GOEDERENRECHT
, Inhoudsopgave
ENKELE BEGRIPPEN ............................................................................................................................................. 6
MODERNISERING VAN HET GOEDERENRECHT ..........................................................................................................6
BELANG VAN HET ZAKENRECHT ...............................................................................................................................7
ZAAK – VOORWERP – GOED – VRUCHTEN – OPBRENGSTEN – VERMOGEN .................................................................7
INDELING VAN DE GOEDEREN .............................................................................................................................. 9
GOEDEREN VOLGENS DE GRAAD VAN TOE-EIGENINGSMOGELIJKHEID......................................................................9
GOEDEREN VOLGENS HUN GEBRUIK ...................................................................................................................... 10
ROERENDE EN ONROERENDE GOEDEREN.............................................................................................................. 11
Onroerende goederen......................................................................................................................................... 11
Onroerende goederen uit hun aard .................................................................................................................. 11
Onroerende goederen door incorporatie.......................................................................................................... 12
Onroerende goederen door bestemming ......................................................................................................... 12
Onroerende goederen dooe het voorwerp waarop ze betrekking hebben ........................................................... 13
Roerende goederen ............................................................................................................................................ 13
Roerende goederen door anticipatie ............................................................................................................... 13
PUBLIEKE GOEDEREN ............................................................................................................................................ 14
Beslag op publieke goederen .............................................................................................................................. 15
HET EIGENDOMSRECHT ..................................................................................................................................... 16
EIGENDOM ............................................................................................................................................................ 16
Definitie ............................................................................................................................................................. 16
Kenmerken ........................................................................................................................................................ 16
Eigendom = het meest volledige zakelijke recht ............................................................................................... 16
Eigendom = altijddurend recht ........................................................................................................................ 17
Eigendom = exclusief recht ............................................................................................................................. 17
EIGENDOMSVORDERINGEN ................................................................................................................................... 18
BEWIJS VAN EIGENDOM ......................................................................................................................................... 19
BEGRENZING VAN HET EIGENDOMSRECHT VAN EEN GROND .................................................................................. 19
GRENSOVERSCHRIJDING................................................................................................................................... 19
HET ONTSTAAN VAN EIGENDOM ............................................................................................................................. 20
OORSPRONKELIJKE WIJZE VAN EIGENDOMS-VERKRIJGING ..................................................................................... 21
DE VERKRIJGENDE VERJARING ........................................................................................................................... 21
Bezit .............................................................................................................................................................. 21
Deugdelijk bezit/ bezitsgebreken ..................................................................................................................... 23
Deugdelijk bezit ......................................................................................................................................... 23
Bezitsgebreken .......................................................................................................................................... 24
Tijdsverloop ................................................................................................................................................... 24
1. Nul-termijn ............................................................................................................................................ 24
2. (verval)termijn van 3 jaar ......................................................................................................................... 25
3. Termijn van 30 jaar voor de verkrijgende verjaring ..................................................................................... 25
4. Basistermijn voor de verkrijgende verjaring = 10 jaar ................................................................................. 25
Berekening van de verjaringstermijn ................................................................................................................ 25
Vaststelling verkrijgende verjaring ................................................................................................................... 26
NATREKKING...................................................................................................................................................... 26
Roerende natrekking ...................................................................................................................................... 27
Onroerende natrekking ................................................................................................................................... 27
VERWERKING .................................................................................................................................................... 29
VONDST ............................................................................................................................................................ 29
NIET-OPHALING ................................................................................................................................................. 31
EIGENDOMSBEPERKINGEN .................................................................................................................................... 32
, DE LEER VAN HET RECHTSMISBRUIK .................................................................................................................. 32
DE EVENWICHTSLEER ........................................................................................................................................ 33
MEDE-EIGENDOM .................................................................................................................................................. 35
BEGRIP - AFBAKENING ....................................................................................................................................... 35
3 SOORTEN MEDE-EIGENDOM ........................................................................................................................... 36
Toevallige mede-eigendom ............................................................................................................................. 36
Vrijwillige mede-eigendom ............................................................................................................................. 40
Gedwongen mede-eigendom.......................................................................................................................... 41
TWEE BIJZONDERE TOEPASSINGEN VAN GEDWINGEN MEDE-EIGENDOM ........................................................... 43
1. Appartementsrecht (appartementsmede-eigendom) ................................................................................... 43
2. Gemene afsluiting (mandeligheid) ............................................................................................................... 55
VRUCHTGEBRUIK ................................................................................................................................................... 57
ERFPACHTRECHT ............................................................................................................................................... 67
DEFINITIE ............................................................................................................................................................... 67
ESSENTIËLE KENMERKEN................................................................................................................................... 67
DUURTIJD .............................................................................................................................................................. 68
