BLENDED PACKAGE: KHD
Yasmina Jongbloet
2026
[BEDRIJFSNAAM]
[Bedrijfsadres]
,ANESTHESIE -PROF POLIS
ANALGESIE
- Moedermolecule uit papaverplant gehaald.
- Cocaïne : geen opiaat maar stimulerende stof werd gebruikt als lokaal anesteticum.
- Paracetamol: meest gebruikte pijnstiller in humane geneeskunde zoals bij hoofdpijn.
➔ Niet bij katten → toxische metabolieten vorming.
- Methadon , fentanyl(100x sterker dan moedermolecule), ketamine ( als laatste ontwikkeld, goed
voor hond en kat anesteticum + NMDA receptor antagonist waar glutamaat bind die pijn gevoel
normaal versterkt maar nu geblokkeerd word. )…
ACUTE PIJN
Is een fysiologische of nociceptive pijn, soort pijn waarbij het pijngevoel volledig in proportie staat met de
intensiteit van de pijnprikkel.
- Als we iets warms of heetst aanraken → hand terug trekken
PIJNTHERAPIE → DIERENWELZIJN 😊
We moeten zorgen dat dieren geen pijn voelen en dus gaan behandelen als dierenarts. De huisdieren
hebben een even goede pijn gewaar wording als ons. Dieren die zich door pijn niet willen draaien en keren
→ spiraliserend effect….
Als er pijn zich situeert rond de thorax of romp gaan dieren minder doorademen → respiratoire
stoornissen krijgen. Maar ook de neuro endocriende stress respons zal na een pijn incident komt→minder
eten → minder nutriënten → minder wondheling want niet genoeg energie. De immuniteit gaat ook sterk
naar achter.
We moeten ook behandelen van acute pijn zodanig dat we geen
chronische pijn ontwikkelen. Door de neuroplasticiteit van het
zenuwstelsel.
- Hyperalgesie : pijnprikkel meer pijnlijk ervaren word dan die
feitelijk is.
- Allodynia : niet pijnlijke prikkel word pijnlijk ervaren bv strelen.
Voorkomen? Acute pijn op een adequate manier behandelen
ADEQUATE MANIER PIJN BEHANDELEN
1. Pijn behandelen voor het optreed ( bij chirurgie kan dat , bij een
trauma gaat dit niet).
- Figuur d: groene lijntje is chirurgische ingreep. Als we A een
analgetica ervoor gaan geven, en meerdere keren erna dan zien
we dat de hypersensitiviteit niet ontstaat. De pijn die daar
aanwezig is zullen we dus snel onder controle krijgen.
- Figuur A: geen analgetica voorzien → uitgesproken
hypersensiviteit die moeilijker te onderdrukken is
- C en B zijn tussen in situaties
1
,DUS ANALGESIE VOOR DE PIJNSITUATIE OF ZO SNEL MOGELIJK
ERNA
2. Meerdere aangrijpingspunten van het pijnmechanisme werken =
multimodal analgetica → brede aanpak
- Transductie : trauma word omgezet in een elektrisch
signaal. Daar kan je lokale anesthetica of NSAID geven.
Vervolgens zal de pijnprikkel via perifere zenuwen naar RM
gaan. dus hier een lokale zenuwblok toepassen. Vervolgens
komt het in dorsale hoorn van RM ( modulatie, n hier
epidurale toepassen zoals met alfa 2 agonisten/opiaten.
Uiteindelijk komt het in de hersenen terecht en voelen we
de pijn maar ook dit kunnen we onderdrukken met opiaten
of alfa 2 agonisten
- Dus pre emptive en multimodal analgesie in stappen
➔ WHO ANALGESIE LADDER
VOORBEELDEN
OVARIECTOMIE BIJ HOND
Bij de ovariohysterectomie bij de hond gaat het om acute peri-operatieve pijn van korte duur, meestal
mild tot matig van intensiteit. In deze casus betreft het een jonge Labrador retriever van 25 kg, nuchter,
zonder medicamenteuze behandeling en met een normaal pre-anesthetisch onderzoek. Omdat de hond
dezelfde dag naar huis moet, is het doel om goede analgesie te voorzien zonder overdreven of langdurige
sedatie.
De pijn bij OHE heeft verschillende oorzaken. De incisie in de buikwand veroorzaakt vooral somatische
pijn, terwijl tractie op de ligamenten en manipulatie van uterus en ovaria zorgen voor viscerale pijn.
Daarnaast is er ook chirurgisch geïnduceerd weefseltrauma, wat bijdraagt aan inflammatoire pijn.
