Seksueel grensoverschrijdend gedrag
Module A: Preventie
Les 1: Seksuele en relationele vorming
1. Belang seksuele en relationele vorming
Geen SRV = SO uit balans
= hogere kans op slachtofferschap SGG
= hogere kans op daderschap SGG
DUS we starten bij het ‘begin’
2. SRV opstarten
SRV= seksuele relationele vorming
▪ Niemand onder druk zetten
▪ Beroepsgeheim
▪ Afspraken omtrent ‘lachen’ en ‘uitlachen’
A) PICKASOLL-regels
o Privacy
o Ik-vorm
o Cultuur (bv. seks voor huwelijk)
o Kies
o Actief
o Seksualiteit (bv. gender)
o Oriëntatie (bv. LGBTQ+)
o Luisteren
o Lachen
B) Seksalfabet
o Voor elke letter van alfabet een sekswoord
o Veilig, je kan je gedeisd houden als je niets
wil zeggen
o Afh. v doelgroep (kinderen op ander niveau)
o Wie voelt zich (on)comfortabel?
C) Blinde vragenronde
o Ogen toe
o Vragen stellen
o Akkoord duim omhoog; niet akkoord omlaag
o Niemand kan je antw zien
o Je kan ook niet antw.
1
,3. SRV: Wat is dat?
• Wanneer?
Levenslang in alle levensfases op een leeftijdsadequate manier (Matrix SRV)
• Waar en door wie?
Samenspel v formele & informele SRV
• Visie:
Vanuit holistisch perspectief in België
• Inhoud:
Over seksualiteit in brede zin (meer dan ‘seks’)
• Op verschillende domeinen:
‘KAVES’ (afh. vd doelstellin v SRV)
Verschillende benaderingen/ types van seksuele educatie:
A) Je onthouden v seks tot aan huwelijk is enige optie om seksueel gezond te zijn
= Abstinence only
B) ‘ABC’-benadering: Onthoud je v seks of heb seks in context v relatie, wees trouw en gebruik een
condoom (bekendst)
= Abstinence plus
C) ‘DEF+’-benadering: Wacht met seks, als je het doet ‘vraag toestemming’, beperk je partners en laat
je testen
= Abstinence plus
D) Seks is bron v geluk en plezier. Je seksueel ontw. kan je welzijn verhogen.
= Hollistic
Vlaams perspectief = Hollistic (seksualiteit als meerwaarde aan je leven; het is een bron v geluk en plezier
en kan je welzijn verhogen)
2
,Definitie seksualiteit:
“Een centraal aspect vh mens-zijn gedurende het hele leven. Het omvat sekse, gender- identiteiten, rollen,
seksuele geaardheid en voorkeuren, erotiek, plezier, intimiteit en voortplanting.”
Seksualiteit w ervaren en geuit in gevoelens, gedachten, opvattingen, fantasieën, verlangens, attitudes,
gedrag, handelingen, rollen en relaties. Hoewel seksualiteit al deze dimensies kan omvatten worden deze
niet altijd ervaren of geuit.
Seksualiteit w beïnvloed door een interactief en dynamisch proces v biologische, psychologische, sociale,
economische, politieke, culturele, ethische, wettelijke, historische, religieuze en spirituele factoren.
Enkele begrippen:
Prep= pil die je kan nemen zodat je niet besmet kan worden door HIV (preventie).
Pep= behandeling v pillen, die het Hiv-virus kunnen doden zelfs na besmetting.
Partneralert= belangrijke website. Je hebt bv. onveilig cc gehad en het blijkt dat je na 3 weken een soa hebt.
In die 3 weken heb je nog met anderen seks gehad. Via partneralert kan je een verpleegkundige contacteren
zodat die andere mensen die jij mogelijks hebt ontsmet ook kan contacteren, anoniem.
Les 2: Vlaggensysteem en PLISSIT
Licht Zorgwekkend Zwaar
Gezond seksueel
grensoverschrijdend grensoverschrijdend grensoverschrijdend
gedrag
gedrag gedrag gedrag
3 doelen vlaggensysteem:
1. Seksueel gedrag v kinderen en jongeren pedagogisch adequaat beoordelen.
2. Gedrag bespreken met alle betrokkenen (SRV)
3. Pedagogisch adequaat handelen (met PLISSIT)
3
, Beoordelingscriteria:
❖ Toestemming (wederzijds)
o Begrip en besef v wat voorgesteld w
o Kennis v maatschappelijke norm
o Verwachting dat onderling akkoord gerespecteerd zal w (a-b-c)
o Niet neen zeggen ≠ toestemmen
o Link strafrecht: seksuele meerderjarigheid? Strafbare feiten?
