Mensen met een fysieke beperking en
1. Mensen met een fysieke beperking
1.1 Begripsomschrijving
Het is moeilijk voor een duidelijke definitie te geven. Deze groep mensen
is heel heterogeen. De beperking kan aangeboren zijn of verworven, het
kan met hersenletsel zijn of zonder. De uitingsvormen zijn heel divers: een
amputatie, een spierziekte, een halfzijdige verlamming, …
Mensen met een fysieke beperking zijn personen die moeilijkheden
hebben op lichamelijk vlak, hun bewegingsmogelijkheden zijn min of meer
beperkt. Deze moeilijkheden belemmert hun ontwikkeling in hun leven op
diverse vlakken. Een objectief zelfde lichaamsgebrek zal door iedere
persoon anders ervaren worden. Een lichamelijke beperking is vanaf
wanneer er duidelijke belemmeringen zijn voor persoonlijke doelstellingen
op een lichamelijke eigenschap.
We maken een onderscheid naargelang de ernst van het letsel tussen:
Plegie: een volledige verlamming van het ledemaat
Parese: een gedeeltelijke verlamming van het ledemaat
Afhankelijk van het letsel zijn één of meerdere ledematen aangetast:
Monoparese/-plegie: aandoening van één ledemaat
Paraparese/-plegie: aandoening van twee benen
Hemiparese/-Plegie: één lichaamshelft, dus been en arm is getroffen
Triplegie: aandoening van drie ledematen, dit komt niet veel voor
Tetraplegie: aandoening van de vier ledematen
1.2 Uitingsvormen
Waar zit de stoornis? Vormen:
Beweging Spasticiteit, athetose-ataxie komt
voor bij cerebrale parese
Ruggenmerg Spina bifida, dwarslaesie
Centraal zenuwstelsel Poliomyelitis, multiple sclerose
Spieren Spierdystrofie type Duchenne
Botten en ledematen Amputatie, skeletziekte
Bewegingsstoornis
Spasticiteit zien we als een vorm van bewegingsstoornis.
Mogelijke gevolgen:
, Overmatige sterke spanning van de spieren = kramptoestand:
- Persoon zal niet bewegen zoals hij zelf zou willen, schokkende
bewegingen, spieren blijven gespannen
Gericht bewegen onmogelijk + abnormale reflexen
Spieren van tong, mond, hals en oog gestoord:
- Moeite met zuigen, eten, slikken, allerlei mondbewegingen en
spreken verloopt moeilijker
Aanleiding tot misvormingen en spierverkortingen:
- Spieren trekken te hard aan gewrichten en beenderen
waardoor ze verkeerd groeien (= contractuur). Veel kine en
gepaste medicatie kan je dit proberen tegen te gaan.
Athetose en ataxie hebben ook te maken met wisselende spierspanning en
coördinatiestoornissen. Mensen met cerebrale parese
(=hersenverlamming) ervaren vaak dezelfde bewegingsstoornissen. Dit
wordt dan veroorzaakt door beschadiging in het hersencentra. Door een
letsel in de hersenen kunnen spieren in mate verlamd zijn. De bewegingen
verlopen ongedoseerd, hoekig, stijf en te langzaam of te snel. De
beperking komt in de eerste levensjaren tot uiting. De stoornis is blijvend
maar een progressieve aandoening. Het is te zien hoe groot het
hersenletsel is anders kunnen gebieden dan motoriek beschadigd zijn:
intelligentie, de spraak, het gehoor, het gezichtsvermogen, epilepsie, …
Stoornissen in het ruggenmerg
• C1-C8: Cervicale zenuwen:
- Nek, schouders, armen, handen
• D1-D12: Dorsale zenuwen:
- Borstspieren
- Buik, onderrug en heupen
• L1-L6: Lumbale zenuwen:
- Heupen, benen, knieën en voeten
• S1-S5: Sacrale zenuwen:
- Darm- en blaasfunctie
- Seksuele functie
Een heel bekende uitingsvorm is spina bifida. Dit is een aangeboren
afwijking van ruggenmerg en wervelkolom, wordt ook wel ‘open rug’
, genoemd. Één of meerdere wervels zijn tijdens de zwangerschap niet
volgroeid en bedekken het ruggenmerg niet. De ernst van het letsel zal
bepalend zijn voor de gevolgen. Hoe hoger het letsel hoe ingrijpender de
gevolgen zijn.