De aanpak bestaat uit pre-emptieve en multimodale analgesie: pijnstilling wordt dus al vóór of tijdens de
ingreep gestart en meerdere middelen worden gecombineerd. In de premedicatie wordt een opiaat
opgenomen, vaak samen met een α₂-agonist zoals (dex)medetomidine aan 5–10 µg/kg IV of IM. Als opioïd
kan bijvoorbeeld methadon 0,1–0,2 mg/kg IV, buprenorfine 20 µg/kg IV of butorfanol 0,1–0,4 mg/kg IV
gebruikt worden. Daarnaast wordt een NSAID toegediend, zoals carprofen 4 mg/kg IV, meloxicam 0,2
mg/kg SC of robenacoxib 2 mg/kg SC. Zo wordt de pijn vanuit verschillende mechanismen aangepakt: een
echte pijnstillende “team effort”, maar zonder dat de hond compleet knock-out blijft.
2
, Als alternatief voor het eerste protocol kan bij OHE gebruikgemaakt worden van neuroleptanalgesie met
acepromazine 0,01–0,03 mg/kg IV/IM gecombineerd met methadon 0,1–0,2 mg/kg IV. Daarnaast wordt
opnieuw een NSAID toegediend, zoals carprofen, meloxicam of robenacoxib.
Tijdens de operatie gebeurt de analgesie vooral via inhalatie-anesthesie met isofluraan of via ketamine-
anesthesie. Indien extra pijnstilling nodig is, kan bij protocol 1 een ketaminebolus of extra
(dex)medetomidine gegeven worden. Bij protocol 2 kan men fentanyl IV op effect toedienen, eventueel
gevolgd door een CRI, of opnieuw een ketaminebolus. Zo blijft de pijn onder controle zonder onnodig
lange sedatie.
Voor de onmiddellijke postoperatieve analgesie hangt de aanpak af van het gebruikte opioïd in de
premedicatie. Methadon werkt ongeveer 4 uur, dus kan na 4 uur nog een extra dosis van 0,2 mg/kg
gegeven worden vóór de hond naar huis gaat. Na butorfanol kan op het einde van de ingreep buprenorfine
20 µg/kg gegeven worden, maar dit heeft een trage onset en werkt ongeveer 6 uur. Werd initieel al
buprenorfine gebruikt, dan is binnen de eerste 6 uur meestal geen extra dosis nodig door het
plafondeffect.
OVARIECTOMIE KAT
Bij ovariohysterectomie bij de kat gaat het om acute peri-operatieve pijn van korte duur. De casus
beschrijft een jonge vrouwelijke kat van 3 kg en 6 maanden, nuchter, zonder medicatie en met een
normaal pre-anesthetisch onderzoek. Het doel is, net zoals bij de hond, om voldoende analgesie te geven
zonder te veel of te langdurige sedatie, omdat de kat dezelfde dag naar huis gaat.
De pijn ontstaat door verschillende factoren. De incisie in de buikwand veroorzaakt vooral somatische
pijn. Daarnaast ontstaat viscerale pijn door tractie op de ligamenten en manipulatie van uterus en ovaria.
Door het chirurgisch weefseltrauma komt er ook een inflammatoire component bij. De pijn wordt
ingeschat als mild tot eerder matig.
De aanpak is pre-emptief en multimodaal: men start dus vroeg met pijnstilling en combineert
verschillende technieken. Peroperatief kan IM-anesthesie met ketamine 5–10 mg/kg gebruikt worden.
Daarnaast wordt pariëtale analgesie toegepast, dus lokale pijnstilling ter hoogte van de buikwand. Extra
analgesie is meestal zelden nodig, omdat buprenorfine ongeveer 8 uur werkt.
Postoperatief is door de korte ingreep vaak geen bijkomende analgesie nodig. Eventueel kan buprenorfine
nog eens herhaald worden vlak voor de kat naar huis gaat. Voor de verdere periode volstaat meestal een
NSAID, dat oraal verdergezet wordt gedurende ongeveer 3 dagen. Kortom: bij de kat is de pijnstilling
gericht op voldoende comfort, maar zonder van de kat een slapende pannenkoek te maken.
ANESTHESIE
SEDATIE EN ANESTHESIE BIJ GEZONDE VOLWASSEN DIER
Waarom? We worden in deze sector wekelijks geconfronteerd mee geconfronteerd. Het doel van sedatie
en anesthesie is om een dier tijdelijk rustig en handelbaar te maken, zodat onderzoek of een ingreep veilig
kan gebeuren. Hierbij streeft men naar immobilisatie, spierrelaxatie en een reversibel bewustzijnsverlies.
Daarnaast moet de pijnreactie zoveel mogelijk worden tegengegaan door voldoende analgesie. Belangrijk
is dat de normale fysiologische functies, zoals ademhaling en circulatie, zo goed mogelijk behouden
blijven. Na afloop wil men een vlotte en ongecompliceerde recovery, zodat het dier rustig en veilig wakker
wordt.
