LES 1: ELEKTRICITEIT EN VERLICHTING
� Energie-efficiënt gebruik van licht
Energie-efficiënt gebruik van licht: waarom
belangrijk? EPB (EnergiePrestatie en
Binnenklimaat)
Verlichting = invloed op E-peil (Energieprestatie) van alle niet-residentiële
nieuwbouw én grondige renovatie en Elektriciteitsprijzen!
Welk licht?
Eerste prioriteit als ontwerper = gebruik van daglicht
Sturen van fysiologische en psychologische processen in het menselijk lichaam
- Bevordert de productiviteit en van mensen
- Als licht op het netvlies valt wordt de biologische klok gesynchroniseerd
- Voorkomen van ziektes en slaapstoornissen (bv. werken in shiften)
� Wat is licht?
1. Partikel-theorie (Newton)
2. Elektromagnetisch spectrum (fotonen)
,� Anatomie van het oog
Het oog omvat:
- Harde oogvlies (sclera) Stevig, wit en geeft bescherming
- Cornea (hoornvlies)Doorzichtig,Licht valt binnen in het oog
- Retina (netvlies) Zintuigcellen, staafjes en kegeltjes;impulsen naar het zenuwstelsel
- Fovea Centralis (groef) Centrale groef = inzinking in de gele vlek van het netvlies.
Bij zoogdieren plaats waar scherpst gezien kan worden (activiteiten met detail)
- Blinde vlek: de plaats waar de oogzenuw het oog verlaat (en waar geen netvlies zit).
- Staafjes: scotopisch zicht = zonder kleur
- Kegeltjes: fotopisch zicht = met kleur
-
� Purkinje-effect & ooggevoeligheid
Purkinje-effect = Verschijnsel waarbij de maximale lichtgevoeligheid bij lage
verlichtingssterkte naar de blauwe kant van het spectrum verschuift. => verschil in
kleurcontrast
Ooggevoeligheidscurve = ooggevoeligheid (Wald (1945) en Crawford (1949))
= combinatie van de gevoeligheid van staafjes en kegeltjes
= Vlambda-curve of fotopische ooggevoeligheidscurve
� Lichtgrootheden
- Hoeveel licht komt uit het armatuur? (= zichtbare straling)
=> lichtstroom, in lumen of lm
- Hoe wordt het licht verdeeld?
=> intensiteit, in candela of cd
- Hoeveel licht valt er op een oppervlakte?
=> verlichtingssterkte, in Lux of lx
oorbeeld: Schoolbord armatuur
,- Op een schoolbord schrijven = contrast tussen stift en achtergrond, waardoor we
kunnen lezen
=> verschil in luminantie (of een maat voor de helderheid), in candela/m² of
cd/m²
� Radiometrie vs. Fotometrie
Radiometrie
Optellen van de intensiteit/vermogens van het licht op elke golflengte
van het spectrum: geeft de stralingsgrootheid
Stralingsgrootheid W
Fotometrie
Optellen van de intensiteit/vermogens van het licht op elke golflengte
NA vermenigvuldigen met de ooggevoeligheid : geeft de lichtgrootheid
Samenvattend: radiometrie vs. fotometrie
� Lichtmeting
Lichtstroom of lamprendement
- Stralingsstroom : vermogen geassocieerd met optische straling
- Lichtstroom : zichtbaar licht geassocieerd met optische straling
Lichtstroom: meten
Integrerende sfeer of bol van Ulbricht
Verlichtingssterkte : E (lux)
= de hoeveelheid licht dat wordt opgevangen door een oppervlakte
Verlichtingssterkte = afhankelijk van de positie lichtbron en = afhankelijk van de
oriëntatie van lichtbron/oppervlakte
Verlichtingssterkte :
Bijkomende parameters uit norm:
U = gelijkmatige lichtverdeling - Minimaal tussen 0,4 en 0,7 in het taakgebied - Directe
omgeving min. 0,4
- Achtergrond min. 0,1
Bijkomende parameters uit norm:
, UGR = ‘Unified Glare Rating’: Verblinding
Menselijke reactieVerblindingsindex= Verblinding treedt op bij gebieden in het
gezichtsveld met grotere helderheid dan de rest van het gezichtsveld
Rechtstreeks (licht in het gezicht) of onrechtstreeks (via reflectie)
-matte wandbekleding
- grote armaturen
- lichte plafonds en wanden
- juiste plaatsing armaturenmet lage luminantie
Onmerkbaar0 - 10
Merkbaar10 – 16
Aanvaardbaar16 – 22
Oncomfortabel22 – 28
Onaanvaardbaar> 28
Verblinding voorkomen door : - matte wandbekleding
- grote armaturen
- lichte plafonds en wanden
- juiste plaatsing armaturenmet lage luminantie
bijkomende parameters uit
norm: Ra = Lichtkleur of
kleurweergaveIndex
Visuele beleving en comfort door natuurlijke manier van weergeven: 80 ≤ Ra < 90
Lichtsterkte = de hoeveelheid licht in een kegel Alleen
gedefinieerd voor een puntbron (punt gezien van op
grote afstand)
Lichtsterkte = de hoeveelheid licht in een kegel Alleen
gedefinieerd voor een puntbron (punt gezien van op
grote afstand)
� Energie-efficiënt gebruik van licht
Energie-efficiënt gebruik van licht: waarom
belangrijk? EPB (EnergiePrestatie en
Binnenklimaat)
Verlichting = invloed op E-peil (Energieprestatie) van alle niet-residentiële
nieuwbouw én grondige renovatie en Elektriciteitsprijzen!
