Psychopathologi
e
1. Inleiding
1.1 Omschrijving
Psychiatrie: is een medisch vakgebied dat zich richt op het bestuderen,
diagnosticeren, behandelen en voorkomen van aandoeningen waarbij
geestelijke of psychische stoornissen centraal staan. Het onderzoekt
ziektebeelden zoals psychosen en andere psychische stoornissen.
Psychopathologie: is een deelgebied van zowel de psychiatrie als de
psychologie. Waar de psychiatrie zich richt op het onderzoeken,
diagnosticeren, behandelen en voorkomen van psychische stoornissen,
bestudeert de psychopathologie specifiek de ziekelijke verschijnselen,
zoals stoornissen in waarneming en denken.
Een psychiater: is een arts die zich heeft gespecialiseerd in de psychiatrie.
Hij of zij mag diagnoses stellen, medicatie voorschrijven en behandelt
meestal mensen met zwaardere psychische problemen.
Een psycholoog: heeft een masterdiploma in de (klinische) psychologie en
moet ingeschreven zijn bij de Psychologencommissie. Een psycholoog mag
diagnoses stellen, maar geen medicatie voorschrijven, en verwijst
daarvoor door naar een psychiater of huisarts.
Een psychotherapeut: begeleidt mensen op emotioneel en geestelijk vlak
en heeft een gespecialiseerde psychotherapieopleiding gevolgd. Sinds 1
september 2016 is het beroep ‘psychotherapeut’ wettelijk beschermd en
mag het enkel worden uitgeoefend door erkende hulpverleners.
1.2 Werkvelden binnen de psychiatrie
Verschillende soorten psychiatrie
- Sociale psychiatrie:
Dit is een extramurale tweedelijns en ambulante
hulpverlening, zoals diensten: GGZ, dagcentra, telefonische
hulpdiensten, crisisinterventie, beschermde woonvormen…
- Klinische psychiatrie:
Dit is een intramurale hulpverlening zoals psychiatrie in
, algemene ziekenhuizen.
- Gerontopsychiatrisch:
Hulpverlening voor psychische stoornissen bij bejaarden, ook
psychogeriatrie.
- Kinder- en jeugdpsychiatrie:
Hulpverlening die zich richt op kinderen en jongeren.
- Forensische psychiatrie:
Deze vorm van hulpverlening bevindt zich binnen de
gerechtelijke wereld. Ze houdt zich bezig met het
onderzoeken van de toerekeningsvatbaarheid van personen
die een misdrijf hebben gepleegd (delinquenten). Dit
betekent dat men nagaat in welke mate iemand
verantwoordelijk kan worden gehouden voor zijn daden
vanuit psychisch of geestelijk oogpunt.
- Liasisonpsychiatrie:
Psychiatrische hulpverlening die wordt verleend op een
andere dienst in een algemeen ziekenhuis. Bijvoorbeeld:
behandeling van postnatale depressie op een kraamafdeling,
aanpak van angst bij een kind op een dienst pediatrie, ...
1.3 De lijnen in de gezondheidszorg
Er zijn verschillende soorten lijnen in de gezondheidszorg: de nulde lijn, de
eerste lijn, de tweede lijn, de derde lijn en de vierde lijn.
De nulde lijn
De nuldelijnszorg vormt de basis van de gezondheidszorg. Het gaat om
vrijblijvende en laagdrempelige hulp die altijd beschikbaar is, zonder dat
men er specifiek om hoeft te vragen. Voorbeelden zijn mantelzorg,
zelfhulpgroepen, crisiscentra en de Zelfmoordlijn. Daarnaast speelt de
nulde lijn een belangrijke rol in preventie, wat betekent dat men probeert
te voorkomen dat mensen ziek worden of dat bestaande problemen
verergeren.
De eerste lijn
De eerstelijnszorg is de basiszorg binnen de gezondheidszorg die
rechtstreeks toegankelijk is voor iedereen, je hoeft geen doorverwijzing te
hebben, maar je moet er zelf om vragen. Deze zorg is bedoeld voor
algemene, niet-gespecialiseerde hulpvragen en vormt het eerste
aanspreekpunt voor mensen met een zorg- of ondersteuningsnood.
Eerstelijnsprofessionals staan dus het dichtst bij de burger.
