Verzekeringsrecht
HFST 1: Inleiding
Verzekeringstechniek
Waarom verzekeren
Hoe kan de hedendaagse mens zich beschermen tegen gevaren zoals: ongeval, ziekte, … die hem financieel bedreigen?
• Preventieve maatregelen nemen om risicorealisatie te voorkomen
• Bv. gordel dragen tijdens rijden, brandblusapparaten hangen, …
• Sparen om voldoende financiële middelen te hebben bij risicorealisatie
• Kostenspreiding over verschillende personen
Deze beschermingswijzen = onvoldoende bescherming door:
- Ontoereikendheid: wanneer preventiemaatregelen meer zouden kosten dan de schade. Bovendien kan je sommige zaken
onmogelijk vermijden.
- Onvoldoende: schade kan te groot zijn om gevolgen met eigen financiële middelen op te vangen. Hetzelfde geldt
voor solidariteit – het is vaak ontoereikend en dekt niet alles.
Oplossing: een verzekering! Deze techniek berust op interpersonele en intertemporele spreiding van risico’s tussen de dragers ervan.
Soorten verzekeringen
Algemeen
We kunnen spreken over 2 classificaties die in de wet aangehaald worden:
• Schade- en persoonsverzekering
• Verzekering tot vergoeding van schade en verzekering tot vergoeding van een vast bedrag
Verschillende classificaties
Schade versus persoonsverzekering
Schadeverzekering
= vergoedt aan de verzekerde de schade aan zijn patrimonium of vermogen, die voortvloeit uit het zich voordoen van een onzeker voorval.
Bv. zaakverzekeringen, aansprakelijkheidsverzekeringen en rechtsbijstandsverzekeringen. Hier mag je geen cumul
toepassen: je mag je niet 2 keer verzekeren en laten uitbetalen.
Persoonsverzekering
= zowel de premie als de vergoeding is afhankelijk van een onzeker voorval, dat iemands leven, fysieke integriteit of gezinstoestand
aantast. Bv. levensverzekeringen, hospitalisatieverzekeringen.
Hier wel cumul, je mag de verzekering meerdere keren afsluiten en je zal meerdere keren een vast bedrag worden uitgekeerd. Bij deze
verzekering is het een persoon en niet een patrimonium dat het voorwerp van de verzekering uitmaakt. Ook gaat het om een vooraf
overeengekomen kapitaal dat zal worden uitbetaald als de onzekere gebeurtenis zich voortdoet.
Verzekering tot vergoeding van schade versus verzekering tot uitkering van een vast bedrag
Verzekering tot vergoeding van schade = indemnitaire verzekering
= de verzekeraar verbindt zich ertoe de prestatie te leveren die nodig is om de schade die de verzekerde geleden heeft te vergoeden. Er
moet dus een schadevergoeding worden betaald. Niet alleen de schade die de verzekerde geleden heeft, maar ook de schade die hij heeft
veroorzaakt aan derde.
Art. 91 tem 101 Verzekeringswet regelen de verzekeringen tot vergoeding van schade.
,MAAR pas op:
• Elke schadeverzekering is een verzekering tot vergoeding van schade;
• Een persoonsverzekering andere dan levensverzekering, kan een verzekering tot vergoeding van schade zijn. Afhankelijk
van wat partijen hieromtrent bepaald hebben.
Verzekering tot uitkering van een vast bedrag = forfaitaire verzekering
= verzekering waarbij de prestatie van de verzekeraar niet afhankelijk is van de omvang van de schade, maar een vast bedrag dat vooraf tussen
de verschillende partijen werd overeengekomen.
Art. 102 tem 104 Verzekeringswet.
Opgelet:
• Een levensverzekering is steeds een verzekering tot uitkering ve vast bedrag.
• Een persoonsverzekering andere dan een levensverzekering, kan een verzekering tot uitkering ve vast bedrag zijn,
afhankelijk van wat partijen hieromtrent bepaald hebben.
Wettelijk verplichte verzekering versus contractueel verplichte verzekering
Wettelijk verplichte verzekeringen
Slechts in enkele gevallen verplichte verzekeringen:
• Aansprakelijkheidsverzekeringen: BA-auto, BA-jager, 10-jarige aansprakelijkheid architect.
