3 open vragen elk op 4
5 mk elk op 1
17 punten
Speciale giscorrectie
Wat op slide van euthanasie staat wat niet besproken is moet je niet kennen
Is er nog een levende variant is van de religieuze optie? Ja als je er nog door aangesproken wordt.
Examenvragen:
Open vraag: Wat is de legitieme rol van onze niet-cognitieve vermogens in de vorming van een
levensbeschouwelijk oordeel volgens William James? Breng dit in verband met het onderscheid dat
Arnold Burms en Herman De Dijn maken tussen de cognitieve en zingevende interesse.
Meerkeuzevraag 1: Welke uitspraak in verband met woede zou van Martha Nussbaum kunnen zijn?
a. Woede hangt samen met een overdreven bezorgdheid om je eigen positie tegenover anderen
b. Seneca heeft het fundamenteel mis met betrekking tot de woede.
c. De drang naar vergelding zit niet in de woede.
d. Woede speelt geen enkele positieve rol in ons leven.
Meerkeuzevraag 2: Welke zin typeert het best een Arendtiaanse interpretatie van het coronabeleid:
a. De controle die de staat over de burger uitoefent is totalitair.
b. De zorg om het levensproces moet centraal staan in de politieke aanpak van de coronacrisis.
c. Het overlaten van politiek aan experten betekent dat politiek wordt gereduceerd van handelen tot
werken.
d. Ook al wordt de vrijheid om in de publieke ruimte te verschijnen beperkt, we hebben nog altijd de
innerlijke vrijheid om betekenis te geven aan ons leven.
Freedom as politics: volgens hannah arendt betekent vrij zijn politiek handelen. Vrijheid is iets van
de publieke sfeer
Freedom from politics: vrijheid betekent dat je vrij bent van alle politieke zorg
1 Zingeving
1.1 Wetenschap, leefwereld, redelijkheid
Edmund Husserl, een Joods filosoof, heeft veel nagedacht over wat wetenschap en leefwereld
is. Leefwereld = wereld waarin wij leven = een wereld vol betekenis, dingen en mensen om ons
heen hebben betekenis voor ons. Bvb computer is niet zomaar een object, heeft betekenis voor
ons, dankzij computer kunnen we communiceren en communiceren is betekenisvol. Bvb fles
water, we kunnen er onze dorst mee lessen, onze dorst lessen heeft betekenis voor ons.
Wetenschap vertrekt van de leefwereld. Alle takken van de wetenschap zijn geworteld in
betekenisvolle dingen uit de leefwereld. Bvb wiskunde vertrekt van een betekenisvol element uit
de leefwereld nl dat we af en toe dingen moeten tellen, af en toe ons moeten afvragen of we
ons dit kunnen permitteren. Bvb geneeskunde ontstaat uit een betekenisvol element uit de
leefwereld nl dat we ziek kunnen worden en dat we gezond zijn belangrijk vinden.
,Wetenschap maakt abstractie van de leefwereld, ze gaat mensen tijdelijk als studieobject
bekijken, ze gaat mensen en dingen op een heel andere manier bekijken dan dat we ze
bekijken in de leefwereld, we gaan er onpersoonlijk mee om gaan. Dood lichaam is een
betekenisvol iets in de leefwereld, nl wanneer iemand overlijdt gaat we het groeten, dat lichaam
is niet zomaar een object, het is betekenisvol, het roept emoties op, we behandelen het met
respect. Anatomie kan enkel een goede wetenschap zijn als het abstractie maakt van de
betekenis, het beschouwt het als een zuiver studieobject, we gaan er dingen mee doen bvb
opensnijden die we in de leefwereld gruwelijk vinden. In de leefwereld ga je het lichaam niet
opensnijden, je gaat dan met respect om met het lichaam.
Je maakt abstractie van de leefwereld maar je keert er ook altijd naar terug.
De wetenschap heeft een enorme impact op ons leven door het feit:
- Dat we dingen weten zoals waaruit we bestaan, dat we weten dat we in een grote
cosmos leven.
- Door het feit dat we wetenschappen studeren.
- In onze leefwereld weten we dat mensen ziek worden, we zien het virus niet. We moeten
allerlei maatregelen volgen omdat de wetenschap ons dat zegt.
- Datingsites die algoritmes gebruiken, wetenschap beïnvloedt ons in onze partnerkeuze.
In hoeverre mag/kan de wetenschap impact hebben op onze leefwereld?
Er zijn 2 posities:
‘Leefwereld moet meer verwetenschappelijkt worden, we moeten meer evidence based werken,
we moeten dingen eten waarvan wetenschappelijk bewezen is dat ze gezond zijn.’
