Samenvatting - Basis biologische processen

Basis in biologische processen
1. Gedragsbiologie/ethologie
1.1 Inleiding
Gedragsbiologie: is de tak van biologie die het gedrag van dieren en
mensen bestudeert. Het gaat of wat, waarom en hoe het gedrag ontstaat.

1.2 Evolutietheorie van Darwin
Charles Darwin beschreef de evolutie voor het eerst. Een proces van
verandering en ontwikkeling noemen we evolutie. Het doel van alle
planten en dieren is om zich voort te planten. Planten en dieren hebben
natuurlijke hulpbronnen nodig zoals voedsel, nestplaatsen en partners om
zich voort te planten. Omdat er altijd meer en meer nakomelingen zijn is
er een strijd of competitie tussen de individuen. Er komt een natuurlijke
selectie. Darwin zag dat er bij elke populatie een variatie is. Dit komt door
verschillende gedragingen, uiterlijk, omgeving. Variatie in een populatie is
universeel zonder variatie is er geen evolutie. De variatie kan een invloed
hebben op de competitie.
 Pp les 1 pagina 18  voorbeeldexamenvraag
Een natuurlijke selectie wordt vertaald naar de wet van de sterkste. Dit
klopt niet helemaal. Het gaat niet om de sterkste maar om het individu die
zich het best aanpast aan de omgeving. De kleine verschillen kunnen
grootste gevolgen hebben. Omdat het voordeel erfelijk is geven de ouders
het door aan hun nakomelingen, zo verspreid het kenmerk zich langzaam
door de hele populatie en worden ze een pro (bv luipaarden worden snelle
dieren). Op veel generaties stapelen veranderingen op zo kan de populatie
veranderen en niet meer voortplanten zoals de oorspronkelijke soort. Op
dat moment is er een nieuwe soort ontstaan. Zo werkt evolutie langzaam
en is dit een onafgebroken proces dat jaren duurt. Eens mens is gemaakt
om gezonde en fitte nakomelingen te produceren.
 Pp les 1 pagina 20  voorbeeldexamenvraag


1.3 Biologische basis van seksueel gedrag LES 1 PAGINA13 -22
De functie van seks is in de eerste plaats voor de voortplanting. Seksuele
voortplanting betekent dat het genetisch materiaal van twee individuen
wordt samengevoegd. Omdat we ons erfelijk materiaal zo goed mogelijk
willen doorgeven zoeken we achter een partner met ‘goed’ genetische
materiaal. Met andere woorden we vergroten de kans dat onze kinderen
goed en gezond leven door een juiste partner te vinden.
 Pp les 1 pagina 25 en 26 voorbeeldexamenvraag

,Bij mannen en vrouwen verschilt het gedrag hierin. De verschillen zijn
evolutionair en biologische verklaarbaar.


- Vrouwen:
 Reproductieve succes: is afhankelijk van beperkt aantal
eicellen dat bevrucht wordt, het aantal overlevende
nakomelingen
 Grote investering in nageslacht
 Fermale choice:
Eicellen veel groter dan hun tegenstaanders zaadcellen en ze
dragen ook voedingsstoffen voor de ongeboren vrucht. Dit wil
zeggen dat vrouwen al een veel hogere energie investering
doen in het nageslacht. Vrouwen beschikken over een beperkt
aantal eicellen en investeren veel energie in de zwangerschap
en zorg voor hun kinderen. Ze zijn kieskeurig in hun
partnerkeuze ook wel de female choice genoemd. Ze zoeken
een partner die die middelen heeft om mee voor het kind te
zorgen.


- Mannen:
 Onbeperkt aantal zaadcellen, wordt niet bepaald door aantal
zaadcellen maar door aantal vruchtbare vrouwen waarmee ze
zich kunnen voortplanten
 Productieve succes: is afhankelijk van aantal vrouwen dat
bevrucht wordt, het is soms moeilijk om een eicel direct te
bevruchten daarom is het belangrijk dat mannen elke
mogelijkheid tot voortplanting aangrijpen.
 Kleine investering in nageslacht
 Male competition: is het voortplantingssucces hoeveel
vrouwen ze kunnen bevruchten.