Welk licht?
Eerste prioriteit als ontwerper = gebruik van daglicht
Sturen van fysiologische en psychologische processen in het menselijk lichaam
- Bevordert de productiviteit en van mensen
- Als licht op het netvlies valt wordt de biologische klok gesynchroniseerd
- Voorkomen van ziektes en slaapstoornissen (bv. werken in shiften)
� Wat is licht?
1. Partikel-theorie (Newton)
2. Elektromagnetisch spectrum (fotonen)
,� Anatomie van het oog
Het oog omvat:
- Harde oogvlies (sclera) Stevig, wit en geeft bescherming
- Cornea (hoornvlies)Doorzichtig,Licht valt binnen in het oog
- Retina (netvlies) Zintuigcellen, staafjes en kegeltjes;impulsen naar het zenuwstelsel
- Fovea Centralis (groef) Centrale groef = inzinking in de gele vlek van het netvlies.
Bij zoogdieren plaats waar scherpst gezien kan worden (activiteiten met detail)
- Blinde vlek: de plaats waar de oogzenuw het oog verlaat (en waar geen netvlies zit).
- Staafjes: scotopisch zicht = zonder kleur
- Kegeltjes: fotopisch zicht = met kleur
-
� Purkinje-effect & ooggevoeligheid
Purkinje-effect = Verschijnsel waarbij de maximale lichtgevoeligheid bij lage
verlichtingssterkte naar de blauwe kant van het spectrum verschuift. => verschil in
kleurcontrast
Ooggevoeligheidscurve = ooggevoeligheid (Wald (1945) en Crawford (1949))
= combinatie van de gevoeligheid van staafjes en kegeltjes
= Vlambda-curve of fotopische ooggevoeligheidscurve
� Lichtgrootheden
- Hoeveel licht komt uit het armatuur? (= zichtbare straling)
=> lichtstroom, in lumen of lm
- Hoe wordt het licht verdeeld?
=> intensiteit, in candela of cd
- Hoeveel licht valt er op een oppervlakte?
=> verlichtingssterkte, in Lux of lx
oorbeeld: Schoolbord armatuur
,- Op een schoolbord schrijven = contrast tussen stift en achtergrond, waardoor we
kunnen lezen
=> verschil in luminantie (of een maat voor de helderheid), in candela/m² of
cd/m²
� Radiometrie vs. Fotometrie
Radiometrie
Optellen van de intensiteit/vermogens van het licht op elke golflengte
van het spectrum: geeft de stralingsgrootheid
Stralingsgrootheid W
Fotometrie
Optellen van de intensiteit/vermogens van het licht op elke golflengte
NA vermenigvuldigen met de ooggevoeligheid : geeft de lichtgrootheid
Samenvattend: radiometrie vs. fotometrie
� Lichtmeting
Lichtstroom of lamprendement
- Stralingsstroom : vermogen geassocieerd met optische straling
- Lichtstroom : zichtbaar licht geassocieerd met optische straling
Lichtstroom: meten
Integrerende sfeer of bol van Ulbricht
Verlichtingssterkte : E (lux)
= de hoeveelheid licht dat wordt opgevangen door een oppervlakte
Verlichtingssterkte = afhankelijk van de positie lichtbron en = afhankelijk van de
oriëntatie van lichtbron/oppervlakte
Verlichtingssterkte :
Bijkomende parameters uit norm:
U = gelijkmatige lichtverdeling - Minimaal tussen 0,4 en 0,7 in het taakgebied - Directe
omgeving min. 0,4
- Achtergrond min. 0,1
Bijkomende parameters uit norm:
, UGR = ‘Unified Glare Rating’: Verblinding
Menselijke reactieVerblindingsindex= Verblinding treedt op bij gebieden in het
gezichtsveld met grotere helderheid dan de rest van het gezichtsveld
Rechtstreeks (licht in het gezicht) of onrechtstreeks (via reflectie)
-matte wandbekleding
- grote armaturen
- lichte plafonds en wanden
- juiste plaatsing armaturenmet lage luminantie
Onmerkbaar0 - 10
Merkbaar10 – 16
Aanvaardbaar16 – 22
Oncomfortabel22 – 28
Onaanvaardbaar> 28
Verblinding voorkomen door : - matte wandbekleding
- grote armaturen
- lichte plafonds en wanden
- juiste plaatsing armaturenmet lage luminantie
bijkomende parameters uit
norm: Ra = Lichtkleur of
kleurweergaveIndex
Visuele beleving en comfort door natuurlijke manier van weergeven: 80 ≤ Ra < 90
Lichtsterkte = de hoeveelheid licht in een kegel Alleen
gedefinieerd voor een puntbron (punt gezien van op
grote afstand)
Lichtsterkte = de hoeveelheid licht in een kegel Alleen
gedefinieerd voor een puntbron (punt gezien van op
grote afstand)