▪ Je kan pas toestemming geven voor seksuele handelingen vanaf 16-jarige leeftijd
▪ Bij 14-jarige leeftijd mag je toestemming geven als die 3 j verschilt v jou en die
persoon ook geen gezagsfunctie heeft v jou (bv. scoutsleider)
Zie strafwetboek doc.
❖ Vrijwilligheid
o Dwang?
o Continuüm: lichte -zware druk (bv. dan maak ik geen dessert – dan vermoord ik je)
o Druk?
o Secundaire winst of verlies (geld, voordelen, vriendschap seks/ angst voor verlies v liefde
& vriendschap)
❖ Gelijkwaardigheid
❖ Gepast voor leeftijd/ ontw.
o Beoordeeld met normatieve lijst
❖ Gepast voor context
o Algemene maatschappelijke norm
o Privacy: naaktheid & aanrakingen z beperkt tot bep. plaatsen en mensen
o Contextgebonden regels: vb. school/ leefgroep
❖ Zelfrespect (impact)
o Gedrag dat mogelijks gevaar/ schade inhoudt voor zichzelf
o Zoals fysieke kwetsuren zoals wondjes, pijn, infectie, mishandeling
o Zoals psychische pijn zoals vernederd w, uitgelachen, gepest w of uitsluiting, wroeging
hebben.
o Opgelet: gaat hier nog niet over schade bij slachtoffer
Incest= seksueel contact binnen bloed- of aanverwanten tss de rode lijnen die jonger zijn dan 18 jaar
(minstens 1 iemand is minderjarig; bv. neef van 17 kan geen toestemming geven om seks te hebben met 19
jarige nicht, omdat hij pas toestemming mag geven vanaf 18 jaar, anders is het incest.)
Niet consensuele intrafamiliale seksuele handelingen= handelingen met bloed of- aanverwanten die ouder
zijn dan 18 jaar.
4
Module A: Preventie
Les 1: Seksuele en relationele vorming
1. Belang seksuele en relationele vorming
Geen SRV = SO uit balans
= hogere kans op slachtofferschap SGG
= hogere kans op daderschap SGG
DUS we starten bij het ‘begin’
2. SRV opstarten
SRV= seksuele relationele vorming
▪ Niemand onder druk zetten
▪ Beroepsgeheim
▪ Afspraken omtrent ‘lachen’ en ‘uitlachen’
A) PICKASOLL-regels
o Privacy
o Ik-vorm
o Cultuur (bv. seks voor huwelijk)
o Kies
o Actief
o Seksualiteit (bv. gender)
o Oriëntatie (bv. LGBTQ+)
o Luisteren
o Lachen
B) Seksalfabet
o Voor elke letter van alfabet een sekswoord
o Veilig, je kan je gedeisd houden als je niets
wil zeggen
o Afh. v doelgroep (kinderen op ander niveau)
o Wie voelt zich (on)comfortabel?
C) Blinde vragenronde
o Ogen toe
o Vragen stellen
o Akkoord duim omhoog; niet akkoord omlaag
o Niemand kan je antw zien
o Je kan ook niet antw.
1
,3. SRV: Wat is dat?
• Wanneer?
Levenslang in alle levensfases op een leeftijdsadequate manier (Matrix SRV)
• Waar en door wie?
Samenspel v formele & informele SRV
• Visie:
Vanuit holistisch perspectief in België
• Inhoud:
Over seksualiteit in brede zin (meer dan ‘seks’)
• Op verschillende domeinen:
‘KAVES’ (afh. vd doelstellin v SRV)
Verschillende benaderingen/ types van seksuele educatie:
A) Je onthouden v seks tot aan huwelijk is enige optie om seksueel gezond te zijn
= Abstinence only
B) ‘ABC’-benadering: Onthoud je v seks of heb seks in context v relatie, wees trouw en gebruik een
condoom (bekendst)
= Abstinence plus
C) ‘DEF+’-benadering: Wacht met seks, als je het doet ‘vraag toestemming’, beperk je partners en laat
je testen
= Abstinence plus
D) Seks is bron v geluk en plezier. Je seksueel ontw. kan je welzijn verhogen.