Er is ook een andere positie nl ‘Bij alle invloed die wetenschap heeft, is het belangrijk om te
blijven zien dat er in de betekenisvolle relaties die we hebben dynamieken spelen die niet gevat
kunnen worden door analyse. Dit is ook niet wenselijk, het is niet wenselijk dat wetenschap daar
een grote rol in gaat spelen. In de manier waarop we met elkaar en dingen omgaan zit een
redelijkheid. We proberen op een redelijke manier met elkaar om te gaan. Dit is iets anders dan
wat in de wetenschap rationaliteit wordt genoemd. Bvb vriendschap is iets typisch uit de
leefwereld. Hoe maak je vrienden? Heeft te maken met toeval, aanvoelen en de tijd (na een tijd
worden mensen betekenisvol omdat ze er al zo lang zijn). Dit zijn onwetenschappelijke zaken.
Iemand die met behulp van een algoritme gaat uitzoeken wie het beste bij hem past, is heel
rationeel. Het zou goed kunnen dat iemand die heel rationeel is in de vriendschap, heel
onredelijk is, niet door heeft wat vriendschap betekent.
1.2 De ‘zingevende’, ‘cognitieve’ en ‘manipulatieve” interesses van de mens
Interesses = dingen die ons drijven
Cognitieve interesses = we willen kennis (roddels, nieuwsgierigheid, wetenschappelijke feiten)
Manipulatieve interesses = we willen de wereld naar onze hand zetten, we willen dingen kunnen
doen in de wereld om te krijgen wat we willen, om onze behoeftes te bevredigen. Bvb we willen
een brood, dan gaan we naar de bakker.
, Zingevende interesses = we willen een betekenisvol leven hebben, dingen doen die betekenis
hebben, dit zijn niet noodzakelijk dingen waardoor we kennis vergaren, waardoor we een
makkelijker leven krijgen, wel dingen die zinvol zijn voor ons.
Er is overlap, veel van de dingen die we doen zijn een beetje van alle 3. Bvb wanneer je een
gesprek hebt met iemand: ‘zijn die en die nu een koppel’ (cognitief), ‘kan ik jouw lesnotities
krijgen’ (manipulatief), doordat je praat, krijgt jouw dag betekenis (zingevend).
Van heel veel van de dingen die zingevend zijn denken we dat ze manipulatief of cognitief zijn.
Heel dikwijls denken we owv het succes van wetenschap en technologie en owv een bepaald
mensbeeld (we hebben een bepaald beeld van onszelf en van anderen dat we er op gericht zijn
onze behoeften te bevredigen) dat heel veel van onze interesse in de wereld van cognitieve en
manipulatieve aard zijn.
Het zingevende is een belangrijker domein dan dat we vermoeden.
1.2.1 Zingevende en cognitieve
Stelling 1
We hebben de neiging om gesprekken te zien als een bevrediging van onze cognitieve
behoeften. We denken dat we met elkaar spreken om informatie door te geven. Dit is ook soms
zo bvb wanneer we roddelen.
Vaak gebeurt er ook iets heel anders dan uitwisselen van informatie. Heel veel van onze
gesprekken gaan over dingen die we eigenlijk al weten zoals bvb een gesprek met de buurman
over het weer. Wat er gebeurt wanneer we over het weer praten is dat we onze relatie vieren.
Die relatie kan heel oppervlakkig zijn zoals bvb met de buurman en toch is de buurman
betekenisvol voor mij, toch is het belangrijk om er gesprekken mee aan te gaan over bvb het
weer. Onder het mom van iets cognitief zijn we iets zingevend aan het doen, we zijn aan
mekaar aan het zeggen dat het betekenisvol is dat jij mijn buurman bent
Wanneer we helemaal niets zouden zeggen, geven we de persoon niet de herkenning die hij/zij
verdient.
Zelfs wanneer we een diep gesprek hebben met elkaar dan is het feit dat we die dingen zeggen
niet omdat we cognitief informatie willen uitwisselen, wel drukken we er mee uit dat we elkaar
vertrouwen.
Stelling 2
Ook in onze betekenisvolle relaties speelt kennis een rol. De manier waarop we die kennis
verwerven is op een andere manier dan waarop de wetenschap die verwerft.
Wie zijn goede vrienden? Wetenschap doet dat via algoritmes, niet wetenschap doet dat via
aanvoelen.
Iedereen die een relatie heeft, kan zich afvragen is mijn partner trouw aan mij? Deze kennis is
belangrijk voor de relatie. Hoe kunnen we deze kennis vergaren? Nadenken over hoe onze
relatie is, zijn er redenen om overspel aan te nemen. Nee? Oke dan is er geen ontrouw. Dit is
heel redelijk, niet wetenschappelijk. Een andere manier om deze kennis te vergaren is door het
5 mk elk op 1
17 punten
Speciale giscorrectie
Wat op slide van euthanasie staat wat niet besproken is moet je niet kennen
Is er nog een levende variant is van de religieuze optie? Ja als je er nog door aangesproken wordt.