- Vlotte recovery ( goed) is niet hetzelfde als een snelle recovery ( te vroeg of te snel proces)
3
Yasmina Jongbloet
2026
[BEDRIJFSNAAM]
[Bedrijfsadres]
,ANESTHESIE -PROF POLIS
ANALGESIE
- Moedermolecule uit papaverplant gehaald.
- Cocaïne : geen opiaat maar stimulerende stof werd gebruikt als lokaal anesteticum.
- Paracetamol: meest gebruikte pijnstiller in humane geneeskunde zoals bij hoofdpijn.
➔ Niet bij katten → toxische metabolieten vorming.
- Methadon , fentanyl(100x sterker dan moedermolecule), ketamine ( als laatste ontwikkeld, goed
voor hond en kat anesteticum + NMDA receptor antagonist waar glutamaat bind die pijn gevoel
normaal versterkt maar nu geblokkeerd word. )…
ACUTE PIJN
Is een fysiologische of nociceptive pijn, soort pijn waarbij het pijngevoel volledig in proportie staat met de
intensiteit van de pijnprikkel.
- Als we iets warms of heetst aanraken → hand terug trekken
PIJNTHERAPIE → DIERENWELZIJN 😊
We moeten zorgen dat dieren geen pijn voelen en dus gaan behandelen als dierenarts. De huisdieren
hebben een even goede pijn gewaar wording als ons. Dieren die zich door pijn niet willen draaien en keren
→ spiraliserend effect….
Als er pijn zich situeert rond de thorax of romp gaan dieren minder doorademen → respiratoire
stoornissen krijgen. Maar ook de neuro endocriende stress respons zal na een pijn incident komt→minder
eten → minder nutriënten → minder wondheling want niet genoeg energie. De immuniteit gaat ook sterk
naar achter.
We moeten ook behandelen van acute pijn zodanig dat we geen
chronische pijn ontwikkelen. Door de neuroplasticiteit van het
zenuwstelsel.
- Hyperalgesie : pijnprikkel meer pijnlijk ervaren word dan die
feitelijk is.
- Allodynia : niet pijnlijke prikkel word pijnlijk ervaren bv strelen.
Voorkomen? Acute pijn op een adequate manier behandelen
ADEQUATE MANIER PIJN BEHANDELEN
1. Pijn behandelen voor het optreed ( bij chirurgie kan dat , bij een
trauma gaat dit niet).
- Figuur d: groene lijntje is chirurgische ingreep. Als we A een
analgetica ervoor gaan geven, en meerdere keren erna dan zien
we dat de hypersensitiviteit niet ontstaat. De pijn die daar
aanwezig is zullen we dus snel onder controle krijgen.
- Figuur A: geen analgetica voorzien → uitgesproken
hypersensiviteit die moeilijker te onderdrukken is
- C en B zijn tussen in situaties
1
,DUS ANALGESIE VOOR DE PIJNSITUATIE OF ZO SNEL MOGELIJK
ERNA
2. Meerdere aangrijpingspunten van het pijnmechanisme werken =
multimodal analgetica → brede aanpak
- Transductie : trauma word omgezet in een elektrisch
signaal. Daar kan je lokale anesthetica of NSAID geven.
Vervolgens zal de pijnprikkel via perifere zenuwen naar RM
gaan. dus hier een lokale zenuwblok toepassen. Vervolgens
komt het in dorsale hoorn van RM ( modulatie, n hier
epidurale toepassen zoals met alfa 2 agonisten/opiaten.
Uiteindelijk komt het in de hersenen terecht en voelen we
de pijn maar ook dit kunnen we onderdrukken met opiaten
of alfa 2 agonisten
- Dus pre emptive en multimodal analgesie in stappen
➔ WHO ANALGESIE LADDER
VOORBEELDEN
OVARIECTOMIE BIJ HOND
Bij de ovariohysterectomie bij de hond gaat het om acute peri-operatieve pijn van korte duur, meestal
mild tot matig van intensiteit. In deze casus betreft het een jonge Labrador retriever van 25 kg, nuchter,
zonder medicamenteuze behandeling en met een normaal pre-anesthetisch onderzoek. Omdat de hond
dezelfde dag naar huis moet, is het doel om goede analgesie te voorzien zonder overdreven of langdurige
sedatie.
De pijn bij OHE heeft verschillende oorzaken. De incisie in de buikwand veroorzaakt vooral somatische
pijn, terwijl tractie op de ligamenten en manipulatie van uterus en ovaria zorgen voor viscerale pijn.
Daarnaast is er ook chirurgisch geïnduceerd weefseltrauma, wat bijdraagt aan inflammatoire pijn.