Mogelijke gevolgen:
Verlamming van de onderste ledematen:
- De zenuwbaan die prikkels van de hersenen naar de spieren
van de onderste ledenmaten moet doorgeven is doorbroken.
De persoon kan niet (gebrekkig) stappen.
Verlamming van de gevoelszenuw:
- De zenuwbaan die gevoel van de onderste ledenmaten naar
de hersenen moet doorgeven is onderbroken. Persoon voelt
geen pijn, geen warmte waardoor een grote kans is op
verwonding zoals verbranding.
Hydrocefalie of waterhoofd:
- Doordat het ruggenmerg uit de ruggengraat puilt, kan het
hersenvocht niet goed doorstromen. Het hoopt zich op en
veroorzaakt druk op de hersenen, wat ernstige schade kan
geven.
Een operatie met een drainagepompje achter het oor kan dit
verhelpen: het voert het vocht af naar het hart of de buik. Als
het pompje verstopt raakt, moet meteen worden ingegrepen
om te voorkomen dat de druk te hoog wordt.
Dwangstanden van de gewrichten:
- Doordat sommige wervels niet volledig zijn ontwikkeld, heeft
de ruggengraat een andere vorm dan normaal. Dergelijke
afwijkingen kunnen ook voorkomen aan de heupen, knieën en
voeten.
Incontinentie:
- De spieren die de blaas en darmen afsluiten, zijn verlamd en
de gevoelszenuwen werken niet. Daardoor voelt de persoon
niet wanneer hij moet plassen of ontlasten. Luiers en
dagelijkse hygiënische verzorging zijn nodig. De blaas wordt
regelmatig leeggemaakt met een blaassonde (sonderen).
Oudere kinderen leren dit zelf doen. Strikte hygiëne is
belangrijk om infecties te voorkomen.
Seksualiteit:
1. Mensen met een fysieke beperking
1.1 Begripsomschrijving
Het is moeilijk voor een duidelijke definitie te geven. Deze groep mensen
is heel heterogeen. De beperking kan aangeboren zijn of verworven, het
kan met hersenletsel zijn of zonder. De uitingsvormen zijn heel divers: een
amputatie, een spierziekte, een halfzijdige verlamming, …
Mensen met een fysieke beperking zijn personen die moeilijkheden
hebben op lichamelijk vlak, hun bewegingsmogelijkheden zijn min of meer
beperkt. Deze moeilijkheden belemmert hun ontwikkeling in hun leven op
diverse vlakken. Een objectief zelfde lichaamsgebrek zal door iedere
persoon anders ervaren worden. Een lichamelijke beperking is vanaf
wanneer er duidelijke belemmeringen zijn voor persoonlijke doelstellingen
op een lichamelijke eigenschap.
We maken een onderscheid naargelang de ernst van het letsel tussen:
Plegie: een volledige verlamming van het ledemaat
Parese: een gedeeltelijke verlamming van het ledemaat
Afhankelijk van het letsel zijn één of meerdere ledematen aangetast:
Monoparese/-plegie: aandoening van één ledemaat
Paraparese/-plegie: aandoening van twee benen
Hemiparese/-Plegie: één lichaamshelft, dus been en arm is getroffen
Triplegie: aandoening van drie ledematen, dit komt niet veel voor
Tetraplegie: aandoening van de vier ledematen
1.2 Uitingsvormen
Waar zit de stoornis? Vormen:
Beweging Spasticiteit, athetose-ataxie komt
voor bij cerebrale parese
Ruggenmerg Spina bifida, dwarslaesie
Centraal zenuwstelsel Poliomyelitis, multiple sclerose
Spieren Spierdystrofie type Duchenne
Botten en ledematen Amputatie, skeletziekte
Bewegingsstoornis
Spasticiteit zien we als een vorm van bewegingsstoornis.