,Voorbeelden van eerstelijnswerkers zijn:
- Huisartsen
- Thuisverpleegkundigen
- Maatschappelijk werkers van het CAW
- Eerstelijnspsychologen
Voorbeelden van eerstelijnsvoorzieningen:
- Psychiatrische Afdeling van een Algemeen Ziekenhuis (PAAZ)
- Het mobiel team
- Het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB)
- De politie.
Wanneer de hulpvraag te complex is, kan de eerstelijnszorg doorverwijzen
naar gespecialiseerde hulp binnen de tweedelijnszorg.
De tweede lijn
De tweedelijnszorg bestaat uit gespecialiseerde hulpverlening. Om deze
zorg te krijgen, moet je eerst een eerstelijnszorgverlener (meestal de
huisarts) hebben geraadpleegd, die je doorverwijst naar een specialist.
Tweedelijnszorg richt zich op meer complexe of specifieke problemen die
niet binnen de eerstelijnszorg kunnen worden opgelost.
Voorbeelden van tweedelijnszorgverleners zijn:
- Ziekenhuisspecialisten (zoals een orthodontist)
- Psycholoog
- Artsen en therapeuten in gespecialiseerde afdelingen
Tweedelijnsvoorzieningen zijn onder andere:
- Psychiatrische Ziekenhuizen (PZ)
- Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg (CGG)
De derde lijn
In de derde lijn heb je academische ziekenhuizen en specialistische centra.
Het zijn ondersteuners van de tweede lijn zorgverleners. We denken dan
ook aan de revalidatiecentra, Psychiatrisch Verzorgingstehuis (PVT), ... Alle
hulpverlening is te vinden via de sociale kaart.
1.4 Gedwongen opname of internering
Wanneer iemand ernstige psychische problemen heeft en daardoor sterk
ontregeld raakt, kan een opname in een psychiatrische instelling nodig zijn. Dit
, gebeurt wanneer het in de thuissituatie niet meer haalbaar is of er sprake is van
een crisissituatie.
Er bestaan twee vormen van opname:
- Vrijwillige opname: de persoon kiest zelf om zich te laten opnemen.
- Gedwongen opname: de opname gebeurt tegen de wil van de persoon,
omdat de situatie te ernstig is.
Meestal verloopt behandeling en opname op vrijwillige basis, maar in sommige
gevallen kan een rechter tussenkomen om een opname of behandeling op te
leggen. Dit gebeurt om de persoon zelf en/of de maatschappij te beschermen.
Er zijn dan twee mogelijke gerechtelijke maatregelen:
1. Gedwongen opname (vroeger collocatie): iemand wordt verplicht
opgenomen omwille van een ernstige psychische toestand.
2. Internering: dit geldt wanneer iemand een strafbaar feit heeft gepleegd als
gevolg van een psychische stoornis.
Beide maatregelen zijn geen straf, maar dienen ter bescherming en zorg. Het
accent ligt dus op behandeling en veiligheid, niet op bestraffing.
Gedwongen opname (collocatie)
Een gedwongen opname is een beschermingsmaatregel die wordt toegepast
wanneer iemand een gevaar vormt voor zichzelf of voor anderen. In dat geval
kan de persoon tegen zijn wil worden opgenomen in een psychiatrische afdeling.
De opname geldt in eerste instantie voor maximaal 40 dagen. Binnen die periode
kan de vrederechter of procureur beslissen om de opname te verlengen of stop
te zetten, vaak na een eerste evaluatie na ongeveer tien dagen. Als blijkt dat er
geen psychische problemen meer zijn, wordt de persoon vrijgelaten. Omdat er
een rechter bij betrokken is, heeft de betrokkene recht op verdediging, meestal
via een advocaat.
Voorwaarden voor een gedwongen opname (collocatie):
- De persoon gedraagt zich agressief en vormt een ernstig gevaar voor
anderen.
- De persoon brengt zijn eigen gezondheid of veiligheid ernstig in gevaar.
- Er is sprake van een geestesziekte of ernstige psychische moeilijkheden,
vastgesteld door een medisch expert (de wet geeft hier geen exacte
definitie van).
Bij een gedwongen opname bestaan er twee mogelijke procedures: de gewone
procedure en de spoedprocedure.
- Gewone procedure:
Start met het indienen van een verzoekschrift bij de vrederechter.