Examenvragen:
Open vraag: Wat is de legitieme rol van onze niet-cognitieve vermogens in de vorming van een
levensbeschouwelijk oordeel volgens William James? Breng dit in verband met het onderscheid dat
Arnold Burms en Herman De Dijn maken tussen de cognitieve en zingevende interesse.
Meerkeuzevraag 1: Welke uitspraak in verband met woede zou van Martha Nussbaum kunnen zijn?
a. Woede hangt samen met een overdreven bezorgdheid om je eigen positie tegenover anderen
b. Seneca heeft het fundamenteel mis met betrekking tot de woede.
c. De drang naar vergelding zit niet in de woede.
d. Woede speelt geen enkele positieve rol in ons leven.
Meerkeuzevraag 2: Welke zin typeert het best een Arendtiaanse interpretatie van het coronabeleid:
a. De controle die de staat over de burger uitoefent is totalitair.
b. De zorg om het levensproces moet centraal staan in de politieke aanpak van de coronacrisis.
c. Het overlaten van politiek aan experten betekent dat politiek wordt gereduceerd van handelen tot
werken.
d. Ook al wordt de vrijheid om in de publieke ruimte te verschijnen beperkt, we hebben nog altijd de
innerlijke vrijheid om betekenis te geven aan ons leven.
Freedom as politics: volgens hannah arendt betekent vrij zijn politiek handelen. Vrijheid is iets van
de publieke sfeer
Freedom from politics: vrijheid betekent dat je vrij bent van alle politieke zorg
1 Zingeving
1.1 Wetenschap, leefwereld, redelijkheid
Edmund Husserl, een Joods filosoof, heeft veel nagedacht over wat wetenschap en leefwereld
is. Leefwereld = wereld waarin wij leven = een wereld vol betekenis, dingen en mensen om ons
heen hebben betekenis voor ons. Bvb computer is niet zomaar een object, heeft betekenis voor
ons, dankzij computer kunnen we communiceren en communiceren is betekenisvol. Bvb fles
water, we kunnen er onze dorst mee lessen, onze dorst lessen heeft betekenis voor ons.
Wetenschap vertrekt van de leefwereld. Alle takken van de wetenschap zijn geworteld in
betekenisvolle dingen uit de leefwereld. Bvb wiskunde vertrekt van een betekenisvol element uit
de leefwereld nl dat we af en toe dingen moeten tellen, af en toe ons moeten afvragen of we
ons dit kunnen permitteren. Bvb geneeskunde ontstaat uit een betekenisvol element uit de
leefwereld nl dat we ziek kunnen worden en dat we gezond zijn belangrijk vinden.
,Wetenschap maakt abstractie van de leefwereld, ze gaat mensen tijdelijk als studieobject
bekijken, ze gaat mensen en dingen op een heel andere manier bekijken dan dat we ze
bekijken in de leefwereld, we gaan er onpersoonlijk mee om gaan. Dood lichaam is een
betekenisvol iets in de leefwereld, nl wanneer iemand overlijdt gaat we het groeten, dat lichaam
is niet zomaar een object, het is betekenisvol, het roept emoties op, we behandelen het met
respect. Anatomie kan enkel een goede wetenschap zijn als het abstractie maakt van de
betekenis, het beschouwt het als een zuiver studieobject, we gaan er dingen mee doen bvb
opensnijden die we in de leefwereld gruwelijk vinden. In de leefwereld ga je het lichaam niet
opensnijden, je gaat dan met respect om met het lichaam.
Je maakt abstractie van de leefwereld maar je keert er ook altijd naar terug.
De wetenschap heeft een enorme impact op ons leven door het feit:
- Dat we dingen weten zoals waaruit we bestaan, dat we weten dat we in een grote
cosmos leven.
- Door het feit dat we wetenschappen studeren.
- In onze leefwereld weten we dat mensen ziek worden, we zien het virus niet. We moeten
allerlei maatregelen volgen omdat de wetenschap ons dat zegt.
- Datingsites die algoritmes gebruiken, wetenschap beïnvloedt ons in onze partnerkeuze.
In hoeverre mag/kan de wetenschap impact hebben op onze leefwereld?
Er zijn 2 posities:
‘Leefwereld moet meer verwetenschappelijkt worden, we moeten meer evidence based werken,
we moeten dingen eten waarvan wetenschappelijk bewezen is dat ze gezond zijn.’
