Waarneming en motoriek
Domein Functie (stoornis) Test Beschrijving Afbeelding
Visuele Detectie/ Visuele Onderzoeker beweegt vinger of stokje vanuit perifere veld richting het
waarneming gezichtsvelden confrontatietest centrum van het gezichtsveld. Patiënt houdt hoofd stil en blijft recht vooruit
→ lagere- (hemianopsie) kijken. Patiënt geeft aan wanneer het object wordt waargenomen.
orde Doorgaans uitgevoerd door oogarts, patiënten kunnen niet compenseren.
verwerking
Perimetrie Patiënt kijkt in een apparaat dat lichtprikkels op verschillende locaties in het
gezichtsveld laat verschijnen. Patiënt geeft aan wanneer deze worden
waargenomen. Doorgaans uitgevoerd door oogarts, patiënten kunnen niet
compenseren.
Kenmerken: kleur Ishihara Oorspronkelijk ontwikkeld voor kleurenblindheid. Patiënt moet cijfers of
(achromatopsie) patronen herkennen die zijn opgebouwd uit gekleurde stippen. Alle stippen
hebben dezelfde luminantie, waardoor het echt aankomt op
kleurwaarneming en helderheid niet meespeelt.
Farnworth- Patiënt moet gekleurde dopjes in de juiste kleurovergang rangschikken, op
Munsell test basis van subtiele tintverschillen. Deze test is vooral zinvol bij specifieke
kleurwaarnemingsstoornissen, omdat die inzicht kan geven in welke kleuren
mensen wel of niet gevoelig voor zijn.
Kenmerken: vorm CorVist Efron Er wordt een reeks rechthoeken aangeboden die elk dezelfde oppervlakte
(vormagnosie) Vormen hebben en die van elkaar onderscheiden moeten worden. Bijv. welke is het
meest vierkant?
CorVist Size Er worden vier vierkanten en vier cirkels aangeboden die verschillen in
Discrimination oppervlakte. Patiënt moet bijv. aangeven welk vierkant het grootst is, of bijv.
de cirkels aanwijzen op volgorde van grootst naar kleinst.
1
, Kenmerken: locatie VOSP Positie Patiënt krijgt telkens twee vierkanten te zien. In het ene vierkant staat de stip
(lokalisatiestoornis) Onderscheiden precies in het midden, in het andere net iets uit het midden. Patiënt moet
aanwijzen in welke van de vierkanten de stip precies in het midden staat.
VOSP Positie Patiënt krijgt een vierkant met getallen en daarnaast een vierkant met een
Discriminatie stip. Patiënt moet aangeven welk getal er overeenkomt met de positie van de
stip in het andere vierkant.
Kenmerken: Benton Er is een waaier met 11 lijnen die genummerd zijn en die elk in een andere
oriëntatie Judgement of Line hoek staan. Bovenaan staan twee lijnen in een bepaalde oriëntatie. Patiënt
(oriëntatiestoornis, Orientation (JULO) moet aangeven welke getallen behorend bij lijnen uit de waaier
mogelijk als gevolg overeenkomen qua oriëntatie met de lijnen bovenaan.
van neglect)
Visuele Visuele herkenning: Snodgrass Zwart-wit lijntekeningen van alledaagse objecten die moeten worden
waarneming objectherkenning Pictures herkend en benoemd door de patiënt. Kan helpen bepalen of er überhaupt
→ hogere- (visuele agnosie) sprake is van agnosie, maar kan niet onderscheid maken tussen
orde apperceptief en associatief.
verwerking
VOSP Object Vier silhouetten op een kaart, patiënt moet aanwijzen welke van de
Decision silhouetten van een bestaand object is. Kan helpen bepalen of er überhaupt
sprake is van agnosie, maar kan niet onderscheid maken tussen
apperceptief en associatief.
Natekenen Patiënt moet een afbeelding natekenen. Bij apperceptieve agnosie gaat dat
niet goed, bij associatieve agnosie wel.
Nu je hierdoor weet van welk type visuele agnosie er sprake is, zou je evt. in
het geval van apperceptieve agnosie nog verder kunnen testen aan de hand
van onderstaande drie tests; omdat betekenis doorgaans wel intact is bij
apperceptief, zal het niet kunnen benoemen bij die volgende tests
waarschijnlijk voortkomen uit niet goed kunnen waarnemen.
Unusual Om bij apperceptieve agnosie te kijken waar in het integreren van features
Viewpoint Test het mis gaat. Patiënt moet bijv. zijaanzicht vergelijken met bovenaanzichten
en aangeven welke van de bovenaanzichten matcht met het zijaanzicht.
2
,
Overlapping Om bij apperceptieve agnosie te kijken waar in het integreren van features
Figures het mis gaat. Test perceptuele organisatie en segmentatie. Patiënt moet bijv.
de contouren van één object aanwijzen of aangeven welke objecten er te
zien zijn in het item.
VOSP Silhouettes Test objectperceptie op basis van enkel de globale vorm en contouren,
zonder details. Patiënt moet aangeven wat voor object er te zien is in het
silhouet.
Visuele herkenning: Afbeeldingen van Patiënt krijgt per item twee afbeeldingen van een object te zien. In elk van de
kleurherkenning objecten met twee afbeeldingen is er een andere kleur gebruikt. Patiënt moet aangeven
(kleuragnosie) verschillende welke van de twee afbeeldingen klopt; welke kleur gebruikelijk is voor het
kleuren object.
Visuele herkenning: Mooney Faces Patiënt krijgt een aantal zwart-wit silhouetten te zien en moet aangeven
gezichts- en welke van de silhouetten een gezicht is. Test perceptuele
emotieherkenning analyse/representatie van het gezicht, specifieker of je überhaupt een
(prosopagnosie of gezicht kan waarnemen.
emotieherkennings-
problemen)
Benton Face Patiënt krijgt een gezicht te zien en moet daarna uit een groep andere foto’s
Recognition Test kiezen welk(e) gezicht(en) dezelfde persoon zijn als degene die apart te zien
is. Test perceptuele analyse/representatie van het gezicht, specifieker
gezichtsdiscriminatie.
Prosopagnosie Lastig te testen, want is een stoornis in herkennen van bekende gezichten.
test Je zou voor het testen van de koppeling met kennis over identiteit bijv. foto’s
kunnen vragen van familieleden of vrienden van de patiënt en aan de patiënt
vragen of die gezichten bekend zijn of wie het zijn, maar in dat geval zijn er
dan geen normen, want dat is geen gestandaardiseerde test met
gestandaardiseerde materialen. Er zijn ook tests met wereldberoemde
mensen, maar deze tests verouderen snel, omdat het per generatie verschilt
wie er als bekend/beroemd verondersteld worden.
3
Domein Functie (stoornis) Test Beschrijving Afbeelding
Visuele Detectie/ Visuele Onderzoeker beweegt vinger of stokje vanuit perifere veld richting het
waarneming gezichtsvelden confrontatietest centrum van het gezichtsveld. Patiënt houdt hoofd stil en blijft recht vooruit
→ lagere- (hemianopsie) kijken. Patiënt geeft aan wanneer het object wordt waargenomen.
orde Doorgaans uitgevoerd door oogarts, patiënten kunnen niet compenseren.
verwerking
Perimetrie Patiënt kijkt in een apparaat dat lichtprikkels op verschillende locaties in het
gezichtsveld laat verschijnen. Patiënt geeft aan wanneer deze worden
waargenomen. Doorgaans uitgevoerd door oogarts, patiënten kunnen niet
compenseren.
Kenmerken: kleur Ishihara Oorspronkelijk ontwikkeld voor kleurenblindheid. Patiënt moet cijfers of
(achromatopsie) patronen herkennen die zijn opgebouwd uit gekleurde stippen. Alle stippen
hebben dezelfde luminantie, waardoor het echt aankomt op
kleurwaarneming en helderheid niet meespeelt.
Farnworth- Patiënt moet gekleurde dopjes in de juiste kleurovergang rangschikken, op
Munsell test basis van subtiele tintverschillen. Deze test is vooral zinvol bij specifieke
kleurwaarnemingsstoornissen, omdat die inzicht kan geven in welke kleuren
mensen wel of niet gevoelig voor zijn.
Kenmerken: vorm CorVist Efron Er wordt een reeks rechthoeken aangeboden die elk dezelfde oppervlakte
(vormagnosie) Vormen hebben en die van elkaar onderscheiden moeten worden. Bijv. welke is het
meest vierkant?
CorVist Size Er worden vier vierkanten en vier cirkels aangeboden die verschillen in
Discrimination oppervlakte. Patiënt moet bijv. aangeven welk vierkant het grootst is, of bijv.
de cirkels aanwijzen op volgorde van grootst naar kleinst.
1
, Kenmerken: locatie VOSP Positie Patiënt krijgt telkens twee vierkanten te zien. In het ene vierkant staat de stip
(lokalisatiestoornis) Onderscheiden precies in het midden, in het andere net iets uit het midden. Patiënt moet
aanwijzen in welke van de vierkanten de stip precies in het midden staat.
