Samenvatting Voeding Paard II | UGent | 2025/26

Voeding
INLEIDING: EVALUATIE NUTRITIONELE STATUS

Nutritionele beoordeling

- Waarom belangrijk?
o Vroege detectie & correctie veel voorkomende nutritionele fouten
 => preventie nutritionele aandoeningen
o Evaluatie patiënt en dieet + management => beste nutritioneel
plan
 Kijken of voeding de oorzaak van het klinisch probleem is of
nier en of we de aandoening beter behandelbaar kunnen
maken door de voeding aan te passen
 Eerst kijken naar huidig rantsoen en vandaaruit advies gaan
geven
o Optimale communicatie
 => goede nutritionele anamnese en historiek
 Heel veel open vragen van belang
 => betere compliance & correcte uitvoering nutritioneel
advies
 Goed communiceren = betere compliance hebben
 Eigenaar moet begrijpen wat er fout is met huidige
rantsoen
o => sneller geneigd zijn om advies te gaan
opvolgen
- Bestaat uit
o Beoordeling patiënt
o Beoordeling voeding en managment
o => adhv signalement, anamnese, voedingsanamnese, klinisch
onderzoek, labo testen, evaluatie huidig rantsoen, aanpassingen en
follow up
- Beoordeling patiënt
o Signalement
 Fysiologische status => volwassen, groeiend, oud, …
 Sport?
 Leeftijd => gezonde senior, geriatrisch paard, …
 Ras
 Bepaalde aandoeningen waarbij voeding een rol speelt
 => nutritional sensitive condition: obesitas, EMS, PSSM
 Paard <-> pony <-> ezel
o Schatting lichaamsgewicht + historiek gewicht
 Historiek => Is dier bijgekomen of afgevallen?
 Schatting via formules (veel formules => je moet geen enkele formule
kennen)
 Pony
o borstomtrek (cm)2 x lengte (cm) /11.877

, o lengte: tuber ischium - schouder
 Paarden
o umbilicale omtrek1.78 x lengte1.
o lengte: tuber ischium – olecranon
 ook ingewikkeldere formules op ppt
o Cresty neck score
 Meer gelinkt met EMS en laminitis => hierdoor belangrijk
 Vetreserves palperen
o BCS
 Score van 1-9
 1 extreme cachexie: geen vet, spieratrofie
 2 cachexie
 3 mager: ribben en staarbasis zichtbaar, ind. wervels
niet
 4 matig mager: ribben bijna niet zichtbaar
 5 Normaal: ribben niet zichtbaar, rechte rug
 6 Matig rond: rug
 7 Te rond: ind. rib palpeerbaar, rug nek: vet
 8 vet: nek, schouder, dij
 9 obesitas
 BCS afwijkend => ideaal lichaamsgewicht gaan schatten
 Stijging BCS met 1 punt => +/- 4-5% toename in LG
 BCS 4/5 => 100%
o Als je een BCS van 6 hebt dan zit je op +- 105%
 Te lage BCS: energie opname < energiebehoefte
 Onvoldoende ruwvoer of lage kwaliteit
o Min 1,5% lichaamsgewicht op droge stof als
basis nodig
 Bij hoge energiebehoefte
o Energiedens voeder nodig
 Te veel zetmeel en suiker
o Max 1g zetmeel + suiker/ kg LG/ maaltijd
o Onvoldoende amylase om het te verteren
 Komt dan in dikke darm
 Zorgt voor fermentatie
 Wordt slecht opgenomen en
verhoogde kans op koliek
 Transit gaat ook versnellen =>
enzymatische vertering zal slechter
gaan
 => dier gaat vermageren ookal is
de voeding energiedens
 Competitie bij voerder in groep
 Aandoeningen
o Suboptimale eetlust door:
 Pijn, secundair aan een aandoening (lever,
maagulcers, colitis, hyperlipidemie)

, o Verlies van nutriënten/ verminderde vertering/
verminderde opname
 Tandproblemen, motiliteitsproblemen, …
 Te hoge BCS: energie opname > energiebehoefte
 Overschatting LG/ energiebehoefte
 Onderschatting energieopname
o Onderschatting kwaliteit RV
o Volumes werken ipv afwegen
 Ineens veel te veel geven
o Ad libitum voeding
 Is interessant => natuurlijk
voedingspatroon paard
 Maar veel dieren die weinig werken en
dieren die snel verdikken
o Rijke weides
 Fout qua inschatting hoeveel nutriënten er
in zitten
o Pony’s kunnen 5% van hun LG op DS op 24u
opnemen
 Is heel veel
 => je moet hier dus voor opletten
 Energiedensiteit voeding niet aangepast aan individu
 Extra’s
 Overschatting arbeid
o Muscle condition score
 Spieratrofie
 Onvoldoende opname energie/ eiwit, slechte kwaliteit
 Secundair aan verminderd gebruik of ziekte
o Over- en ondertraining
o Gewrichtsaandoening
 Als bepaald lidmaat minder gebruikt word,
zien we daar verlies van spieren
o Rugpijn, neurologische aandoening, myofibrillaire
myopathie (MFM)
o Nutritional sensitive/repsonsive condition/disease?
 Bepaalde dieren zijn meer gevoeliger voor bepaalde
aandoeningen
 GI aandoeningen, tandaandoeningen, myopathie, …
 Kunnen labo uitslagen gaan bekijken
 Albumine bv gedaald => onderliggend is er iets aan de
gang
 Abnormaal gedrag bekijken
o Individu versus groep paarden
 Voederen in groep
 Groepen op basis van leeftijd (gespeende veulens,
jaarlingen, …)

,  Groepen obv. BCS/ gevoeligheden voor toe- en afname
LG
 Sociale aspecten en hiërarchie
- Beoordeling voeding en management
o Algemeen
 Ideaal evaluatie tijdens 1 van de voederbeurten
 Omgeving/ huisvesting
 Ruw voeder
 Krachtvoeder en supplementen
 Inspectie voedermiddelen en voederhok: geur, kleur, kwaliteit
 Ruwvoer, weide, KV, supplementen
 Manier van voeden
o Voedingsanamnese
 Vragen => Wat, hoeveel, kwaliteit, hoe, feed management
 Krachtvoer
o welke, hoeveel, frequentie, tijdstip, grootte van
de stock
 Ruwvoer
o type, hoeveel, frequentie, tijdstip
o Onkruid, oogststadium, hoe, bewaring, analyse
o Weide management
 Supplementen
o idem
 Water
o Voedingsmanagement
 Nabootsen ‘trickle feeding’
 Is er voldoende langvezelig ruwvoeder?
o Min 1,5% LG op DS basis
 Hoeveel maaltijden wordt er gegeven en wat is de tijd
ertussen?
o Max 5u er tussen overdag
o Dier mag niet te lang vasten
 Vertraging opname RV indien beperking in
hoeveelheid
o Evaluatie rantsoen
 Inschatten kwaliteit en afwegen hoeveelheden
 Weidebeloop?
 Manier van voeden
 => beoordelen nutriëntenopname vs. behoefte
 Nutriëntengehaltes
 Commerciële voeders
 Er zijn databases waarin we deze kunnen vinden
 Analyses uitvoeren
 Vergelijking met behoeftes => om rantsoen aan te
passen
 Inschatting nutritionele behoefte
 Vooral werken met CVB