Er is ook een andere positie nl ‘Bij alle invloed die wetenschap heeft, is het belangrijk om te
blijven zien dat er in de betekenisvolle relaties die we hebben dynamieken spelen die niet gevat
kunnen worden door analyse. Dit is ook niet wenselijk, het is niet wenselijk dat wetenschap daar
een grote rol in gaat spelen. In de manier waarop we met elkaar en dingen omgaan zit een
redelijkheid. We proberen op een redelijke manier met elkaar om te gaan. Dit is iets anders dan
wat in de wetenschap rationaliteit wordt genoemd. Bvb vriendschap is iets typisch uit de
leefwereld. Hoe maak je vrienden? Heeft te maken met toeval, aanvoelen en de tijd (na een tijd
worden mensen betekenisvol omdat ze er al zo lang zijn). Dit zijn onwetenschappelijke zaken.
Iemand die met behulp van een algoritme gaat uitzoeken wie het beste bij hem past, is heel
rationeel. Het zou goed kunnen dat iemand die heel rationeel is in de vriendschap, heel
onredelijk is, niet door heeft wat vriendschap betekent.
1.2 De ‘zingevende’, ‘cognitieve’ en ‘manipulatieve” interesses van de mens
Interesses = dingen die ons drijven
Cognitieve interesses = we willen kennis (roddels, nieuwsgierigheid, wetenschappelijke feiten)
Manipulatieve interesses = we willen de wereld naar onze hand zetten, we willen dingen kunnen
doen in de wereld om te krijgen wat we willen, om onze behoeftes te bevredigen. Bvb we willen
een brood, dan gaan we naar de bakker.
, Zingevende interesses = we willen een betekenisvol leven hebben, dingen doen die betekenis
hebben, dit zijn niet noodzakelijk dingen waardoor we kennis vergaren, waardoor we een
makkelijker leven krijgen, wel dingen die zinvol zijn voor ons.
Er is overlap, veel van de dingen die we doen zijn een beetje van alle 3. Bvb wanneer je een
gesprek hebt met iemand: ‘zijn die en die nu een koppel’ (cognitief), ‘kan ik jouw lesnotities
krijgen’ (manipulatief), doordat je praat, krijgt jouw dag betekenis (zingevend).
Van heel veel van de dingen die zingevend zijn denken we dat ze manipulatief of cognitief zijn.
Heel dikwijls denken we owv het succes van wetenschap en technologie en owv een bepaald
mensbeeld (we hebben een bepaald beeld van onszelf en van anderen dat we er op gericht zijn
onze behoeften te bevredigen) dat heel veel van onze interesse in de wereld van cognitieve en
manipulatieve aard zijn.
Het zingevende is een belangrijker domein dan dat we vermoeden.
1.2.1 Zingevende en cognitieve
Stelling 1
We hebben de neiging om gesprekken te zien als een bevrediging van onze cognitieve
behoeften. We denken dat we met elkaar spreken om informatie door te geven. Dit is ook soms
zo bvb wanneer we roddelen.
Vaak gebeurt er ook iets heel anders dan uitwisselen van informatie. Heel veel van onze
gesprekken gaan over dingen die we eigenlijk al weten zoals bvb een gesprek met de buurman
over het weer. Wat er gebeurt wanneer we over het weer praten is dat we onze relatie vieren.
Die relatie kan heel oppervlakkig zijn zoals bvb met de buurman en toch is de buurman
betekenisvol voor mij, toch is het belangrijk om er gesprekken mee aan te gaan over bvb het
weer. Onder het mom van iets cognitief zijn we iets zingevend aan het doen, we zijn aan
mekaar aan het zeggen dat het betekenisvol is dat jij mijn buurman bent
Wanneer we helemaal niets zouden zeggen, geven we de persoon niet de herkenning die hij/zij
verdient.
Zelfs wanneer we een diep gesprek hebben met elkaar dan is het feit dat we die dingen zeggen
niet omdat we cognitief informatie willen uitwisselen, wel drukken we er mee uit dat we elkaar
vertrouwen.
Stelling 2
Ook in onze betekenisvolle relaties speelt kennis een rol. De manier waarop we die kennis
verwerven is op een andere manier dan waarop de wetenschap die verwerft.
Wie zijn goede vrienden? Wetenschap doet dat via algoritmes, niet wetenschap doet dat via
aanvoelen.
Iedereen die een relatie heeft, kan zich afvragen is mijn partner trouw aan mij? Deze kennis is
belangrijk voor de relatie. Hoe kunnen we deze kennis vergaren? Nadenken over hoe onze
relatie is, zijn er redenen om overspel aan te nemen. Nee? Oke dan is er geen ontrouw. Dit is
heel redelijk, niet wetenschappelijk. Een andere manier om deze kennis te vergaren is door het