PRINCIPE ........................................................................................................................................................... 68
UITZONDERING ................................................................................................................................................. 69
VERKRIJGING ......................................................................................................................................................... 69
WIJZEN VAN VERKIJGING .................................................................................................................................... 69
RECHTEN EN PLICHTEN VAN PARTIJEN ................................................................................................................... 70
BESCHIKKING OVER HET ERFPACHTRECHT ........................................................................................................ 70
GEBRUIK EN GENOT ........................................................................................................................................... 70
LASTEN .............................................................................................................................................................. 71
ONDERHOUD EN HERSTELLINGEN .................................................................................................................... 71
TENIETGAAN .......................................................................................................................................................... 72
Algemene wijzen van tenietgaan zakelijke rechten ............................................................................................... 72
Bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten .................................................................................. 72
Specifieke wijze van tenietgaan erfpachtrecht ..................................................................................................... 73
Gevolgen van het tenietgaan ............................................................................................................................... 73
Natrekking ..................................................................................................................................................... 73
Vergoeding..................................................................................................................................................... 73
OPSTALRECHT ................................................................................................................................................... 74
DEFINITIE ............................................................................................................................................................... 74
Essentiële kenmerken ........................................................................................................................................ 74
Tijdelijk eigendomsrecht ..................................................................................................................................... 75
DUURTIJD .............................................................................................................................................................. 75
Principe ............................................................................................................................................................. 75
Uitzondering ...................................................................................................................................................... 76
VERKRIJGING ......................................................................................................................................................... 76
Zelfstandig opstalrecht ....................................................................................................................................... 76
Wijzen van verkrijging ..................................................................................................................................... 76
Vestiging bij overeenkomst ............................................................................................................................. 77
Accessoir opstalrecht ......................................................................................................................................... 77
RECHTEN EN PLICHTEN VAN PARTIJEN ................................................................................................................... 78
Beschikking over het opstalrecht......................................................................................................................... 78
Tijdelijk eigendomsrecht ..................................................................................................................................... 78
Bouwwerken en beplantingen ............................................................................................................................. 78
Lasten ............................................................................................................................................................... 78
Onderhoud en herstellingen................................................................................................................................ 78
TENIETGAAN .......................................................................................................................................................... 79
Algemene wijzen van tenietgaan zakelijke rechten ............................................................................................... 79
Bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten .................................................................................. 79
Specifieke wijze van tenietgaan opstalrecht ......................................................................................................... 79
3
, Gevolgen van tenietgaan..................................................................................................................................... 79
Natrekking ......................................................................................................................................................... 79
Vergoeding ......................................................................................................................................................... 79
ERFDIENSTBAARHEDEN ..................................................................................................................................... 80
DEFINITIE ............................................................................................................................................................... 80
Essentiële kenmerken ........................................................................................................................................ 80
INDELINGEN .......................................................................................................................................................... 81
Zichtbare vs niet-zichtbare erfdienstbaarheden ................................................................................................... 81
Erfdienstbaarheden door menselijk handelen vs wettelijke erfdienstbaarheden .................................................... 82
ERFDIENSTBAARHEDEN DOOR MENSELIJK HANDELEN ........................................................................................... 82
Verkrijging .......................................................................................................................................................... 82
Rechtshandeling ............................................................................................................................................ 82
Verkrijgende verjaring ..................................................................................................................................... 82
Bestemming door de eigenaar ........................................................................................................................ 83
Rechten en plichten van partijen ......................................................................................................................... 83
Gebruik en omvang ........................................................................................................................................ 83
Werkzaamheden en bouwwerken op het lijdend erf ......................................................................................... 83
Toestand van het lijdend erf ............................................................................................................................ 84
Toestand van het heersend erf ........................................................................................................................ 84
Tenietgaan ......................................................................................................................................................... 84
Algemene wijze van tenietgaan zakelijke rechten ............................................................................................. 84
Bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten .............................................................................. 85
Specifieke wijze van tenietgaan erfdienstbaarheden ........................................................................................ 85
WETTELIJKE ERFDIENSTBAARHEDEN ...................................................................................................................... 85
1. Water ............................................................................................................................................................. 85