• Persoonsverzekering: arbeidsongevallenverzekering verplicht voor de werkgever
• Verplicht wanneer je erkenning hebt of subsidie van de overheid: BA voor jeugd-, cultuurverenigingen
• Objectieve aansprakelijkheid
• Wanneer geen bewijs van fout is, kunt u toch worden aansprakelijk gesteld. Daarom verplicht voor inrichtingen die
toegankelijke zijn voor het publiek.
• Hebt u een zaak die publiek toegankelijk is? Dan bent u waarschijnlijk wettelijk verplicht om een verzekering B.A. Objectieve
Aansprakelijkheid af te sluiten. Zo kunt u zich beschermen tegen schadevergoedingen die slachtoffers van een brand of
ontploffing kunnen eisen van u.
Contractueel verplichte verzekeringen
Verzekeringen die verplicht worden opgelegd door een contractuele verbintenis.
• Bijvoorbeeld: als je een lening aangaat bij AXA willen zij ook dat je er een schuldsaldoverzekering bij neemt. Bij brand de
waarborgen storm en hagel verplicht. Of huurders met hoofdverblijfplaats moeten verplicht een brandverzekering aangaan.
Vrij te onderschrijven verzekeringen
De verzekeringen die niet onder de wettelijk verplichte verzekeringen vallen. Ze zijn wel wenselijk. Voorbeelden: familiale, rechtsbijstand,
hospitalisatie, levens en annulatieverzekering, levensverzekering voor gezinshoofd, omnium voor wagen.
Regels gemeenschappelijk aan alle soorten verzekeringen
De verzekeringsovereenkomst
Definitie
Een verzekeringsovereenkomst: een overeenkomst waarbij een partij, de verzekeraar zich tegen betaling van een vaste of veranderlijke
premie tegenover een andere partij de verzekeringsnemer ertoe verbindt een bepaalde prestatie te leveren in het geval zich een onzekere
gebeurtenis voordoet waarbij de verzekerde of begunstigde belang heeft dat het niet voordoet.
Bestanddelen
De verzekeraar
= elke persoon die als contractpartij verzekeringsovereenkomsten aanbiedt. Ongeacht de beroepshoedanigheid van deze persoon en
ongeacht of er gebruik gemaakt wordt gemaakt van actuariële technieken. Het is hij die het risico draagt en die zich verbindt tot het leveren
van een bepaalde prestatie.
,De verzekeringsnemer
= de andere partij in het wederkerig contract. Hij vraagt aan de verzekeraar om een bepaald risico ten laste te nemen en die betaalt daartoe
een premie. Hij kan ook een overeenkomst sluiten ten behoeve van iemand anders, bijvoorbeeld van zijn kinderen.
De verzekerde
= De persoon die gedekt is door de verzekering, hoewel hij niet altijd partij is in de verzekeringsovereenkomst.
Het is diegene die het risico uitmaakt van het contract. Het kan dezelfde persoon zijn als de verzekeringsnemer, maar dat hoeft niet.
De benadeelde
= In een aansprakelijkheidsverzekering diegene aan wie schade is toegebracht waardoor de verzekerde aansprakelijk is.
De begunstigde
= Is de persoon aan wie de overeengekomen schadevergoeding uitgekeerd moet worden.
• Zaakschadeverzekering:
➢ Verzekerde = begunstigde
• Persoonsverzekering:
➢ Begunstigde vooraf bepaald door de wil van de verzekeringsnemer
➢ Niet door de aard van het risico
Risico
= Het is geen vaststaand feit, maar een potentieel gevaar. Voorvallen die met zekerheid zullen gebeuren, kan men in principe niet
verzekeren. Het moet degelijk gaan om een onzekere gebeurtenis. In verband met overlijden zou men kunnen twijfelen, het is toch
verzekerbaar omdat het tijdstip van het overlijden niet gekend is.
Verzekerbaar belang
= een verzekerde of begunstigde moet er dus belang bij hebben dat het risico zich niet voordoet.
Bv. Er bestaat geen verzekerbaar belang als een persoon een brandverzekering sluit tot verzekering van het huis van zijn buurman. Hij leidt dan
geen enkel nadeel wanneer dat huis afbrandt en dus ook geen enkele winst.
