Psychiatrisch onderzoek: anamnese
Speciële anamnese Geschiedenis van de psychiatrische aandoening
Algemeen psychiatrische anamnese Screening van andere psychiatrische stoornissen
Sociale anamnese Invloed op thuis, opleiding/werk, vrij tijd
Somatische anamnese Lichamelijk onderzoek
Biografische anamnese Kort levensverhaal
Hetero-anamnese Gesprek met derden
Psychiatrische diagnostiek
Syndroomdiagnose of descriptieve diagnose symptomen geordend tot stoornis, beschrijvend
Structuurdiagnose Symptomen + ontstaanswijze
predisponerende factoren (kwetsbaarheid)
luxerende factoren (uitlokkend)
onderhoudende factoren
SSKK model
Sterkte (draagkracht) Zwakte (draaglast)
Leefwereld Steun => wat je kan dragen Stress => stressoren belasten persoon
(interpersoonlijk) afhankelijk van omgeving, netwerk nog erger
klein of verlies steunfiguur kan
zorgen voor crisis
Persoon Kracht => trekken die mensen Kwetsbaarheid => psychiatrische
(intrapersoonlijk) weerbaar maken, deels genetisch, stoornis + persoonlijkheidskenmerken,
deels omgeving deels genetisch en omgeving
Kenmerken psychotische stoornis
Wanen - individueel denkbeeld, waaraan met overtuiging wordt
vastgehouden ondanks bewijs van tegendeel
achtervolgingswaan, betrekkingswaan, beïnvloedings-
en bewerkingswaan, grootheidswaan, erotomane waan,
ontrouwwaan, vergiftigingswaan, ondergangswaan
Hallucinaties - zintuigelijke waarneming met een werkelijkheidsgehalte
zonder externe bron, moet optreden bij helder bewustzijn
auditieve-, visuele-, gevoels-, reuk-, smaakhallucinaties
Gedesorganiseerd denken - onsamenhangende spraak, vaak onderwerp veranderen,
antwoorden die niks met vraag te maken hebben, soms
totaal onbegrijpelijk, ernstige bemoeilijking van
communicatie
Gedesorganiseerde psychomotoriek - problemen binnen doelgericht gedrag, moeilijkheid met
alledaagse bezigheden
katatonie = afname van reactiviteit op de omgeving
plotse overmatige motorische activiteit, doelloos, bizar
Negatieve symptomen - ontbreken van uitingen van psychische functies
- affectieve vervlakking, initiatiefverlies, spraakarmoede,
sociaal terugtrekgedrag, zelfverzorging en taken minder
goed uitgevoerd, anhedonie
1
,DSM-5 schizofrenie
1) aanwezig zijn van 2 of meer volgende symptomen voor minstens 1 maandag
wanen
hallucinaties
gedesorganiseerd spreken
gedesorganiseerd of katatoon gedrag
negatieve symptomen
2) niveau van functioneren in meerdere levensgebieden ligt onder het niveau
3) symptomen zijn minsten 6 maanden ononderbroken aanwezig
Verloop van schizofrenie
1) premorbide fase - zonder symptomen
2) prodromale fase - eerste tekenen, duur is variabel (1-2jaar), vaak eerste
hulpverlening in deze fase
3) eerste psychotische opstoot - meestal voorafgegaan door prodromale fase
- 80% wordt in deze fase opgenomen
4) remissie - gem. na 1-2 maand
- 1/3e ontwikkeld post-psychotische depressieve symptomen
- 10% blijft permanent psychotisch na 1e episode
5) na eerste periode - 60% hervalt binnen 2 jaar
- remissie frequent, maar terugkeer naar premorbide
functioneren is zeldzaam
Behandeling schizofrenie
Medicatie - oude en nieuwe antipsychoticum
Cognitieve gedragstherapie - veranderen van manier van doen en interpreteren
Gezinsinterventie /
Psycho-educatie Verhogen van het ziekte inzicht
Rehabilitatie Vermeerderen autonomie en zinvolle daginvulling
Criteria van verstandelijke beperking
1) intelligentiecriterium IQ score 2 of meer standaarddeviaties beneden het
populatiegemiddelde = score van 70
2) sociale redzaamheidscriterium - vaardigheden om in dagelijks leven te functioneren
conceptuele vaardigheden (geheugen, taal,…)
sociale vaardigheden (vriendschappen, empathie,..)
praktische vaardigheden (leervermogen, …)
3) ontstaan in de ontwikkelingsleeftijd - voor leeftijd van 18 jaar
Stemmingsstoornissen
Depressief - neerslachtig, somber
=> depressie
Eufoor - overdreven opgewekt
=> bipolaire stoornis
Dysfoor - prikkelbaar, boos, ontstemd
=> mogelijk beide
2
, Depressie
Symptomen - affectieve symptomen
anhedonie
neerslachtigheid, somberheid
hopeloos, geprikkeld, angstig
- lichamelijke klachten (moe)
- cognitieve symptomen (oordeelsvermogen,..)