EDBH van waterafvloeiing ............................................................................................................................... 85
EDBH van dakdrop ......................................................................................................................................... 85
2. Afstanden....................................................................................................................................................... 86
Afstanden voor vensters, muuropeningen en soortgelijke werken ..................................................................... 86
Afstanden voor beplantingen .......................................................................................................................... 86
Overhangende takken en doorschietende wortels............................................................................................ 87
3. Ingeslotenheid................................................................................................................................................ 88
Ingeslotenheid van een perceel ...................................................................................................................... 88
Erfdienstbaarheid van uitweg .......................................................................................................................... 88
Uitzonderingen .............................................................................................................................................. 88
Verkrijging en vaststelling ............................................................................................................................... 89
Verplaatsing van de ligging? ............................................................................................................................ 89
Afschafing van de EDBH? .............................................................................................................................. 89
ZAKELIJKE ZEKERHEDEN .................................................................................................................................... 90
BEGRIP EN BELANG................................................................................................................................................ 90
Zakelijke zekerheden .......................................................................................................................................... 90
Verhaalrecht SE.................................................................................................................................................. 90
Samenloop van SE’s ........................................................................................................................................... 90
Verdeling ........................................................................................................................................................... 90
Zakelijke zekerheden .......................................................................................................................................... 91
Gemeenschappelijke kenmerken ........................................................................................................................ 91
HYPOTHEEK ........................................................................................................................................................... 91
Soorten hypotheken ........................................................................................................................................... 92
Totstandkoming.................................................................................................................................................. 92
Conventionele hypotheek ............................................................................................................................... 92
Wettelijke hypotheek ...................................................................................................................................... 92
Uitoefening ........................................................................................................................................................ 93
(BIJZONDERE)VOORRECHTEN ................................................................................................................................ 93
Totstandkoming.................................................................................................................................................. 94
Geen voorrecht zonder wet ............................................................................................................................. 94
Tegenwerpelijkheid ........................................................................................................................................ 94
4
, Inhoudsopgave
ENKELE BEGRIPPEN ............................................................................................................................................. 6
MODERNISERING VAN HET GOEDERENRECHT ..........................................................................................................6
BELANG VAN HET ZAKENRECHT ...............................................................................................................................7
ZAAK – VOORWERP – GOED – VRUCHTEN – OPBRENGSTEN – VERMOGEN .................................................................7
INDELING VAN DE GOEDEREN .............................................................................................................................. 9
GOEDEREN VOLGENS DE GRAAD VAN TOE-EIGENINGSMOGELIJKHEID......................................................................9
GOEDEREN VOLGENS HUN GEBRUIK ...................................................................................................................... 10
ROERENDE EN ONROERENDE GOEDEREN.............................................................................................................. 11
Onroerende goederen......................................................................................................................................... 11
Onroerende goederen uit hun aard .................................................................................................................. 11
Onroerende goederen door incorporatie.......................................................................................................... 12
Onroerende goederen door bestemming ......................................................................................................... 12
Onroerende goederen dooe het voorwerp waarop ze betrekking hebben ........................................................... 13
Roerende goederen ............................................................................................................................................ 13
Roerende goederen door anticipatie ............................................................................................................... 13
PUBLIEKE GOEDEREN ............................................................................................................................................ 14
Beslag op publieke goederen .............................................................................................................................. 15
HET EIGENDOMSRECHT ..................................................................................................................................... 16
EIGENDOM ............................................................................................................................................................ 16
Definitie ............................................................................................................................................................. 16
Kenmerken ........................................................................................................................................................ 16
Eigendom = het meest volledige zakelijke recht ............................................................................................... 16
Eigendom = altijddurend recht ........................................................................................................................ 17
Eigendom = exclusief recht ............................................................................................................................. 17
EIGENDOMSVORDERINGEN ................................................................................................................................... 18
BEWIJS VAN EIGENDOM ......................................................................................................................................... 19
BEGRENZING VAN HET EIGENDOMSRECHT VAN EEN GROND .................................................................................. 19
GRENSOVERSCHRIJDING................................................................................................................................... 19
HET ONTSTAAN VAN EIGENDOM ............................................................................................................................. 20
OORSPRONKELIJKE WIJZE VAN EIGENDOMS-VERKRIJGING ..................................................................................... 21
DE VERKRIJGENDE VERJARING ........................................................................................................................... 21
Bezit .............................................................................................................................................................. 21
Deugdelijk bezit/ bezitsgebreken ..................................................................................................................... 23