= Hollistic
Vlaams perspectief = Hollistic (seksualiteit als meerwaarde aan je leven; het is een bron v geluk en plezier
en kan je welzijn verhogen)
2
,Definitie seksualiteit:
“Een centraal aspect vh mens-zijn gedurende het hele leven. Het omvat sekse, gender- identiteiten, rollen,
seksuele geaardheid en voorkeuren, erotiek, plezier, intimiteit en voortplanting.”
Seksualiteit w ervaren en geuit in gevoelens, gedachten, opvattingen, fantasieën, verlangens, attitudes,
gedrag, handelingen, rollen en relaties. Hoewel seksualiteit al deze dimensies kan omvatten worden deze
niet altijd ervaren of geuit.
Seksualiteit w beïnvloed door een interactief en dynamisch proces v biologische, psychologische, sociale,
economische, politieke, culturele, ethische, wettelijke, historische, religieuze en spirituele factoren.
Enkele begrippen:
Prep= pil die je kan nemen zodat je niet besmet kan worden door HIV (preventie).
Pep= behandeling v pillen, die het Hiv-virus kunnen doden zelfs na besmetting.
Partneralert= belangrijke website. Je hebt bv. onveilig cc gehad en het blijkt dat je na 3 weken een soa hebt.
In die 3 weken heb je nog met anderen seks gehad. Via partneralert kan je een verpleegkundige contacteren
zodat die andere mensen die jij mogelijks hebt ontsmet ook kan contacteren, anoniem.
Les 2: Vlaggensysteem en PLISSIT
Licht Zorgwekkend Zwaar
Gezond seksueel
grensoverschrijdend grensoverschrijdend grensoverschrijdend
gedrag
gedrag gedrag gedrag
3 doelen vlaggensysteem:
1. Seksueel gedrag v kinderen en jongeren pedagogisch adequaat beoordelen.
2. Gedrag bespreken met alle betrokkenen (SRV)
3. Pedagogisch adequaat handelen (met PLISSIT)
3
, Beoordelingscriteria:
❖ Toestemming (wederzijds)
o Begrip en besef v wat voorgesteld w
o Kennis v maatschappelijke norm
o Verwachting dat onderling akkoord gerespecteerd zal w (a-b-c)
o Niet neen zeggen ≠ toestemmen
o Link strafrecht: seksuele meerderjarigheid? Strafbare feiten?
▪ Je kan pas toestemming geven voor seksuele handelingen vanaf 16-jarige leeftijd
▪ Bij 14-jarige leeftijd mag je toestemming geven als die 3 j verschilt v jou en die
persoon ook geen gezagsfunctie heeft v jou (bv. scoutsleider)
Zie strafwetboek doc.
❖ Vrijwilligheid
o Dwang?
o Continuüm: lichte -zware druk (bv. dan maak ik geen dessert – dan vermoord ik je)
o Druk?
o Secundaire winst of verlies (geld, voordelen, vriendschap seks/ angst voor verlies v liefde
& vriendschap)
❖ Gelijkwaardigheid
❖ Gepast voor leeftijd/ ontw.
o Beoordeeld met normatieve lijst
❖ Gepast voor context
o Algemene maatschappelijke norm
o Privacy: naaktheid & aanrakingen z beperkt tot bep. plaatsen en mensen
o Contextgebonden regels: vb. school/ leefgroep
❖ Zelfrespect (impact)
o Gedrag dat mogelijks gevaar/ schade inhoudt voor zichzelf
o Zoals fysieke kwetsuren zoals wondjes, pijn, infectie, mishandeling
o Zoals psychische pijn zoals vernederd w, uitgelachen, gepest w of uitsluiting, wroeging
hebben.
o Opgelet: gaat hier nog niet over schade bij slachtoffer
Incest= seksueel contact binnen bloed- of aanverwanten tss de rode lijnen die jonger zijn dan 18 jaar
(minstens 1 iemand is minderjarig; bv. neef van 17 kan geen toestemming geven om seks te hebben met 19
jarige nicht, omdat hij pas toestemming mag geven vanaf 18 jaar, anders is het incest.)
Niet consensuele intrafamiliale seksuele handelingen= handelingen met bloed of- aanverwanten die ouder
zijn dan 18 jaar.
4