Verzekerbaar belang in volgende situaties:
• Bij een ah-verzekering: het in geld waardeerbaar belang dat vzde heeft bij het behoud van een bep zaak
• Bij een levensverzekering: de vrijwaring vh vermogen vd vzde
• Bij een brandverzekering: moreel belang volstaat
Premie
= premie is iedere vorm van vergoeding door de verzekeraar gevraagd als tegenprestatie voor zijn verbintenissen. Deze kunnen vast of
veranderlijk zijn.
Verzekeringsprestatie
= het door de verzekeraar uit te betalen bedrag of de door hem te verstrekken dienst ter uitvoering van de verzekeringsovereenkomst.
De prestatie komt ten laste vd VR. Deze impliceert dat de VR het bep bedrag uitbetaalt. Het kan gaan om:
• Een gehele of gedeeltelijke vergoeding vd schade bij ah vd vzde
• Uitbetalen ve vast bedrag als dat vooraf zo overeengekomen is
HFST 2: Risk Management
Risico
= bestanddeel vd verzekeringsovereenkomst
Een risico is een onzekere gebeurtenis. Het kan gaan om:
• De gebeurtenis zelf
• Het ogenblik waarop de gebeurtenis zich voordoet
• De gevolgen vd gebeurtenis
• De omvang vd schade
, Niet verzekerbaar: zuiver potestatieve risico’s. Deze zijn louter afhankelijk vd wil vd vzde. Binnen de ah- & zaakverzekering is onverzekerbaar:
opzettelijke, zekere en bestaande schade.
Risicomanagement
Verschillende stappen in dit proces:
• Identificatie vh risico
• Beoordeling vh risico
• Statistiek
• Vereiste van voldoende spreiding vh risico
• Vereiste van frequentie
• Preventie
• Bv. bij diefstalverzekering een verplicht alarm opleggen (erkend)
• Financiering vh risico
• Indeling vd risico’s en premiebepaling
• Indeling obv: aard, voorwerp, waarde en duur vh risico
• Segmentatie moet objectief gerechtvaardigd zijn in bepaalde gevallen, door een legitiem doel en dat de middelen passend
en noodzakelijk zijn. Bovendien moeten de segmentatiecriteria bekendgemaakt worden.
• Antidiscriminatiewet & Tariferingsbureaus om uitsluiting van bepaalde groepen tegen te gaan
(overheidsingrijpen)
• Bestrijding vd moral hazard
• = fenomeen waarbij verzekerde roekelozer gaat handelen omdat hij weet dat hij verzekerd is. Om de vzde aan te manen
tot voorzichtigheid, draagt hij daarom altijd een deel zelf! Dit kan door:
• Capping of plafonnering van verzekerde bedragen
• Franchises of vrijstellingen
• Personalisatie vd premie, tariefverminderingen voor preventiemaatregelen, bonusmalussysteem, …
• Her- en medeverzekering
• Om zich als VR zelf in te dekken voor financiële risico’s.
• Medeverzekering = verdeling ve risico onder meerdere verzekeraars, elk voor een eigen aandeel. De VR heeft evenveel
medecontractanten als er medeverzekeraars zijn. Iedere VR draagt zijn eigen aandeel. Houdt normaal geen hoofdelijkheid
in. Er moet wel een “eerste” verzekeraar aangeduid worden. Deze is lasthebber vd overige VR’s voor het ontvangen vd
KG’en en het nodige te doen om schadegevallen te regelen zoals de vaststelling vh bedrag vd schadevergoeding.
• Vaak bij brandverzekeringen in industrie of ah-verzekeringen voor petrochemiebedrijven.
• Herverzekering = deel vd verbintenissen overgedragen aan herverzekeraar die juridisch een buitenbeentje is aan de OK
tussen de vz-nemer en de VR. De VR (cedent) zal aan de herverzekeraars hert deel van zijn verbintenissen overdragen dat
zijn compensatievermogen te boven gaat. Wat hij zelf draagt, noem je het “eigen behoud”.
HFST 3: De spelers op de verzekeringsmarkt
De verzekeraar
Wet 13 maart 2016 op het statuut van en toezicht op de verzekerings- en herverzekeringstussenpersonen
Doel:
• Bescherming van vz-nemers, verzekerden en begunstigden
• Bescherming van vz-verrichtingen
Inhoud vd wet:
• Boek I: doel, toepassingsgebied en definities
HFST 1: Inleiding
Verzekeringstechniek
Waarom verzekeren
Hoe kan de hedendaagse mens zich beschermen tegen gevaren zoals: ongeval, ziekte, … die hem financieel bedreigen?