- conatieve symptomen (motoriek, gedrag,…)
Ontstaan - biologisch
afwijkende stressregulatie (meer cortisol)
verstoring in neurotransmitter systeem
- psychologisch
sterke gewetensfunctie, discrepantie tussen
verwachtingen en eigen functioneren
afhankelijk van bevestiging, steun anderen
neurotische mensen
- omgevingsfactoren
ouderfiguren, jeugd
verwaarloosd of seksueel misbruikt
Behandeling - medicatie
- psychotherapie
- elektroconvulsie therapie (ECT)
- lichttherapie
- transcraniële magnetische stimulatie
- deep brain stimulation
- ketamine (neusspray)
Bipolaire stoornis
Symptomen - ernstige, recidiverende stemmingsstoornissen,
afwisselend depressieve, manische episoden
- manie = verhoogd of prikkelbare stemming,
toegenomen activiteit en energie (1 week),
Ontstaan - samenspel van erfelijke biologische
kwetsbaarheid en stress
- invloed genetische factor hoger
Behandeling - psycho-educatie
- medicatie (lithium)
- gesprekstherapie
- elektroconvulsie therapie (ECT)
Vlaams Actieplan Suïcidepreventie (VAS)
1) geestelijke gezondheidsbevordering met betrekking tot het individu - fit in je hoofd + te gek
en de maatschappij
2) suïcide preventie door laagdrempelige telefonische en online hup - zelfmoordlijn
3) bevorderen van deskundigheid en netwerkvorming bij intermediairs - huisarts, politie
4) strategieën voor specifieke risicogroepen - bv. jongeren
5) de ontwikkeling en implementatie van aanbevelingen en - suïcidepreventie (VLESP)
hulpmiddelen voor de preventie van suïcide
3
Speciële anamnese Geschiedenis van de psychiatrische aandoening
Algemeen psychiatrische anamnese Screening van andere psychiatrische stoornissen
Sociale anamnese Invloed op thuis, opleiding/werk, vrij tijd
Somatische anamnese Lichamelijk onderzoek
Biografische anamnese Kort levensverhaal
Hetero-anamnese Gesprek met derden
Psychiatrische diagnostiek
Syndroomdiagnose of descriptieve diagnose symptomen geordend tot stoornis, beschrijvend
Structuurdiagnose Symptomen + ontstaanswijze
predisponerende factoren (kwetsbaarheid)
luxerende factoren (uitlokkend)
onderhoudende factoren
SSKK model
Sterkte (draagkracht) Zwakte (draaglast)
Leefwereld Steun => wat je kan dragen Stress => stressoren belasten persoon
(interpersoonlijk) afhankelijk van omgeving, netwerk nog erger
klein of verlies steunfiguur kan
zorgen voor crisis
Persoon Kracht => trekken die mensen Kwetsbaarheid => psychiatrische
(intrapersoonlijk) weerbaar maken, deels genetisch, stoornis + persoonlijkheidskenmerken,
deels omgeving deels genetisch en omgeving
Kenmerken psychotische stoornis
Wanen - individueel denkbeeld, waaraan met overtuiging wordt
vastgehouden ondanks bewijs van tegendeel
achtervolgingswaan, betrekkingswaan, beïnvloedings-
en bewerkingswaan, grootheidswaan, erotomane waan,
ontrouwwaan, vergiftigingswaan, ondergangswaan
Hallucinaties - zintuigelijke waarneming met een werkelijkheidsgehalte
zonder externe bron, moet optreden bij helder bewustzijn
auditieve-, visuele-, gevoels-, reuk-, smaakhallucinaties
Gedesorganiseerd denken - onsamenhangende spraak, vaak onderwerp veranderen,
antwoorden die niks met vraag te maken hebben, soms
totaal onbegrijpelijk, ernstige bemoeilijking van
communicatie
Gedesorganiseerde psychomotoriek - problemen binnen doelgericht gedrag, moeilijkheid met
alledaagse bezigheden
katatonie = afname van reactiviteit op de omgeving
plotse overmatige motorische activiteit, doelloos, bizar
Negatieve symptomen - ontbreken van uitingen van psychische functies
- affectieve vervlakking, initiatiefverlies, spraakarmoede,