Elke kans tot voortplanting benutten (= adaptieve strategie van het
mannelijk soort). Een terughoudende strategie verkleint kans op
nakomelingen is niet aangewezen voor voortbestaan van de soort.
 Pp les 1, pagina 30  voorbeeldexamenvraag


Mannen en vrouwen hebben verschillende eisen aan de kwaliteiten van
hun levenspartners.
Uit onderzoek blijkt dan vrouwen veel vaker reageren op een advertentie
als mannen een hoge baan hebben zoals tinder. Ze moeten zorgzaam,
trouw en loyaal zijn voor een vrouw. Mannen gaan onder elkaar kans

,proberen te maken op vrouwen door dure auto’s, dure merkkledij, grote
portemonnee, … Dit zijn dingen die het allemaal makkelijker maken om
voor het nageslacht te zorgen. Als ze kiezen voor een man die trouw is
hebben ze minder groot risico dat ze in de steek gaan gelaten worden.
Mannen hechten meer aan de uiterlijke kenmerken. Mannen kiezen vaker
jongere vrouwen, vrouwen zijn het meest vruchtbaar vanaf hun pubertijd
tot hun 24ste daarna neemt de vruchtbaarheid af tot aan de menopauze.

Verschillen in schoonheidsidealen bij mensen en chimpansees:

Bij mensen

 Motivatie: In de context van partnerkeuze streven oudere vrouwen
er vaak naar jonger te lijken.
 Reden: Jongere vrouwen worden gezien als vruchtbaarder en
daardoor aantrekkelijker voor mannen.
 Gevolg:
o Vrouwen besteden meer aandacht aan uiterlijk dan mannen.
o Ze zijn de belangrijkste klanten van de cosmetische industrie
(make-up, huidverzorging, plastische chirurgie).
o Veel voorkomende cosmetische ingrepen: neuscorrectie,
borstvergroting, facelifts.

Bij chimpansees

 Schoonheidsideaal: Vrouwelijke chimpansees hoeven niet jong uit te
zien om aantrekkelijk te zijn voor mannetjes.
 Kenmerken waar mannetjes op vallen: rotte tanden, uitgerekt vel,
haaruitval.
 Reden:
o Vrouwelijke chimpansees blijven vruchtbaar hun hele leven
(geen menopauze).
o Oudere vrouwtjes hebben bewezen dat ze kinderen kunnen
baren en opvoeden.
o Oudere vrouwen kunnen genetisch voordeel bieden: kinderen
die langer leven.

Belangrijk verschil

 Mensen: aantrekkelijkheid vaak gekoppeld aan jeugd en
vruchtbaarheid.
 Chimpansees: aantrekkelijkheid gekoppeld aan bewezen
vruchtbaarheid en overlevingskans van nageslacht.



Donorzaad en evolutionaire psychologie

, Biologische basis

 Mensen zijn van nature selectief in voortplanting vanwege hoge
investeringen (tijd, energie, middelen) voor het grootbrengen van
nakomelingen.
 Deze selectiviteit geldt zowel voor mannen als voor vrouwen.

Selectie van donorzaad

 Donorzaad wordt vaak gekozen op basis van biologisch
aantrekkelijke eigenschappen, zoals:
o Intelligentie
o Gezondheid
o Lengte
o Fysieke kenmerken die genetische kwaliteit signaleren
 Ouders willen de best mogelijke kansen voor hun kinderen,
waardoor ze bereid zijn hogere prijzen te betalen voor “premium”
eigenschappen.

Economische aspecten

 Vraag en aanbod: Zaad van donors met gewilde eigenschappen is
schaars → prijs stijgt.
 Klinieken kunnen hogere tarieven rekenen door beperkte
beschikbaarheid van specifieke genetische combinaties.
 Dit weerspiegelt een moderne uitdrukking van natuurlijke selectie:
hoe zeldzamer en gewilder de genetische eigenschappen, hoe hoger
de waarde.

Conclusie

 De hoge kosten van donorzaad zijn een combinatie van biologische
principes (selectieve voortplanting) en economische factoren (vraag
en aanbod).
 Evolutionaire principes beïnvloeden nog steeds hedendaagse
menselijke keuzes, zoals het selecteren van genetisch “beste” zaad
voor nakomelingen.



Partnerselectie: mannen en vrouwen:

1. Ongelijke middelen

 Vrouwen hebben de doorslag bij voortplanting: zij hebben eicellen
en de baarmoeder.
 Reden voor selectiviteit: zwangerschap en opvoeding vergen veel
tijd en energie → vrouwen moeten zorgvuldig hun partner kiezen.