VOSP Positie Patiënt krijgt een vierkant met getallen en daarnaast een vierkant met een
Discriminatie stip. Patiënt moet aangeven welk getal er overeenkomt met de positie van de
stip in het andere vierkant.
Kenmerken: Benton Er is een waaier met 11 lijnen die genummerd zijn en die elk in een andere
oriëntatie Judgement of Line hoek staan. Bovenaan staan twee lijnen in een bepaalde oriëntatie. Patiënt
(oriëntatiestoornis, Orientation (JULO) moet aangeven welke getallen behorend bij lijnen uit de waaier
mogelijk als gevolg overeenkomen qua oriëntatie met de lijnen bovenaan.
van neglect)
Visuele Visuele herkenning: Snodgrass Zwart-wit lijntekeningen van alledaagse objecten die moeten worden
waarneming objectherkenning Pictures herkend en benoemd door de patiënt. Kan helpen bepalen of er überhaupt
→ hogere- (visuele agnosie) sprake is van agnosie, maar kan niet onderscheid maken tussen
orde apperceptief en associatief.
verwerking
VOSP Object Vier silhouetten op een kaart, patiënt moet aanwijzen welke van de
Decision silhouetten van een bestaand object is. Kan helpen bepalen of er überhaupt
sprake is van agnosie, maar kan niet onderscheid maken tussen
apperceptief en associatief.
Natekenen Patiënt moet een afbeelding natekenen. Bij apperceptieve agnosie gaat dat
niet goed, bij associatieve agnosie wel.
Nu je hierdoor weet van welk type visuele agnosie er sprake is, zou je evt. in
het geval van apperceptieve agnosie nog verder kunnen testen aan de hand
van onderstaande drie tests; omdat betekenis doorgaans wel intact is bij
apperceptief, zal het niet kunnen benoemen bij die volgende tests
waarschijnlijk voortkomen uit niet goed kunnen waarnemen.
Unusual Om bij apperceptieve agnosie te kijken waar in het integreren van features
Viewpoint Test het mis gaat. Patiënt moet bijv. zijaanzicht vergelijken met bovenaanzichten
en aangeven welke van de bovenaanzichten matcht met het zijaanzicht.
2
,
Overlapping Om bij apperceptieve agnosie te kijken waar in het integreren van features
Figures het mis gaat. Test perceptuele organisatie en segmentatie. Patiënt moet bijv.
de contouren van één object aanwijzen of aangeven welke objecten er te
zien zijn in het item.
VOSP Silhouettes Test objectperceptie op basis van enkel de globale vorm en contouren,
zonder details. Patiënt moet aangeven wat voor object er te zien is in het
silhouet.
Visuele herkenning: Afbeeldingen van Patiënt krijgt per item twee afbeeldingen van een object te zien. In elk van de
kleurherkenning objecten met twee afbeeldingen is er een andere kleur gebruikt. Patiënt moet aangeven
(kleuragnosie) verschillende welke van de twee afbeeldingen klopt; welke kleur gebruikelijk is voor het
kleuren object.
Visuele herkenning: Mooney Faces Patiënt krijgt een aantal zwart-wit silhouetten te zien en moet aangeven
gezichts- en welke van de silhouetten een gezicht is. Test perceptuele
emotieherkenning analyse/representatie van het gezicht, specifieker of je überhaupt een
(prosopagnosie of gezicht kan waarnemen.
emotieherkennings-
problemen)
Benton Face Patiënt krijgt een gezicht te zien en moet daarna uit een groep andere foto’s
Recognition Test kiezen welk(e) gezicht(en) dezelfde persoon zijn als degene die apart te zien
is. Test perceptuele analyse/representatie van het gezicht, specifieker
gezichtsdiscriminatie.
Prosopagnosie Lastig te testen, want is een stoornis in herkennen van bekende gezichten.
test Je zou voor het testen van de koppeling met kennis over identiteit bijv. foto’s
kunnen vragen van familieleden of vrienden van de patiënt en aan de patiënt
vragen of die gezichten bekend zijn of wie het zijn, maar in dat geval zijn er
dan geen normen, want dat is geen gestandaardiseerde test met
gestandaardiseerde materialen. Er zijn ook tests met wereldberoemde
mensen, maar deze tests verouderen snel, omdat het per generatie verschilt
wie er als bekend/beroemd verondersteld worden.
3
