Samenvatting Gedragsneurowetenschappen

Conceptueel neurowetenschappelijk kader
Inleiding
De hersenen zijn onderdeel van het zenuwstelsel
 Het menselijk brein = een informatie verwerkend orgaan
o Informatie wordt verwerkt om het juiste gedrag te kunnen creëren in een bepaalde
situatie
(bv. Je danst niet rond in de aula, omdat je brein weet dat dat niet gepast is)
 Een dier heeft een minder complex brein dus zal in zo’n situatie niet correct
reageren

Wat zijn de bouwstenen van onze hersenen en dus ook ons
gedrag?
Miljarden zenuwcellen
 Bouwstenen van de hersenen:
o Zenuwcellen – neuronen
 Omringd door steuncellen
 Zorgen voor bescherming en steun van de neuronen

Een ongelooflijk informatie verwerkend systeem
 Ons brein wilt reageren op alle prikkels rondom hem dus we gaan het idee krijgen dat we
zomaar kunnen multitasken
o De informatie die wij kunnen verwerken is gelimiteerd maar ons brein geeft dit
signaal niet door
o in de scène van de bankoverval kunnen we niet onthouden wie er wie heeft
neergeschoten
 ons brein had niet genoeg tijd om alles te analyseren dus elimineert
dingen om te zien. Hierdoor zijn er veel mensen die de schutter niet
zien
 wanneer we in slow motion kijken zien we wie er wie neerschiet,
wanneer we opnieuw kijken, focust ons brein meteen op de schutter
(bv. De kaarttruc met de kleurverandering)

 Endogene processen = alles wat er in de hersenen gebeurt van processen
 Exogene processen = alle elementen die te maken hebben met de omgeving
 Tijd = het brein is continu onderevig aan veranderingen van moment tot moment
o Hoe ons brein geëvolueerd is over miljoenen jaren
o Hoe het evolueert doorheen onze levensjaren


Een conceptueel biopsychosociaal kader voor het
begrijpen van Hersenen-Gedrag relaties
Evolutie biologische systemen – maakt duidelijk hoe we
complexiteit functioneren v.e. organisme kunnen begrijpen
 Het fenotype van organismen hangt af van
o Genetische opmaak
 Genotype

,  Endogenotype
 Endogeen
o De omgeving
 Exofentotype
 Exogeen
o Fenotypisch kan een organisme beschreven worden in componenten (genen,
eiwitten, cellen…)
 Deze componenten zijn georganiseerd geheel
 Genetica en omgeving zijn constant in interactie met elkaar
 De tijdsafhankelijke veranderingen zijn het resultaat van veranderingen
o Over generaties heen = fylogenese
o Veranderingen tijdens de individuele levensloop = ontogenese
o Veranderingen van moment tot moment = plasticiteit

Een systeembiologische beschrijving
 De analyse van het zenuwstelsel wordt beschreven in verschillende gelaagde niveaus
o Zijn opgebouwd in de richting van toenemende complexiteit
 Biologische basiseenheid = zenuwcel
 Zenuwcellen vormen samen neurale circuits
o de werking van deze circuits leiden  gedragsfuncties
o hierdoor kunnen wij alledaagse activiteiten uitvoeren
o door deze activiteiten kunnen wij een bepaalde rol opnemen
in de samenleving
(hoe meer je kan participeren aan de maatschappij, hoe een
betere levenskwaliteit je hebt)
o hierdoor ontwikkel je een eigen persoonlijkheid


conceptueel model
neuroanatomie: de wetenschap die zich richt op de structuur en de organisatie van
het zenuwstelsel

neurofysiologie: de wetenschap die zich bezighoudt met het bestuderen van het
functioneren of de werking van al deze onderdelen van het zenuwstelsel

neuropathologie: wetenschap betreffende de veranderingen van vormen en functies
die zijn ontstaan door bepaalde ziekteprocessen van het zenuwstelsel

 Cellulair niveau - cel
o Cellulair – moleculair
o Cellulaire neurofysiologie
o Cellulaire moleculaire systemen
 Neuroplasticiteit

Neuroplasticiteit: hoe netwerken in de hersenen veranderen door organisatie en
reorganisatie in reactie op ervaring en sensorische stimulering

 Anatomisch niveau – neurale circuits
o Opbouw van de hersenen
o Hersenbeeldvorming