Deugdelijk bezit ......................................................................................................................................... 23
Bezitsgebreken .......................................................................................................................................... 24
Tijdsverloop ................................................................................................................................................... 24
1. Nul-termijn ............................................................................................................................................ 24
2. (verval)termijn van 3 jaar ......................................................................................................................... 25
3. Termijn van 30 jaar voor de verkrijgende verjaring ..................................................................................... 25
4. Basistermijn voor de verkrijgende verjaring = 10 jaar ................................................................................. 25
Berekening van de verjaringstermijn ................................................................................................................ 25
Vaststelling verkrijgende verjaring ................................................................................................................... 26
NATREKKING...................................................................................................................................................... 26
Roerende natrekking ...................................................................................................................................... 27
Onroerende natrekking ................................................................................................................................... 27
VERWERKING .................................................................................................................................................... 29
VONDST ............................................................................................................................................................ 29
NIET-OPHALING ................................................................................................................................................. 31
EIGENDOMSBEPERKINGEN .................................................................................................................................... 32
, DE LEER VAN HET RECHTSMISBRUIK .................................................................................................................. 32
DE EVENWICHTSLEER ........................................................................................................................................ 33
MEDE-EIGENDOM .................................................................................................................................................. 35
BEGRIP - AFBAKENING ....................................................................................................................................... 35
3 SOORTEN MEDE-EIGENDOM ........................................................................................................................... 36
Toevallige mede-eigendom ............................................................................................................................. 36
Vrijwillige mede-eigendom ............................................................................................................................. 40
Gedwongen mede-eigendom.......................................................................................................................... 41
TWEE BIJZONDERE TOEPASSINGEN VAN GEDWINGEN MEDE-EIGENDOM ........................................................... 43
1. Appartementsrecht (appartementsmede-eigendom) ................................................................................... 43
2. Gemene afsluiting (mandeligheid) ............................................................................................................... 55
VRUCHTGEBRUIK ................................................................................................................................................... 57
ERFPACHTRECHT ............................................................................................................................................... 67
DEFINITIE ............................................................................................................................................................... 67
ESSENTIËLE KENMERKEN................................................................................................................................... 67
DUURTIJD .............................................................................................................................................................. 68
PRINCIPE ........................................................................................................................................................... 68
UITZONDERING ................................................................................................................................................. 69
VERKRIJGING ......................................................................................................................................................... 69
WIJZEN VAN VERKIJGING .................................................................................................................................... 69
RECHTEN EN PLICHTEN VAN PARTIJEN ................................................................................................................... 70
BESCHIKKING OVER HET ERFPACHTRECHT ........................................................................................................ 70
GEBRUIK EN GENOT ........................................................................................................................................... 70
LASTEN .............................................................................................................................................................. 71
ONDERHOUD EN HERSTELLINGEN .................................................................................................................... 71
TENIETGAAN .......................................................................................................................................................... 72
Algemene wijzen van tenietgaan zakelijke rechten ............................................................................................... 72
Bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten .................................................................................. 72
Specifieke wijze van tenietgaan erfpachtrecht ..................................................................................................... 73
Gevolgen van het tenietgaan ............................................................................................................................... 73
Natrekking ..................................................................................................................................................... 73
Vergoeding..................................................................................................................................................... 73
OPSTALRECHT ................................................................................................................................................... 74
DEFINITIE ............................................................................................................................................................... 74
Essentiële kenmerken ........................................................................................................................................ 74
Tijdelijk eigendomsrecht ..................................................................................................................................... 75
DUURTIJD .............................................................................................................................................................. 75
Principe ............................................................................................................................................................. 75
Uitzondering ...................................................................................................................................................... 76
VERKRIJGING ......................................................................................................................................................... 76
Zelfstandig opstalrecht ....................................................................................................................................... 76
Wijzen van verkrijging ..................................................................................................................................... 76
Vestiging bij overeenkomst ............................................................................................................................. 77
Accessoir opstalrecht ......................................................................................................................................... 77
RECHTEN EN PLICHTEN VAN PARTIJEN ................................................................................................................... 78
Beschikking over het opstalrecht......................................................................................................................... 78
Tijdelijk eigendomsrecht ..................................................................................................................................... 78