Aan dit verzoekschrift moet een medisch verslag worden
toegevoegd, bijvoorbeeld opgesteld door de huisarts. Binnen 24 uur
e
1. Inleiding
1.1 Omschrijving
Psychiatrie: is een medisch vakgebied dat zich richt op het bestuderen,
diagnosticeren, behandelen en voorkomen van aandoeningen waarbij
geestelijke of psychische stoornissen centraal staan. Het onderzoekt
ziektebeelden zoals psychosen en andere psychische stoornissen.
Psychopathologie: is een deelgebied van zowel de psychiatrie als de
psychologie. Waar de psychiatrie zich richt op het onderzoeken,
diagnosticeren, behandelen en voorkomen van psychische stoornissen,
bestudeert de psychopathologie specifiek de ziekelijke verschijnselen,
zoals stoornissen in waarneming en denken.
Een psychiater: is een arts die zich heeft gespecialiseerd in de psychiatrie.
Hij of zij mag diagnoses stellen, medicatie voorschrijven en behandelt
meestal mensen met zwaardere psychische problemen.
Een psycholoog: heeft een masterdiploma in de (klinische) psychologie en
moet ingeschreven zijn bij de Psychologencommissie. Een psycholoog mag
diagnoses stellen, maar geen medicatie voorschrijven, en verwijst
daarvoor door naar een psychiater of huisarts.
Een psychotherapeut: begeleidt mensen op emotioneel en geestelijk vlak
en heeft een gespecialiseerde psychotherapieopleiding gevolgd. Sinds 1
september 2016 is het beroep ‘psychotherapeut’ wettelijk beschermd en
mag het enkel worden uitgeoefend door erkende hulpverleners.
1.2 Werkvelden binnen de psychiatrie
Verschillende soorten psychiatrie
- Sociale psychiatrie:
Dit is een extramurale tweedelijns en ambulante
hulpverlening, zoals diensten: GGZ, dagcentra, telefonische
hulpdiensten, crisisinterventie, beschermde woonvormen…
- Klinische psychiatrie:
Dit is een intramurale hulpverlening zoals psychiatrie in
, algemene ziekenhuizen.
- Gerontopsychiatrisch:
Hulpverlening voor psychische stoornissen bij bejaarden, ook
psychogeriatrie.
- Kinder- en jeugdpsychiatrie:
Hulpverlening die zich richt op kinderen en jongeren.
- Forensische psychiatrie:
Deze vorm van hulpverlening bevindt zich binnen de
gerechtelijke wereld. Ze houdt zich bezig met het
onderzoeken van de toerekeningsvatbaarheid van personen
die een misdrijf hebben gepleegd (delinquenten). Dit
betekent dat men nagaat in welke mate iemand
verantwoordelijk kan worden gehouden voor zijn daden
vanuit psychisch of geestelijk oogpunt.
- Liasisonpsychiatrie:
Psychiatrische hulpverlening die wordt verleend op een
andere dienst in een algemeen ziekenhuis. Bijvoorbeeld:
behandeling van postnatale depressie op een kraamafdeling,
aanpak van angst bij een kind op een dienst pediatrie, ...
1.3 De lijnen in de gezondheidszorg
Er zijn verschillende soorten lijnen in de gezondheidszorg: de nulde lijn, de
eerste lijn, de tweede lijn, de derde lijn en de vierde lijn.
De nulde lijn
De nuldelijnszorg vormt de basis van de gezondheidszorg. Het gaat om
vrijblijvende en laagdrempelige hulp die altijd beschikbaar is, zonder dat
men er specifiek om hoeft te vragen. Voorbeelden zijn mantelzorg,
zelfhulpgroepen, crisiscentra en de Zelfmoordlijn. Daarnaast speelt de
nulde lijn een belangrijke rol in preventie, wat betekent dat men probeert
te voorkomen dat mensen ziek worden of dat bestaande problemen
verergeren.
De eerste lijn
De eerstelijnszorg is de basiszorg binnen de gezondheidszorg die
rechtstreeks toegankelijk is voor iedereen, je hoeft geen doorverwijzing te
hebben, maar je moet er zelf om vragen. Deze zorg is bedoeld voor
algemene, niet-gespecialiseerde hulpvragen en vormt het eerste
aanspreekpunt voor mensen met een zorg- of ondersteuningsnood.
Eerstelijnsprofessionals staan dus het dichtst bij de burger.