sociaal terugtrekgedrag, zelfverzorging en taken minder
goed uitgevoerd, anhedonie
1
,DSM-5 schizofrenie
1) aanwezig zijn van 2 of meer volgende symptomen voor minstens 1 maandag
wanen
hallucinaties
gedesorganiseerd spreken
gedesorganiseerd of katatoon gedrag
negatieve symptomen
2) niveau van functioneren in meerdere levensgebieden ligt onder het niveau
3) symptomen zijn minsten 6 maanden ononderbroken aanwezig
Verloop van schizofrenie
1) premorbide fase - zonder symptomen
2) prodromale fase - eerste tekenen, duur is variabel (1-2jaar), vaak eerste
hulpverlening in deze fase
3) eerste psychotische opstoot - meestal voorafgegaan door prodromale fase
- 80% wordt in deze fase opgenomen
4) remissie - gem. na 1-2 maand
- 1/3e ontwikkeld post-psychotische depressieve symptomen
- 10% blijft permanent psychotisch na 1e episode
5) na eerste periode - 60% hervalt binnen 2 jaar
- remissie frequent, maar terugkeer naar premorbide
functioneren is zeldzaam
Behandeling schizofrenie
Medicatie - oude en nieuwe antipsychoticum
Cognitieve gedragstherapie - veranderen van manier van doen en interpreteren
Gezinsinterventie /
Psycho-educatie Verhogen van het ziekte inzicht
Rehabilitatie Vermeerderen autonomie en zinvolle daginvulling
Criteria van verstandelijke beperking
1) intelligentiecriterium IQ score 2 of meer standaarddeviaties beneden het
populatiegemiddelde = score van 70
2) sociale redzaamheidscriterium - vaardigheden om in dagelijks leven te functioneren
conceptuele vaardigheden (geheugen, taal,…)
sociale vaardigheden (vriendschappen, empathie,..)
praktische vaardigheden (leervermogen, …)
3) ontstaan in de ontwikkelingsleeftijd - voor leeftijd van 18 jaar
Stemmingsstoornissen
Depressief - neerslachtig, somber
=> depressie
Eufoor - overdreven opgewekt
=> bipolaire stoornis
Dysfoor - prikkelbaar, boos, ontstemd
=> mogelijk beide
2
, Depressie
Symptomen - affectieve symptomen
anhedonie
neerslachtigheid, somberheid
hopeloos, geprikkeld, angstig
- lichamelijke klachten (moe)
- cognitieve symptomen (oordeelsvermogen,..)
- conatieve symptomen (motoriek, gedrag,…)
Ontstaan - biologisch
afwijkende stressregulatie (meer cortisol)
verstoring in neurotransmitter systeem
- psychologisch
sterke gewetensfunctie, discrepantie tussen
verwachtingen en eigen functioneren
afhankelijk van bevestiging, steun anderen
neurotische mensen
- omgevingsfactoren
ouderfiguren, jeugd
verwaarloosd of seksueel misbruikt
Behandeling - medicatie
- psychotherapie
- elektroconvulsie therapie (ECT)
- lichttherapie
- transcraniële magnetische stimulatie
- deep brain stimulation
- ketamine (neusspray)
Bipolaire stoornis
Symptomen - ernstige, recidiverende stemmingsstoornissen,
afwisselend depressieve, manische episoden
- manie = verhoogd of prikkelbare stemming,
toegenomen activiteit en energie (1 week),
Ontstaan - samenspel van erfelijke biologische
kwetsbaarheid en stress
- invloed genetische factor hoger
Behandeling - psycho-educatie
- medicatie (lithium)
- gesprekstherapie
- elektroconvulsie therapie (ECT)
Vlaams Actieplan Suïcidepreventie (VAS)
1) geestelijke gezondheidsbevordering met betrekking tot het individu - fit in je hoofd + te gek
en de maatschappij
2) suïcide preventie door laagdrempelige telefonische en online hup - zelfmoordlijn
3) bevorderen van deskundigheid en netwerkvorming bij intermediairs - huisarts, politie
4) strategieën voor specifieke risicogroepen - bv. jongeren
5) de ontwikkeling en implementatie van aanbevelingen en - suïcidepreventie (VLESP)
hulpmiddelen voor de preventie van suïcide
3