De aanpak bestaat uit pre-emptieve en multimodale analgesie: pijnstilling wordt dus al vóór of tijdens de
ingreep gestart en meerdere middelen worden gecombineerd. In de premedicatie wordt een opiaat
opgenomen, vaak samen met een α₂-agonist zoals (dex)medetomidine aan 5–10 µg/kg IV of IM. Als opioïd
kan bijvoorbeeld methadon 0,1–0,2 mg/kg IV, buprenorfine 20 µg/kg IV of butorfanol 0,1–0,4 mg/kg IV
gebruikt worden. Daarnaast wordt een NSAID toegediend, zoals carprofen 4 mg/kg IV, meloxicam 0,2
mg/kg SC of robenacoxib 2 mg/kg SC. Zo wordt de pijn vanuit verschillende mechanismen aangepakt: een
echte pijnstillende “team effort”, maar zonder dat de hond compleet knock-out blijft.
2
, Als alternatief voor het eerste protocol kan bij OHE gebruikgemaakt worden van neuroleptanalgesie met
acepromazine 0,01–0,03 mg/kg IV/IM gecombineerd met methadon 0,1–0,2 mg/kg IV. Daarnaast wordt
opnieuw een NSAID toegediend, zoals carprofen, meloxicam of robenacoxib.
Tijdens de operatie gebeurt de analgesie vooral via inhalatie-anesthesie met isofluraan of via ketamine-
anesthesie. Indien extra pijnstilling nodig is, kan bij protocol 1 een ketaminebolus of extra
(dex)medetomidine gegeven worden. Bij protocol 2 kan men fentanyl IV op effect toedienen, eventueel
gevolgd door een CRI, of opnieuw een ketaminebolus. Zo blijft de pijn onder controle zonder onnodig
lange sedatie.
Voor de onmiddellijke postoperatieve analgesie hangt de aanpak af van het gebruikte opioïd in de
premedicatie. Methadon werkt ongeveer 4 uur, dus kan na 4 uur nog een extra dosis van 0,2 mg/kg
gegeven worden vóór de hond naar huis gaat. Na butorfanol kan op het einde van de ingreep buprenorfine
20 µg/kg gegeven worden, maar dit heeft een trage onset en werkt ongeveer 6 uur. Werd initieel al
buprenorfine gebruikt, dan is binnen de eerste 6 uur meestal geen extra dosis nodig door het
plafondeffect.
OVARIECTOMIE KAT
Bij ovariohysterectomie bij de kat gaat het om acute peri-operatieve pijn van korte duur. De casus
beschrijft een jonge vrouwelijke kat van 3 kg en 6 maanden, nuchter, zonder medicatie en met een
normaal pre-anesthetisch onderzoek. Het doel is, net zoals bij de hond, om voldoende analgesie te geven
zonder te veel of te langdurige sedatie, omdat de kat dezelfde dag naar huis gaat.
De pijn ontstaat door verschillende factoren. De incisie in de buikwand veroorzaakt vooral somatische
pijn. Daarnaast ontstaat viscerale pijn door tractie op de ligamenten en manipulatie van uterus en ovaria.
Door het chirurgisch weefseltrauma komt er ook een inflammatoire component bij. De pijn wordt
ingeschat als mild tot eerder matig.
De aanpak is pre-emptief en multimodaal: men start dus vroeg met pijnstilling en combineert
verschillende technieken. Peroperatief kan IM-anesthesie met ketamine 5–10 mg/kg gebruikt worden.
Daarnaast wordt pariëtale analgesie toegepast, dus lokale pijnstilling ter hoogte van de buikwand. Extra
analgesie is meestal zelden nodig, omdat buprenorfine ongeveer 8 uur werkt.
Postoperatief is door de korte ingreep vaak geen bijkomende analgesie nodig. Eventueel kan buprenorfine
nog eens herhaald worden vlak voor de kat naar huis gaat. Voor de verdere periode volstaat meestal een
NSAID, dat oraal verdergezet wordt gedurende ongeveer 3 dagen. Kortom: bij de kat is de pijnstilling
gericht op voldoende comfort, maar zonder van de kat een slapende pannenkoek te maken.
ANESTHESIE
SEDATIE EN ANESTHESIE BIJ GEZONDE VOLWASSEN DIER
Waarom? We worden in deze sector wekelijks geconfronteerd mee geconfronteerd. Het doel van sedatie
en anesthesie is om een dier tijdelijk rustig en handelbaar te maken, zodat onderzoek of een ingreep veilig
kan gebeuren. Hierbij streeft men naar immobilisatie, spierrelaxatie en een reversibel bewustzijnsverlies.
Daarnaast moet de pijnreactie zoveel mogelijk worden tegengegaan door voldoende analgesie. Belangrijk
is dat de normale fysiologische functies, zoals ademhaling en circulatie, zo goed mogelijk behouden
blijven. Na afloop wil men een vlotte en ongecompliceerde recovery, zodat het dier rustig en veilig wakker
wordt.
- Vlotte recovery ( goed) is niet hetzelfde als een snelle recovery ( te vroeg of te snel proces)
3