Bouwwerken en beplantingen ............................................................................................................................. 78
Lasten ............................................................................................................................................................... 78
Onderhoud en herstellingen................................................................................................................................ 78
TENIETGAAN .......................................................................................................................................................... 79
Algemene wijzen van tenietgaan zakelijke rechten ............................................................................................... 79
Bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten .................................................................................. 79
Specifieke wijze van tenietgaan opstalrecht ......................................................................................................... 79
3
, Gevolgen van tenietgaan..................................................................................................................................... 79
Natrekking ......................................................................................................................................................... 79
Vergoeding ......................................................................................................................................................... 79
ERFDIENSTBAARHEDEN ..................................................................................................................................... 80
DEFINITIE ............................................................................................................................................................... 80
Essentiële kenmerken ........................................................................................................................................ 80
INDELINGEN .......................................................................................................................................................... 81
Zichtbare vs niet-zichtbare erfdienstbaarheden ................................................................................................... 81
Erfdienstbaarheden door menselijk handelen vs wettelijke erfdienstbaarheden .................................................... 82
ERFDIENSTBAARHEDEN DOOR MENSELIJK HANDELEN ........................................................................................... 82
Verkrijging .......................................................................................................................................................... 82
Rechtshandeling ............................................................................................................................................ 82
Verkrijgende verjaring ..................................................................................................................................... 82
Bestemming door de eigenaar ........................................................................................................................ 83
Rechten en plichten van partijen ......................................................................................................................... 83
Gebruik en omvang ........................................................................................................................................ 83
Werkzaamheden en bouwwerken op het lijdend erf ......................................................................................... 83
Toestand van het lijdend erf ............................................................................................................................ 84
Toestand van het heersend erf ........................................................................................................................ 84
Tenietgaan ......................................................................................................................................................... 84
Algemene wijze van tenietgaan zakelijke rechten ............................................................................................. 84
Bijzondere wijzen van tenietgaan zakelijke gebruiksrechten .............................................................................. 85
Specifieke wijze van tenietgaan erfdienstbaarheden ........................................................................................ 85
WETTELIJKE ERFDIENSTBAARHEDEN ...................................................................................................................... 85
1. Water ............................................................................................................................................................. 85
EDBH van waterafvloeiing ............................................................................................................................... 85
EDBH van dakdrop ......................................................................................................................................... 85
2. Afstanden....................................................................................................................................................... 86
Afstanden voor vensters, muuropeningen en soortgelijke werken ..................................................................... 86
Afstanden voor beplantingen .......................................................................................................................... 86
Overhangende takken en doorschietende wortels............................................................................................ 87
3. Ingeslotenheid................................................................................................................................................ 88
Ingeslotenheid van een perceel ...................................................................................................................... 88
Erfdienstbaarheid van uitweg .......................................................................................................................... 88
Uitzonderingen .............................................................................................................................................. 88
Verkrijging en vaststelling ............................................................................................................................... 89
Verplaatsing van de ligging? ............................................................................................................................ 89
Afschafing van de EDBH? .............................................................................................................................. 89
ZAKELIJKE ZEKERHEDEN .................................................................................................................................... 90
BEGRIP EN BELANG................................................................................................................................................ 90
Zakelijke zekerheden .......................................................................................................................................... 90
Verhaalrecht SE.................................................................................................................................................. 90
Samenloop van SE’s ........................................................................................................................................... 90
Verdeling ........................................................................................................................................................... 90
Zakelijke zekerheden .......................................................................................................................................... 91
Gemeenschappelijke kenmerken ........................................................................................................................ 91
HYPOTHEEK ........................................................................................................................................................... 91
Soorten hypotheken ........................................................................................................................................... 92
Totstandkoming.................................................................................................................................................. 92
Conventionele hypotheek ............................................................................................................................... 92
Wettelijke hypotheek ...................................................................................................................................... 92
Uitoefening ........................................................................................................................................................ 93
(BIJZONDERE)VOORRECHTEN ................................................................................................................................ 93
Totstandkoming.................................................................................................................................................. 94
Geen voorrecht zonder wet ............................................................................................................................. 94
Tegenwerpelijkheid ........................................................................................................................................ 94
4