IRW: Rechtsfiguren
Onrechtmatige daad (art 1382 BW)
= buitencontractuele aansprakelijkheid
1. Fout
o Objectieve component:
Overtreding rechtsnorm (= resultaatsverbintenis)
Overtreding algemene zorgvuldigheidsnorm: zoals een goede huisvader
(bonus pater familias) (culpa levis in abstracto) of uitzonderlijk zoals men zelf
met iets omgaat (culpa levis in concreto) (= middelenverbintenis)
o Subjectieve component:
Geestesbekwaamheid: schuldbekwaam en toerekeningsvatbaar (art 1386bis
BW)
Leeftijd (onderscheidsvermogen)
2. Schade
o Schending van rechtsnorm noch noodzakelijk noch voldoende
o Geschonden belang dat leidt tot een in geld waardeerbaar verlies
3. Oorzakelijk verband (lien de causalité)
BE: Equivalentietheorie NL: theorie van adequate oorzaak
o Fout is noodzakelijke voorwaarde (conditio sine qua non) voor het intreden van de
concrete schade
o Geen selectie tussen verschillende oorzaken (geen gewicht dus alle oorzaken
equivalent)
o Schade zoals die zich in concreto heeft voorgedaan en niet zoals had gekund
ongeacht gevoeligheid of voorbestemdheid van het slachtoffer
Pantoffel-eierschedel arrest
! verjaring (art 2262bis BW)
,Dading (art 2044 – 2058 BW)
Schriftelijke overeenkomt (door akkoordvonnis van rechter of authentieke akte) die uitvoerbare titel
oplevert tussen 2 partijen (geen derde) die wederzijdse toegevingen doen om een feitelijk of
juridisch geschil (geen openbare orde) te beëindigen of toekomstig geschil te voorkomen.
Vernietiging enkel mogelijk op grond van wilsgebreken.
Natuurlijke verbintenis (art 1235 BW)
- Dwingende morele plicht maar niet juridisch afdwingbaar
- Art 1235 BW: eenmaal vrijwillig uitgevoerd niet terug vorderbaar -> juridische verbintenis
- Bij wilsuiting om dit ook voor de toekomst te blijven doen kan dit worden afgedwongen
Verschil met schenking: schenking is OM NIET (zonder tegenprestatie noch om juridische
of morele plicht) bij natuurlijke verbintenis is er sprake van een morele plicht
,Resultaats- of middelenverbintenis
Bij wie ligt de bewijslast?
Resultaatsverbintenis: SE moet enkel aantonen dat resultaat niet bereikt is. SA kan
vermoeden van fout enkel weerleggen door bewijs van overmacht (oorlog, aardbeving,..)
Garantieverbintenis: verbintenis tot resultaat zelfs indien overmacht
Middelenverbintenis: SE moet aantonen dat SA niet heeft gehandeld volgens algemene
zorgvuldigheidsplicht
, Eigendomsoverdracht (art 1582 – 1586 BW + art 1 Hyp.
W.)
Specifieke zaken Generieke zaken (kilo, liter, …) Onroerende goederen
Tussen partijen
Solo consensu Solo consensu
Tov derden (te goeder trouw)
Solo consensu Specificatio Bij inschrijving kantoor
Rechtszekerheid
Beslag op overheidsgoederen (art 1412bis BW)
In beginsel niet vatbaar voor beslag maar indien de lijst van goederen die wel vatbaar voor beslag zijn
onvoldoende is of onbestaand mag gerechtsdeurwaarder goederen in beslag nemen die niet nuttig
zijn voor de taak van de openbare dienst of niet nodig zijn voor de continuïteit te verzekeren
Dwangsom (art 1385bis Ger. W.) (astreinte)
Indien een verbintenis om iets (niet) te doen niet wordt voldaan kan de rechter een dwangsom
opleggen als drukkingsmiddel om hoofdverbintenis na te komen.
Onrechtmatige daad (art 1382 BW)
= buitencontractuele aansprakelijkheid
1. Fout
o Objectieve component:
Overtreding rechtsnorm (= resultaatsverbintenis)
Overtreding algemene zorgvuldigheidsnorm: zoals een goede huisvader
(bonus pater familias) (culpa levis in abstracto) of uitzonderlijk zoals men zelf
met iets omgaat (culpa levis in concreto) (= middelenverbintenis)
o Subjectieve component:
Geestesbekwaamheid: schuldbekwaam en toerekeningsvatbaar (art 1386bis
BW)
Leeftijd (onderscheidsvermogen)
2. Schade
o Schending van rechtsnorm noch noodzakelijk noch voldoende
o Geschonden belang dat leidt tot een in geld waardeerbaar verlies
3. Oorzakelijk verband (lien de causalité)
BE: Equivalentietheorie NL: theorie van adequate oorzaak
o Fout is noodzakelijke voorwaarde (conditio sine qua non) voor het intreden van de
concrete schade
o Geen selectie tussen verschillende oorzaken (geen gewicht dus alle oorzaken
equivalent)
o Schade zoals die zich in concreto heeft voorgedaan en niet zoals had gekund
ongeacht gevoeligheid of voorbestemdheid van het slachtoffer
Pantoffel-eierschedel arrest
! verjaring (art 2262bis BW)
,Dading (art 2044 – 2058 BW)
Schriftelijke overeenkomt (door akkoordvonnis van rechter of authentieke akte) die uitvoerbare titel
oplevert tussen 2 partijen (geen derde) die wederzijdse toegevingen doen om een feitelijk of
juridisch geschil (geen openbare orde) te beëindigen of toekomstig geschil te voorkomen.
Vernietiging enkel mogelijk op grond van wilsgebreken.
Natuurlijke verbintenis (art 1235 BW)
- Dwingende morele plicht maar niet juridisch afdwingbaar
- Art 1235 BW: eenmaal vrijwillig uitgevoerd niet terug vorderbaar -> juridische verbintenis
- Bij wilsuiting om dit ook voor de toekomst te blijven doen kan dit worden afgedwongen
Verschil met schenking: schenking is OM NIET (zonder tegenprestatie noch om juridische
of morele plicht) bij natuurlijke verbintenis is er sprake van een morele plicht
,Resultaats- of middelenverbintenis
Bij wie ligt de bewijslast?
Resultaatsverbintenis: SE moet enkel aantonen dat resultaat niet bereikt is. SA kan
vermoeden van fout enkel weerleggen door bewijs van overmacht (oorlog, aardbeving,..)
Garantieverbintenis: verbintenis tot resultaat zelfs indien overmacht
Middelenverbintenis: SE moet aantonen dat SA niet heeft gehandeld volgens algemene
zorgvuldigheidsplicht
, Eigendomsoverdracht (art 1582 – 1586 BW + art 1 Hyp.
W.)
Specifieke zaken Generieke zaken (kilo, liter, …) Onroerende goederen
Tussen partijen
Solo consensu Solo consensu
Tov derden (te goeder trouw)
Solo consensu Specificatio Bij inschrijving kantoor
Rechtszekerheid
Beslag op overheidsgoederen (art 1412bis BW)
In beginsel niet vatbaar voor beslag maar indien de lijst van goederen die wel vatbaar voor beslag zijn
onvoldoende is of onbestaand mag gerechtsdeurwaarder goederen in beslag nemen die niet nuttig
zijn voor de taak van de openbare dienst of niet nodig zijn voor de continuïteit te verzekeren
Dwangsom (art 1385bis Ger. W.) (astreinte)
Indien een verbintenis om iets (niet) te doen niet wordt voldaan kan de rechter een dwangsom
opleggen als drukkingsmiddel om hoofdverbintenis na te komen.