,Voorbeelden van eerstelijnswerkers zijn:
- Huisartsen
- Thuisverpleegkundigen
- Maatschappelijk werkers van het CAW
- Eerstelijnspsychologen
Voorbeelden van eerstelijnsvoorzieningen:
- Psychiatrische Afdeling van een Algemeen Ziekenhuis (PAAZ)
- Het mobiel team
- Het Centrum voor Leerlingenbegeleiding (CLB)
- De politie.
Wanneer de hulpvraag te complex is, kan de eerstelijnszorg doorverwijzen
naar gespecialiseerde hulp binnen de tweedelijnszorg.
De tweede lijn
De tweedelijnszorg bestaat uit gespecialiseerde hulpverlening. Om deze
zorg te krijgen, moet je eerst een eerstelijnszorgverlener (meestal de
huisarts) hebben geraadpleegd, die je doorverwijst naar een specialist.
Tweedelijnszorg richt zich op meer complexe of specifieke problemen die
niet binnen de eerstelijnszorg kunnen worden opgelost.
Voorbeelden van tweedelijnszorgverleners zijn:
- Ziekenhuisspecialisten (zoals een orthodontist)
- Psycholoog
- Artsen en therapeuten in gespecialiseerde afdelingen
Tweedelijnsvoorzieningen zijn onder andere:
- Psychiatrische Ziekenhuizen (PZ)
- Centra voor Geestelijke Gezondheidszorg (CGG)
De derde lijn
In de derde lijn heb je academische ziekenhuizen en specialistische centra.
Het zijn ondersteuners van de tweede lijn zorgverleners. We denken dan
ook aan de revalidatiecentra, Psychiatrisch Verzorgingstehuis (PVT), ... Alle
hulpverlening is te vinden via de sociale kaart.
1.4 Gedwongen opname of internering
Wanneer iemand ernstige psychische problemen heeft en daardoor sterk
ontregeld raakt, kan een opname in een psychiatrische instelling nodig zijn. Dit
, gebeurt wanneer het in de thuissituatie niet meer haalbaar is of er sprake is van
een crisissituatie.
Er bestaan twee vormen van opname:
- Vrijwillige opname: de persoon kiest zelf om zich te laten opnemen.
- Gedwongen opname: de opname gebeurt tegen de wil van de persoon,
omdat de situatie te ernstig is.
Meestal verloopt behandeling en opname op vrijwillige basis, maar in sommige
gevallen kan een rechter tussenkomen om een opname of behandeling op te
leggen. Dit gebeurt om de persoon zelf en/of de maatschappij te beschermen.
Er zijn dan twee mogelijke gerechtelijke maatregelen:
1. Gedwongen opname (vroeger collocatie): iemand wordt verplicht
opgenomen omwille van een ernstige psychische toestand.
2. Internering: dit geldt wanneer iemand een strafbaar feit heeft gepleegd als
gevolg van een psychische stoornis.
Beide maatregelen zijn geen straf, maar dienen ter bescherming en zorg. Het
accent ligt dus op behandeling en veiligheid, niet op bestraffing.
Gedwongen opname (collocatie)
Een gedwongen opname is een beschermingsmaatregel die wordt toegepast
wanneer iemand een gevaar vormt voor zichzelf of voor anderen. In dat geval
kan de persoon tegen zijn wil worden opgenomen in een psychiatrische afdeling.
De opname geldt in eerste instantie voor maximaal 40 dagen. Binnen die periode
kan de vrederechter of procureur beslissen om de opname te verlengen of stop
te zetten, vaak na een eerste evaluatie na ongeveer tien dagen. Als blijkt dat er
geen psychische problemen meer zijn, wordt de persoon vrijgelaten. Omdat er
een rechter bij betrokken is, heeft de betrokkene recht op verdediging, meestal
via een advocaat.
Voorwaarden voor een gedwongen opname (collocatie):
- De persoon gedraagt zich agressief en vormt een ernstig gevaar voor
anderen.
- De persoon brengt zijn eigen gezondheid of veiligheid ernstig in gevaar.
- Er is sprake van een geestesziekte of ernstige psychische moeilijkheden,
vastgesteld door een medisch expert (de wet geeft hier geen exacte
definitie van).
Bij een gedwongen opname bestaan er twee mogelijke procedures: de gewone
procedure en de spoedprocedure.
- Gewone procedure:
Start met het indienen van een verzoekschrift bij de vrederechter.
Aan dit verzoekschrift moet een medisch verslag worden
toegevoegd, bijvoorbeeld opgesteld door de huisarts. Binnen 24 uur
