Professioneel Handelen 2 (volledige samenvatting)

INLEIDING + CULTUUR
1 INLEIDING

1.1 CULTUUR
CULTUUR:
Diversiteit:
- Diversiteit = een gegeven in de samenleving
- Geen “one size fits all”: mensen zijn verschillend -> één vaste manier van
benaderen of begeleiden werkt niet voor iedereen (moet afgestemd worden op de
persoon)

Verschillende achtergronden -> verschillende noden:
- Invloed van waarden/normen, religieuze overtuiging, seksuele oriëntatie, sociaal-
economische status,…
- Wat heeft iemand nodig?

Trainen van een cultuursensitieve blik:
- Cultuursensitief zijn = opletten wat de ander zegt en doet, openstaan voor de
ander, durven vragen en in gesprek gaan
- Doel: effectiever communiceren, samenwerken, empathie en respect,
verantwoordelijkheid,…

CULTUURSENSITIEVE BLIK:
- Geen relativistische blik!
- Betekent niet dat je automatisch elke culturele praktijk of overtuiging moet
accepteren

- Het is mogelijk om gevoelig en respectvol te zijn voor culturele verschillen
 Je kunt respect tonen voor andere culturen zonder alles automatisch goed
te keuren
 Tegelijk blijf je universele normen handhaven, zoals mensenrechten
 Je blijft kritisch op praktijken die schadelijk of onrechtvaardig zijn

- Relativisme vermijden:
 Cultuursensitiviteit betekent niet dat alles geaccepteerd wordt
 Het gaat om kritisch bewustzijn: je weet waar de grens ligt tussen respect
voor cultuur en bescherming van fundamentele ethische normen

CULTUUR = ACTIEF (niet passief)
- Cultuur = dynamisch -> je culturele blik verandert door de tijd, invloeden van
buitenaf en persoonlijke ervaringen


1.2 ETHIEK
ETHISCH DILEMMA:
- Ethische dilemma’s komen voortdurend voor in onze loopbaan als psychologisch
consulent
 Kritisch en bewust kijken naar dilemma’s, verschillende standpunten
exploreren en zorgvuldig beslissen!!

,1.3 MULTIDISCIPLINAIR SAMENWERKEN
SAMENWERKEN – MULTIDISCIPLINAIR TEAM:
- Als psychologisch consulent werk je niet alleen
- Samenbrengen van verschillende vaardigheden en kennisgebieden verhoogt
de kwaliteit van hulpverlening
- Uitdaging: verschillende profielen = verschillende meningen


1.4 REFLECTEREN
REFLECTEREN = essentieel voor een goede hulpverlener:
- Zicht krijgen op je blinde vlekken
- Nuance zoeken in je denken, kijken zonder oordeel
- Zelf doen wat je van je cliënten verwacht

REFLECTEREN = EEN PROCES:
- Nieuwe inzichten leiden tot nieuwe reflecties:
 Denk aan levensgebeurtenissen: bv. eerste examenperiode, op kot gaan, een
nieuwe vriendschap/relatie,…

- Stap voor stap groeien:
 Je staat aan het begin van je loopbaan -> nog veel ervaringen en lessen te
leren

- Aanpassingsvermogen ervaren:
 Continu kunnen aanpassen aan nieuwe situaties, uitdagingen en inzichten
 Tegelijkertijd jezelf blijven -> uniek


2 CULTUUR

2.1 WAT IS CULTUUR?
CULTUUR:
- Afkomstig van Latijn “Cultura” = land bebouwen, verzorgen, beschaving
- In dagelijks taakgebruik:
 Materiële en immateriële producten van de mens (bv. kunst, taal,
architectuur, religie,…)
 Abstracte samenlevingsaspecten (waarden, normen,…)
 Heel breed, maar ook moeilijk te definiëren -> nog altijd verschillende
meningen

CULTUUR =
- Overal: cultuur is overal rond je heen aanwezig
- Nergens: cultuur bestaat eigenlijk niet op zichzelf -> we merken het pas als we
ergens anders zijn of iets anders zien
- Groepen: cultuur ontstaat door groepen -> groepen bepalen hoe ze denken en
doen -> dat vormt een cultuur

CULTUUR =
Overgeleverd (meegekregen)
- Primaire socialisatie = geleerd vanuit opvoeding, wat we wel/niet mogen doen
of zeggen

, - Secundaire socialisatie = geleerd op school, bij vrienden, tijdens hobby’s (blijvend,
langer aanwezig)
- Tertiaire socialisatie = recenter, verandert sneller, afhankelijk van de tijd
waarin we leven
Dynamisch = cultuur verandert voortdurend

Gedeeld = cultuur deel je met anderen

CULTUUR – VERGELIJKBAAR MET EEN UI:
Zichtbare artefacten:
- Buitenkant – extern (gedrag)
- Bv. kledij, eten, bouwstijlen, culturele en religieuze feesten,…

Beleden waarden:
- Meer intern, maar zichtbaar (houding)
- Bv. punctualiteit (op tijd komen), respect voor ouderen, conservatieve kleding,
met twee woorden spreken (“ja, mama”), de rechterhand als ‘schone’ hand en de
linkerhand als ‘vuile’ hand,…
 Doen we vanwege interne waarden

Onderliggende basisveronderstellingen:
- Intern (kernwaarden), niet zichtbaar
- Opvattingen over:
 Goed en kwaad
 Normaal en abnormaal
 Mooi en lelijk
 Verbonden aan fundamentele zaken, soms niet uit te leggen ‘waarom’