• Preventieve maatregelen nemen om risicorealisatie te voorkomen
• Bv. gordel dragen tijdens rijden, brandblusapparaten hangen, …
• Sparen om voldoende financiële middelen te hebben bij risicorealisatie
• Kostenspreiding over verschillende personen
Deze beschermingswijzen = onvoldoende bescherming door:
- Ontoereikendheid: wanneer preventiemaatregelen meer zouden kosten dan de schade. Bovendien kan je sommige zaken
onmogelijk vermijden.
- Onvoldoende: schade kan te groot zijn om gevolgen met eigen financiële middelen op te vangen. Hetzelfde geldt
voor solidariteit – het is vaak ontoereikend en dekt niet alles.
Oplossing: een verzekering! Deze techniek berust op interpersonele en intertemporele spreiding van risico’s tussen de dragers ervan.
Soorten verzekeringen
Algemeen
We kunnen spreken over 2 classificaties die in de wet aangehaald worden:
• Schade- en persoonsverzekering
• Verzekering tot vergoeding van schade en verzekering tot vergoeding van een vast bedrag
Verschillende classificaties
Schade versus persoonsverzekering
Schadeverzekering
= vergoedt aan de verzekerde de schade aan zijn patrimonium of vermogen, die voortvloeit uit het zich voordoen van een onzeker voorval.
Bv. zaakverzekeringen, aansprakelijkheidsverzekeringen en rechtsbijstandsverzekeringen. Hier mag je geen cumul
toepassen: je mag je niet 2 keer verzekeren en laten uitbetalen.
Persoonsverzekering
= zowel de premie als de vergoeding is afhankelijk van een onzeker voorval, dat iemands leven, fysieke integriteit of gezinstoestand
aantast. Bv. levensverzekeringen, hospitalisatieverzekeringen.
Hier wel cumul, je mag de verzekering meerdere keren afsluiten en je zal meerdere keren een vast bedrag worden uitgekeerd. Bij deze
verzekering is het een persoon en niet een patrimonium dat het voorwerp van de verzekering uitmaakt. Ook gaat het om een vooraf
overeengekomen kapitaal dat zal worden uitbetaald als de onzekere gebeurtenis zich voortdoet.
Verzekering tot vergoeding van schade versus verzekering tot uitkering van een vast bedrag
Verzekering tot vergoeding van schade = indemnitaire verzekering
= de verzekeraar verbindt zich ertoe de prestatie te leveren die nodig is om de schade die de verzekerde geleden heeft te vergoeden. Er
moet dus een schadevergoeding worden betaald. Niet alleen de schade die de verzekerde geleden heeft, maar ook de schade die hij heeft
veroorzaakt aan derde.
Art. 91 tem 101 Verzekeringswet regelen de verzekeringen tot vergoeding van schade.
,MAAR pas op:
• Elke schadeverzekering is een verzekering tot vergoeding van schade;
• Een persoonsverzekering andere dan levensverzekering, kan een verzekering tot vergoeding van schade zijn. Afhankelijk
van wat partijen hieromtrent bepaald hebben.
Verzekering tot uitkering van een vast bedrag = forfaitaire verzekering
= verzekering waarbij de prestatie van de verzekeraar niet afhankelijk is van de omvang van de schade, maar een vast bedrag dat vooraf tussen
de verschillende partijen werd overeengekomen.
Art. 102 tem 104 Verzekeringswet.
Opgelet:
• Een levensverzekering is steeds een verzekering tot uitkering ve vast bedrag.
• Een persoonsverzekering andere dan een levensverzekering, kan een verzekering tot uitkering ve vast bedrag zijn,
afhankelijk van wat partijen hieromtrent bepaald hebben.
Wettelijk verplichte verzekering versus contractueel verplichte verzekering
Wettelijk verplichte verzekeringen
Slechts in enkele gevallen verplichte verzekeringen:
• Aansprakelijkheidsverzekeringen: BA-auto, BA-jager, 10-jarige aansprakelijkheid architect.
