen. Deze representaties fungeren als

interne modellen (blauwdrukken) voor hoe je in latere interpersoonlijke relaties

handelt.


Meetmethoden

 Standaard meetmethode voor persoonlijkheidsstudie: indirecte methoden

- Gegevens verzamelen die onbereikbaar zijn via directe methoden (bijv. zelfrapportering,

gedragsobservatie,…)

- Men probeert het id (onbewusten) te meten



7

,  Menninger testbatterij (David Rapaport): Hoewel deze testen vaak los van

elkaar worden gezien, bracht Rapaport ze samen in één batterij om een ROR

compleet beeld van het psychologisch functioneren te krijgen:

- Rorschach test (ROR; Rorschach, 1921) = Maakt gebruik van inktvlekken om de structuur

van de persoonlijkheid en de manier waarop men de wereld waarneemt in kaart te

brengen.

- Thematic Apperception Test (TAT; Morgan & Murray, 1938) = Maakt gebruik van platen

met scènes waarbij de cliënt een verhaal moet vertellen. Dit onthult interpersoonlijke

thema's en behoeften.

- Wechsler Adult Intelligence Scale (WAIS; Wechsler, 1958) = Hoewel dit een

intelligentietest is, wordt deze binnen dit paradigma gebruikt om te zien hoe cognitieve

functies (het Ego) standhouden onder invloed van emoties.

 Allemaal geïnterpreteerd binnen een ego-psychologisch perspectief, maar werden

wel ontwikkeld via verschillende theoretische perspectieven

 Er is een belangrijk onderscheid tussen een test en een paradigma:

Geen equivalentie: Een test is niet hetzelfde als een paradigma. De Rorschach

test werd bijvoorbeeld door Hermann Rorschach ontwikkeld als een

experimentele perceptietest, niet specifiek om deel uit te maken van het

psychodynamische paradigma.
TAT
Ego-psychologische interpretatie: Hoewel de tests in de batterij vanuit

verschillende theoretische hoeken zijn ontstaan, worden ze binnen de Menninger-

aanpak allemaal geïnterpreteerd vanuit een ego-psychologisch perspectief. Men

kijkt dus hoe het Ego omgaat met de impulsen die door de test worden

opgeroepen.




Menninger assessment batterij

Menninger assessment batterij, samengesteld door David Rapaport, hanteert drie fundamentele

interpretatie-principes om de resultaten van indirecte testen (zoals de ROR en TAT) te duiden binnen

het psychodynamisch paradigma




8

, 3 interpretatie-principes:

- Projectieve hypothese

 Kern: Alle gedragsmanifestaties, zowel bewust als onbewust, onthullen iets over

de persoonlijkheid.

 Projectie: Responsen op betekenisloze stimuli worden gezien als projecties van

de innerlijke wereld. Dit omvat onbewuste conflicten, behoeften, verlangens,

angsten en impliciete motieven.

 Onbewuste keuzes: Omdat de stimuli (zoals inktvlekken) geen vaststaande

betekenis hebben, dwingen ze de proefpersoon tot keuzes die de emotionele

organisatie van diens leven weerspiegelen.

 Responsen op ambigue/betekenisloze stimuli  impliseren onbewusten,

vrijwillige keuzes



- Niveaus van functioneren

 Continuüm: Er wordt uitgegaan van een continuüm van volwassen psychologisch

functioneren.

 Van logisch denken (WAIS) tot meer persoonlijke denken (TAT) tot totaal

ongestructureerde situaties (ROR, echt zelf betekenis beginnen toekennen)

o WAIS: een niet-projectieve test (er is geen projectie van innerlijke

dynamiek)



- Psychologische aanpassing

 Capaciteiten en beperkingen: Men onderzoekt de adaptieve vermogens van het

individu, maar brengt ook de beperkingen in kaart.

 Zichtbaarheid van stoornissen: Psychologische kwetsbaarheden, zoals een

zwakke realiteitstoetsing, denkstoornissen of psychosegevoeligheid, worden vaak

pas zichtbaar wanneer iemand geconfronteerd wordt met ambigu materiaal. Bij

directere methoden (zoals zelfrapportering) kunnen deze verborgen blijven achter

sociaal wenselijke antwoorden of bewuste verdediging.




9

, RORSCHACH TEST

Inleiding

 Ontwikkeld door Hermann Rorschach (1885-1922)

 Ongestructureerde taak: ‘wat zie je in deze vlek?’

- Omvat 10 symmetrisch opgebouwde inktvlekken (cfr. powerpoint met de platen)

- Ambigue stimuli uitnodigend tot projectie

 Oorspronkelijke meetpretentie: schizofrenie

 Psychodynamische meetpretentie: onbewuste persoonlijkheidsfunctioneren




Voordelen ROR

 Kan vele responsen uitlokken door de vrij ambigue stimuliv (rijkdom aan data)

 Geen bewuste zelfrapportage  simulatie (doen alsof) en manipulatie is moeilijk

- Inhoud van duidingen valt te manipuleren, structurele antwoorden niet

 Multi-method diagnostiek (uitermate geschikt om te gebruiken in combinatie met andere

testmethoden)

 Geschikt voor indicatiestelling bij complexe problematieken (geeft uniek kijkje onder de

motorkap bij mensen met ingewikkelde psychische problemen)




Validiteit

 Grote verdeeldheid: anti-kamp en pro-kamp




10

Written for

Institution
Study
Course

Document information

Uploaded on
June 8, 2026
Number of pages
75
Written in
2025/2026
Type
SUMMARY

Subjects

$11.60
Get access to the full document:

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Get to know the seller
Seller avatar
maite01022006

Get to know the seller

Seller avatar
maite01022006 Vrije Universiteit Brussel
Follow You need to be logged in order to follow users or courses
Sold
11
Member since
1 year
Number of followers
0
Documents
15
Last sold
1 month ago

0.0

0 reviews

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions