Samenvatting communicatie

Communicatie
H0 Omgaan met feedback en communicatieve
vaardigheden en attitudes
0.1Omgaan met feedback
1.1.1 Wat is feedback
= Een terugkoppeling, we geven feedback aan anderen om de effecten van hun gedrag of boodschap
te verhelderen, om gedrag te bevestigen of bij te sturen.
Vb. Gedesinteresseerd wegkijken, fronsen van wenkbrauwen…
 Ontvangen van feedback  Verkleint eigen blinde vlek
 Verbaal of non-verbaal
 Spontaan of op verzoek
Verward met kritiek/ commentaar geven: Kritiek/ commentaar houdt verband met oordeel geven. Bij
het geven van feedback waak je ervoor hem/ haar te veroordelen.

1.1.1 Goede feedback
Met verschillende aspecten rekeningen houden:
 Beschrijven, beschrijf wat je ziet, hoort en voelt
 Concreet en specifiek
 Over het ‘nu’, niet over het verleden
 Subjectief
o Het gaat over de beleving/ interpretatie van gedrag/ boodschap, dus niet in
algemeenheden.
o Een ander hoeft het niet eens te zijn, controle hierover kan verkeerde conclusies
vermijden.
 Geef het effect van het gedrag van een ander weer en geef gevoelens aan, welk gedrag roept
dit bij jou op.
 Hou rekening met de behoefte van een ander, is het bruikbaar
 Selectief, richt je op belangrijke aspecten
 Best op een constructieve wijze, dan voorkom je ‘kwaad’ en blijven relaties ten goede. Soms
uitgesteld (uit angst voor conflict/ beschadigen van relatie, onwetendheid over geven van
feedback).




1.1.1 Aandachtspunten voor de gever van feedback
 Vraag of het welkom is

1

,  Praat tegen de ontvanger, niet over
 Formuleer een observatie van feitelijk gedrag in een ik-boodschap
 Formuleer gedrag dat jij zelf hebt waargenomen
 Geef feedback op (veranderbaar) gedrag, niet op de persoon
 Over recent gedrag
 Specifiek en concreet, geef een voorbeeld
 Vermijd verwijten, interpretaties of oordelen
 Geef het effect van het gedrag weer, beschrijf je eigen gevoelens/ gedachtes
 Kies een gepast moment, neem je tijd
 Geef de ander tijd om te reageren, verdedigingsmechanismen kunnen een mogelijke reactie
zijn.
 Vraag om reactie

1.1.1 Aandachtspunten voor de ontvanger van feedback
 Wees bereid het te ontvangen
 Geef aan als je geen behoefte hebt
 Luister naar positieve en negatieve elementen
 Feedback= leermiddel
 Vraag verheldering, stel vragen
 Neem tijd om feedback te verwerken
 Feedback zegt ook iets over de gever
 Argumenteren of jezelf verdedigen hoeft niet
 Realiseer dat het gaat over je gedrag, niet de persoon
 Bepaal zelf of je er iets mee doet
 Laat de gever weten als je een be- of veroordeling voelt
 Bedank de ander voor de feedback

1.1.6 Waarderende feedback
= Dit optimaliseert groeikansen. Waarderende feedback wordt gegeven door oog te hebben voor
talenten, goede eigenschappen, kwaliteiten, doorzettingsvermogen en deze nadrukkelijk te
benoemen. Hierdoor creëer je geloof in de ander.




0.2 Communicatieve vaardigheden (door te oefenen)
 Verbale kwaliteiten, duidelijke communicatie
 Afstemmen, aandachtig luisteren en goed kijken naar non-verbale uitdrukkingen
 (Zelf)reflectie, persoonlijk inzicht, herkennen van eigen waarden en normen en hoe deze van
invloed zijn op begeleidingswerk, bewustwording van eigen overtuigingen, zelfkennis

2

,  Gedachten en gevoelens benoemen
 Delen van gevoel (ik-boodschap)
 Omgaan met emoties en deze erkennen
 Affectie tonen
 Afspraken maken en nakomen
 Van perspectief wisselen
 Waarnemen, observeren (=objectief)
 Constructieve feedback geven, complimenteren, benoemen van positieve zaken
 Gepast advies, niet te snel oplossingen aanbieden
 Laten merken dat je het verhaal van de cliënt accepteert
 Vakkennis
 Gevoelsreflectie, teruggeven wat je bij de cliënt aan gevoelens opmerkt in het gesprek
 Geruststellen zonder marginaliseren/ bagatelliseren
 Checken van info en interpretaties (subjectief)
 Lichaamstaal
 Metacommunicatie toepassen, spreken over de communicatie
 Omgaan met stiltes
 Humor
 Actief luisteren en empathisch luisteren (begrijpen wat de ander bedoelt)
 Transparantie, geen verborgen agenda hanteren
 Open vragen stellen
 Doorvragen
 Samenvatten en parafraseren
 Motiveren
 Kennis van cultuur en gewoontes, oog hebben voor meervoudige identiteit

0.3 Attitudes (door te reflecteren)
Houding, grondhouding, instelling, denkwijze, opstelling, houdingsaspect, handelingspatroon
= De neiging om op een min of meer constante wijze te reageren op personen en situaties die aan de
basis ligt van een geïntegreerde gedragswijze. Er zit een streefaspect in en kan het ontwikkelen door
er meer bewust van te worden en door goed te reflecteren over jezelf.
 Betrokkenheid
 Leergierigheid, interesse, verwondering
 Vriendelijkheid
 Zorgzaamheid
 Acceptatie
 Empathie, de wereld door de ogen van de cliënt zien
 Gerichtheid op de ander
 Contact maken: Dit ben ik en ik ben benieuwd wie jij bent
 Werken vanuit presentiebenadering
 Wederkerigheid
 Respectvolle houding
 Benaderen vanuit gelijkwaardigheid
 Niet-veroordelende houding: Erkennen van ervaringen zonder goed- of afkeuring
 Flexibiliteit
 Onderzoekende houding
 Betrouwbaarheid
 Geduldig zijn
 Doorzettingsvermogen
 Kritisch zijn, deskundige twijfel
 Willen begrijpen
 Willen bereiken
 Willen delen, openheid

3

,  Willen vernieuwen, bereidheid om te veranderen van gedrag
 Tolerantie, voor jezelf en de ander
 Authentiek zijn, echtheid, gesprekspartner zonder terughoudendheid laten zien wie we zijn
 Gevoelsreflectie, opmerkzaamheid op gevoelens die een rol spelen in het gesprek


H1 Relatiegericht werken in de begeleiding
1.1 Kwaliteiten van een begeleider
 Natuurlijke neiging om te willen helpen  Vanuit innerlijke drijfveren  Dient bijgeschaafd
worden (Hill, 2004) meer verfijnd
o Ontwikkelen van houdingsaspecten/ attitude
 Bewust van zijn waar je goed in bent/ daar oog voor hebben
 Elke begeleider reageert anders (ook thuis bv.)
 Attitudes = kernkwaliteiten
o Integreren van aangeleerde vaardigheden met eigen persoonlijkheid (bv.
Gebruikmaken van humor)  Eigen begeleidingsstijl
o Volgens Amerikaans onderzoek (Wampold, 2009) over effectiviteit verschillende
soorten psychotherapie/ begeleiding:
 Vaardigheden
 Goede verbale kwaliteiten
 Een juiste afstemming
 Gedachten en gevoelens kunnen benoemen en kunnen verhelderen
 Persoonlijk inzicht
 Affectie aan de cliënt kunnen laten zien
 Attitudes/houdingsaspecten
 Warmte en acceptatie
 Empathie
 Gerichtheid op de ander (onprettige ervaringen Gerust stellen van
cliënt)

1.2 Contact maken
 Maatschappelijk klimaat: Gericht op de zelfredzaamheid van de cliënt (= begeleiding/
hulpverlening zoveel mogelijk afgestemd op autonomie van de cliënt en maatschappelijke
participatie)
o Netwerkgericht werken
o Oplossingsgericht werken
o Eigen kracht conferentie
o Competentiegericht werken
o Op eigen benen staan
 Hoe gaat cliënt om met problemen en vraagstukken?
o Weegschaalmodel (model van Bakker): Hoe hoger vaardigheden en
persoonskenmerken, hoe makkelijker je kan omgaan met de draaglast
ACHT
DRAAGKR




PERSOONS- ONTWIKKELINGS
DRAAGLA




KENMERKEN -
TAKEN
ST




VAARDIGHEDEN
 BELASTBAARHEI
Contact maken met cliënt = uitnodiging om samen begeleidingsproces aan te gaan (juiste
condities en voorwaarden) D
o Eerlijkheid + initiatief (zo leg je je kaarten op tafel)

4