• Persoonsverzekering: arbeidsongevallenverzekering verplicht voor de werkgever
• Verplicht wanneer je erkenning hebt of subsidie van de overheid: BA voor jeugd-, cultuurverenigingen
• Objectieve aansprakelijkheid
• Wanneer geen bewijs van fout is, kunt u toch worden aansprakelijk gesteld. Daarom verplicht voor inrichtingen die
toegankelijke zijn voor het publiek.
• Hebt u een zaak die publiek toegankelijk is? Dan bent u waarschijnlijk wettelijk verplicht om een verzekering B.A. Objectieve
Aansprakelijkheid af te sluiten. Zo kunt u zich beschermen tegen schadevergoedingen die slachtoffers van een brand of
ontploffing kunnen eisen van u.
Contractueel verplichte verzekeringen
Verzekeringen die verplicht worden opgelegd door een contractuele verbintenis.
• Bijvoorbeeld: als je een lening aangaat bij AXA willen zij ook dat je er een schuldsaldoverzekering bij neemt. Bij brand de
waarborgen storm en hagel verplicht. Of huurders met hoofdverblijfplaats moeten verplicht een brandverzekering aangaan.
Vrij te onderschrijven verzekeringen
De verzekeringen die niet onder de wettelijk verplichte verzekeringen vallen. Ze zijn wel wenselijk. Voorbeelden: familiale, rechtsbijstand,
hospitalisatie, levens en annulatieverzekering, levensverzekering voor gezinshoofd, omnium voor wagen.
Regels gemeenschappelijk aan alle soorten verzekeringen
De verzekeringsovereenkomst
Definitie
Een verzekeringsovereenkomst: een overeenkomst waarbij een partij, de verzekeraar zich tegen betaling van een vaste of veranderlijke
premie tegenover een andere partij de verzekeringsnemer ertoe verbindt een bepaalde prestatie te leveren in het geval zich een onzekere
gebeurtenis voordoet waarbij de verzekerde of begunstigde belang heeft dat het niet voordoet.
Bestanddelen
De verzekeraar
= elke persoon die als contractpartij verzekeringsovereenkomsten aanbiedt. Ongeacht de beroepshoedanigheid van deze persoon en
ongeacht of er gebruik gemaakt wordt gemaakt van actuariële technieken. Het is hij die het risico draagt en die zich verbindt tot het leveren
van een bepaalde prestatie.
,De verzekeringsnemer
= de andere partij in het wederkerig contract. Hij vraagt aan de verzekeraar om een bepaald risico ten laste te nemen en die betaalt daartoe
een premie. Hij kan ook een overeenkomst sluiten ten behoeve van iemand anders, bijvoorbeeld van zijn kinderen.
De verzekerde
= De persoon die gedekt is door de verzekering, hoewel hij niet altijd partij is in de verzekeringsovereenkomst.
Het is diegene die het risico uitmaakt van het contract. Het kan dezelfde persoon zijn als de verzekeringsnemer, maar dat hoeft niet.
De benadeelde
= In een aansprakelijkheidsverzekering diegene aan wie schade is toegebracht waardoor de verzekerde aansprakelijk is.
De begunstigde
= Is de persoon aan wie de overeengekomen schadevergoeding uitgekeerd moet worden.
• Zaakschadeverzekering:
➢ Verzekerde = begunstigde
• Persoonsverzekering:
➢ Begunstigde vooraf bepaald door de wil van de verzekeringsnemer
➢ Niet door de aard van het risico
Risico
= Het is geen vaststaand feit, maar een potentieel gevaar. Voorvallen die met zekerheid zullen gebeuren, kan men in principe niet
verzekeren. Het moet degelijk gaan om een onzekere gebeurtenis. In verband met overlijden zou men kunnen twijfelen, het is toch
verzekerbaar omdat het tijdstip van het overlijden niet gekend is.
Verzekerbaar belang
= een verzekerde of begunstigde moet er dus belang bij hebben dat het risico zich niet voordoet.
Bv. Er bestaat geen verzekerbaar belang als een persoon een brandverzekering sluit tot verzekering van het huis van zijn buurman. Hij leidt dan
geen enkel nadeel wanneer dat huis afbrandt en dus ook geen enkele winst.
Verzekerbaar belang in volgende situaties:
• Bij een ah-verzekering: het in geld waardeerbaar belang dat vzde heeft bij het behoud van een bep zaak
• Bij een levensverzekering: de vrijwaring vh vermogen vd vzde
• Bij een brandverzekering: moreel belang volstaat
Premie
= premie is iedere vorm van vergoeding door de verzekeraar gevraagd als tegenprestatie voor zijn verbintenissen. Deze kunnen vast of
veranderlijk zijn.
Verzekeringsprestatie
= het door de verzekeraar uit te betalen bedrag of de door hem te verstrekken dienst ter uitvoering van de verzekeringsovereenkomst.
De prestatie komt ten laste vd VR. Deze impliceert dat de VR het bep bedrag uitbetaalt. Het kan gaan om:
• Een gehele of gedeeltelijke vergoeding vd schade bij ah vd vzde
• Uitbetalen ve vast bedrag als dat vooraf zo overeengekomen is
HFST 2: Risk Management
Risico
= bestanddeel vd verzekeringsovereenkomst
Een risico is een onzekere gebeurtenis. Het kan gaan om:
• De gebeurtenis zelf
• Het ogenblik waarop de gebeurtenis zich voordoet
• De gevolgen vd gebeurtenis
• De omvang vd schade
, Niet verzekerbaar: zuiver potestatieve risico’s. Deze zijn louter afhankelijk vd wil vd vzde. Binnen de ah- & zaakverzekering is onverzekerbaar:
opzettelijke, zekere en bestaande schade.
Risicomanagement
Verschillende stappen in dit proces:
• Identificatie vh risico
• Beoordeling vh risico
• Statistiek
• Vereiste van voldoende spreiding vh risico
• Vereiste van frequentie
• Preventie
• Bv. bij diefstalverzekering een verplicht alarm opleggen (erkend)
• Financiering vh risico
• Indeling vd risico’s en premiebepaling
• Indeling obv: aard, voorwerp, waarde en duur vh risico
• Segmentatie moet objectief gerechtvaardigd zijn in bepaalde gevallen, door een legitiem doel en dat de middelen passend
en noodzakelijk zijn. Bovendien moeten de segmentatiecriteria bekendgemaakt worden.
• Antidiscriminatiewet & Tariferingsbureaus om uitsluiting van bepaalde groepen tegen te gaan
(overheidsingrijpen)
• Bestrijding vd moral hazard
• = fenomeen waarbij verzekerde roekelozer gaat handelen omdat hij weet dat hij verzekerd is. Om de vzde aan te manen
tot voorzichtigheid, draagt hij daarom altijd een deel zelf! Dit kan door:
• Capping of plafonnering van verzekerde bedragen
• Franchises of vrijstellingen
• Personalisatie vd premie, tariefverminderingen voor preventiemaatregelen, bonusmalussysteem, …
• Her- en medeverzekering
• Om zich als VR zelf in te dekken voor financiële risico’s.
• Medeverzekering = verdeling ve risico onder meerdere verzekeraars, elk voor een eigen aandeel. De VR heeft evenveel
medecontractanten als er medeverzekeraars zijn. Iedere VR draagt zijn eigen aandeel. Houdt normaal geen hoofdelijkheid
in. Er moet wel een “eerste” verzekeraar aangeduid worden. Deze is lasthebber vd overige VR’s voor het ontvangen vd
KG’en en het nodige te doen om schadegevallen te regelen zoals de vaststelling vh bedrag vd schadevergoeding.
• Vaak bij brandverzekeringen in industrie of ah-verzekeringen voor petrochemiebedrijven.
• Herverzekering = deel vd verbintenissen overgedragen aan herverzekeraar die juridisch een buitenbeentje is aan de OK
tussen de vz-nemer en de VR. De VR (cedent) zal aan de herverzekeraars hert deel van zijn verbintenissen overdragen dat
zijn compensatievermogen te boven gaat. Wat hij zelf draagt, noem je het “eigen behoud”.
HFST 3: De spelers op de verzekeringsmarkt
De verzekeraar
Wet 13 maart 2016 op het statuut van en toezicht op de verzekerings- en herverzekeringstussenpersonen
Doel:
• Bescherming van vz-nemers, verzekerden en begunstigden
• Bescherming van vz-verrichtingen
Inhoud vd wet:
• Boek I: doel, toepassingsgebied en definities