,  men kan de gezondheidsconditie nakijken
(bv. als iemand een hersenaandoening heeft kan men kijken wat er met de
hersenen aan de hand is)
 Gedragsniveau (vele cellen bij elkaar – vormen de hersenen – en zo hebben wij ons gedag)
o Vele cellen bij elkaar  hersenen  gedrag
 Gedragsfuncties – G-functies
1.Motoriek
2.Cognitie
3.Emotie
 Activiteits- en participatieniveau
o Hoe goed je in staat bent om dagelijkse activiteiten uit te voeren
o Of je al dan niet een grote rol kan opnemen in de maatschappij

Wanneer er op 1 van de levels een stoornis is dan gaat dit ook effect hebben op de levels daarna. Zo
kan je


Een conceptueel biopsychosociaal kader voor het
beschrijven en begrijpen van aandoeningen van het
zenuwstelsel
 Wat als er iets misgaat op 1 van de niveaus?
o Verschillende oorzaken:
 Intern = de oorzaak ligt bij het individu zelf
(bv. genetische afwijking – tumor…)
 Extern = de oorzaak ligt buiten het bereik van het individu
(bv. auto-ongeval)
o Cellulair niveau:
 Stoornissen in de structuur van de zenuwcellen
 Stoornissen in het functioneren van de zenuwcellen
o Anatomisch niveau:
 Structurele beschadiging van de hersenen
 Hersenfuncties
 Neurale circuits
 Aard en ernst van de stoornis hangen af van waar op de hersenen de
beschadiging is
 Worden vastgesteld via structurele of functionele beeldvorming
o Gedragsniveau
 Stoornis wordt gedefinieerd als een afwijking of afwezigheid van een
gedragsfunctie
 Deze worden vastgesteld door observaties en testen af te nemen
o Activiteitsniveau
 Vermindering of afwezigheid van de mogelijkheid tot een normale activiteit
uit te voeren in het dagelijks leven
 Wanneer mensen met een hersenletsel afhankelijk worden van
anderen
o Participatieniveau
 Nadelige positie van een persoon als gevolg van een stoornis of beperking

,  Dit vergelijken ze met de positie van een ‘normaal’ persoon op die
leeftijd
 We spreken van een handicap wanneer het een grote sociaal-
maatschappelijke invloed heeft

Zolang er niets getest wordt is het NIET GEDRAGSNIVEAU DAN IS HET ACTIVITEITEN NIVEAU

o Interne en externe modulerende factoren
 Interne = persoonlijkheid en motivationele factoren
(bv. persoonlijkheid, interesses)
 Externe = sociale en pedagogische factoren
(bv. opvoedingsstijl, gezinsstructuur)
o Tijd als factor
 Een hersenletsel kan een verschillend effect en verloop hebben naargelang
het moment waarop de beschadiging in de levensloop plaatsvindt

Het aanpassingsvermogen van de hersenen – neuroplasticiteit
 Onze hersenen zijn een systeem in wording dat op basis van informatie uit de omgeving
reageert
o De hersenen zijn in staat om zich aan te passen naargelang de omgeving
 Ook als deze persoon een hersenletsel heeft
o Plastische veranderingen
 Wanneer er lichamelijk herstel is op fysiologisch vlak samen met de
stimulatie en informatie uit de omgeving
(bv. nieuwvorming van cellen, biologische veranderingen…)
 Veranderingen die gebeuren doorheen de tijd
o Fylogenese
 Verandering van het brein doorheen de tijd – natuurlijk
o Ontogenese
 Ontwikkeling van het brein doorheen de levensduur
o Neurogenesis
 Het brein dat elk moment verandert

Moleculaire neuroanatomie
Zenuwweefsel
Cel  cellen  orgaan  orgaansysteem-stelsel

 2 soorten cellen in ons zenuwweefsel:
o Neuronen – zenuwcellen = prikkelbare cellen die verantwoordelijk zijn voor
 het opvangen en doorsturen van prikkels
 het ordenen en interpreteren van de binnenkomende informatie
 voorbereiden uitsturen van instructies naar
o organen
o spieren
o klieren
o periferie
o neuroglia – steuncellen = niet-prikkelbare cellen verantwoordelijk voor lyhet helpen
van neuronen bij de uitoefening van hun informatie verwerkende taak