Mogelijke gevolgen:
, Overmatige sterke spanning van de spieren = kramptoestand:
- Persoon zal niet bewegen zoals hij zelf zou willen, schokkende
bewegingen, spieren blijven gespannen
Gericht bewegen onmogelijk + abnormale reflexen
Spieren van tong, mond, hals en oog gestoord:
- Moeite met zuigen, eten, slikken, allerlei mondbewegingen en
spreken verloopt moeilijker
Aanleiding tot misvormingen en spierverkortingen:
- Spieren trekken te hard aan gewrichten en beenderen
waardoor ze verkeerd groeien (= contractuur). Veel kine en
gepaste medicatie kan je dit proberen tegen te gaan.
Athetose en ataxie hebben ook te maken met wisselende spierspanning en
coördinatiestoornissen. Mensen met cerebrale parese
(=hersenverlamming) ervaren vaak dezelfde bewegingsstoornissen. Dit
wordt dan veroorzaakt door beschadiging in het hersencentra. Door een
letsel in de hersenen kunnen spieren in mate verlamd zijn. De bewegingen
verlopen ongedoseerd, hoekig, stijf en te langzaam of te snel. De
beperking komt in de eerste levensjaren tot uiting. De stoornis is blijvend
maar een progressieve aandoening. Het is te zien hoe groot het
hersenletsel is anders kunnen gebieden dan motoriek beschadigd zijn:
intelligentie, de spraak, het gehoor, het gezichtsvermogen, epilepsie, …
Stoornissen in het ruggenmerg
• C1-C8: Cervicale zenuwen:
- Nek, schouders, armen, handen
• D1-D12: Dorsale zenuwen:
- Borstspieren
- Buik, onderrug en heupen
• L1-L6: Lumbale zenuwen:
- Heupen, benen, knieën en voeten
• S1-S5: Sacrale zenuwen:
- Darm- en blaasfunctie
- Seksuele functie
Een heel bekende uitingsvorm is spina bifida. Dit is een aangeboren
afwijking van ruggenmerg en wervelkolom, wordt ook wel ‘open rug’
, genoemd. Één of meerdere wervels zijn tijdens de zwangerschap niet
volgroeid en bedekken het ruggenmerg niet. De ernst van het letsel zal
bepalend zijn voor de gevolgen. Hoe hoger het letsel hoe ingrijpender de
gevolgen zijn.
Mogelijke gevolgen:
Verlamming van de onderste ledematen:
- De zenuwbaan die prikkels van de hersenen naar de spieren
van de onderste ledenmaten moet doorgeven is doorbroken.
De persoon kan niet (gebrekkig) stappen.
Verlamming van de gevoelszenuw:
- De zenuwbaan die gevoel van de onderste ledenmaten naar
de hersenen moet doorgeven is onderbroken. Persoon voelt
geen pijn, geen warmte waardoor een grote kans is op
verwonding zoals verbranding.
Hydrocefalie of waterhoofd:
- Doordat het ruggenmerg uit de ruggengraat puilt, kan het
hersenvocht niet goed doorstromen. Het hoopt zich op en
veroorzaakt druk op de hersenen, wat ernstige schade kan
geven.
Een operatie met een drainagepompje achter het oor kan dit
verhelpen: het voert het vocht af naar het hart of de buik. Als
het pompje verstopt raakt, moet meteen worden ingegrepen
om te voorkomen dat de druk te hoog wordt.
Dwangstanden van de gewrichten:
- Doordat sommige wervels niet volledig zijn ontwikkeld, heeft
de ruggengraat een andere vorm dan normaal. Dergelijke
afwijkingen kunnen ook voorkomen aan de heupen, knieën en
voeten.
Incontinentie:
- De spieren die de blaas en darmen afsluiten, zijn verlamd en
de gevoelszenuwen werken niet. Daardoor voelt de persoon
niet wanneer hij moet plassen of ontlasten. Luiers en
dagelijkse hygiënische verzorging zijn nodig. De blaas wordt
regelmatig leeggemaakt met een blaassonde (sonderen).
Oudere kinderen leren dit zelf doen. Strikte hygiëne is
belangrijk om infecties te voorkomen.
Seksualiteit:
