INLEIDING IN DE PSYCHOLOGIE
HOOFDSTUK 1: om te beginnen
What’s in a name
Cursus handelt de psychologie
TV, Radio, Kranten,..
Psycho. Als wetenschappelijke discipline vaak verkeerd ingeschat
(onderschatting als overschatting)
o Overschatting: analysering bij interactie met anderen
Waar of niet uitspraken
Leugendetector: fout, maar politie agenten geloven in een kleine
kans dat er een fout kan gemaakt worden
Dingen die we meemaken worden niet bewaard in het geheugen :
waar, hfstk 5
Enkel mensen herkennen zichzelf in de spiegel: niet waar, dieren
ook, MAAR als ze het experiment herhaalde kwamen ze niet dezelfde
resultaten uit, hstk 3
Intelligentie is een zuiver aangeboren trek? Niet waar
Meest frequente mentale stoornis komt voor bij 30% bevolking, waar
Herhaaldelijk gezichten zien gaan we minder van houden, is niet
waar
Wat is psychologie en wat is het niet
Psychologie is de wetenschappelijke studie van de mentale
processen en gedrag
Psychologie is de empirische studie van het gedrag en mentale
processen
Andere wetenschappen bestuderen het ook graag
o Eco, socio, crimi,…
o Verschillende methoden
Belang van kritisch denken
, 40-75% geloof aan telepathie, helderziendheid,…
Freud probleem – Freud
o > 10% van de APA (american psychological association) -leden
onderschrijven Freud zijn ideeën
o Nog Minder onderschrijvingen van de ideeën van Jung
o Skinner, hubel en wiesel, roger sperry, herbert simon,
kahneman en tversky
DARYL BEM : studie voorspellen toekomst
o Studie met alleen mannen als proefpersonen – ging ervan uit
dat ze beter zouden gokken om als beloning een erotische
scene te kunnen zien
o Meerdere herhalingen van het experiment, MAAR nooit
dezelfde resultaten
o DUS: onderzoek is onzin, mensen kunnen dus de toekomst niet
voorspellen
Methodologische eisen voor wetenschappelijk onderzoek
3 belangrijke kenmerken
o 1. Systematisch Empirisme : onderzoeksbenadering
vertrekt van sensorische ervaring en observatie als
onderzoeksgegevens
Geen gezagsargumenten
Gebrek aan systematisch empirisme : aderlatingen,
benjamin Rush, bij patiënten
Popper: kritiek psycho analyse
= niet op een systematische manier aangegeven,
omdat het na de verklaring werd aangehaald door
Freud
o 2. Publiek verifieerbaar kennis
Eis van repliceerbaarheid
Zelfde procedure -> zelfde resultaten
Peer review
o 3. Toetsbare theorieën falsifieerbaarheid: fouten zijn in
principe aantoonbaar
Bv: God bestaat kan je niet aantonen, maar je kan ook
niet bewijzen dat hij niet bestaat ( zoals KANT)
Psychoanalyse: richard Nixons oedipale drang naar falen
=> toegeschreven aan opvoeding (verhouding moeder-
kind)
Syndroom gilles de la tourette
Toetsbaarheid kan variëren met tijd ( wat toen geen
toetsbare theorie was, nu wel)
,5 stap proces van wetenschappelijke methode
I. Hypothese ontwikkelen
Hypothese: uitspraak die het resultaat van een
wetenschappelijke studie voorspelt
Operationele definities: exacte procedures om experimentele
condities en metingen van resultaten vast te leggen
II. Gecontroleerde test
Onafhankelijke variabele: variabele die door de onderzoeker
gemanipuleerd wordt
Randomisatie : enkel gebruik maken van toeval voor het
vastleggen van de aanbiedingsvolgorde van de stimuli of
toewijzen van proefpersonen aan condities
III. Objectieve gegevens verzamelen
Gegevens (data): info verzameld door de onderzoeker voor het
testen van de hypothese
Afhankelijke variabele: gemeten resultaat van een studie
Bv: snelheid van lezen, hoeveelheid fouten dat een
kind leest
Leermethode heeft een afhankelijke variabele
IV. Analyseren van de resultaten
O;B;V. statistische analyse van de resultaten; aanhouden of
verwerpen van de hypothese
V. Publiceren, bekritiseren, en repliceren van de resultaten
onderzoeksmethodes
Types van psychologisch onderzoek
1) naturalistische observatie
o Vaak 1ste stap in meer gecontroleerd onderzoek (bv: kijken
naar geweld)
o Passen mensen/dieren hun gedrag aan wanneer ze
geobserveerd worden? JA
2) gevalstudie
o Uitvoerige studie van 1 persoon / 1 geval (bv: freuds
psychoanalyse) – phineas cage study: werd agressiever na het
ongeval
o Gevaar van getuigenverklaringen
o Neuropsychologie
o Exemplarisch
2 verschillende soorten patiënten van Warrington
, 1) Waarington en shallice
o 4 patiënten met herpes simplex en
encephalitis
( hersenontsteking door een ontsteking)
o Hadden moeilijkheden met bepaalde
woorden uit te spreken/ herkennen
o Vragen gesteld aan hen over natuurlijke
concepten – hadden ze problemen mee <->
maar over materiële zaken hadden ze geen
problemen mee
2) warrington en mccarthy
o 1 patiënt met omgekeerde ziekte
o Moeilijkheden met materiële zaken i.p.v.
natuurlijke concepten
=> dubbele dissocatie
Verklaring 1 – Caramazza
o Informatie over artefacten op andere plaats
in de hersenen bewaard dan natuurlijke
concepten
o Op verschillende momenten belangrijk
doorheen de evolutie
Verklaring 2
o De 2 soorten hebben verschillende centrale
kennisstructuren
o Artefacten: functioneel <-> natuurlijke
concepten: perceptueel
=> lichaamsdelen en muziek instrumenten
o Patiënt 1 had geen moeite met
lichaamsdelen, terwijl dat natuurlijk is
o Patiënt 2 had geen moeite met muziek
instrumenten, terwijl het een artefact is
Semantische informatie van natuurlijke concepten en
artefacten zijn functioneel ONAFHANKELIJK van elkaar
3)interview
o Directe bevraging
o Training: neutraliteit (bv: 1500 jongeren duidelijk verband tss
kijken naar geweld en agressief gedrag
o Hoe verloopt causaliteit?
4)survey
o Verzamelen van steekproef en opinies
o WEIRD participants
5)psychologische tests
HOOFDSTUK 1: om te beginnen
What’s in a name
Cursus handelt de psychologie
TV, Radio, Kranten,..
Psycho. Als wetenschappelijke discipline vaak verkeerd ingeschat
(onderschatting als overschatting)
o Overschatting: analysering bij interactie met anderen
Waar of niet uitspraken
Leugendetector: fout, maar politie agenten geloven in een kleine
kans dat er een fout kan gemaakt worden
Dingen die we meemaken worden niet bewaard in het geheugen :
waar, hfstk 5
Enkel mensen herkennen zichzelf in de spiegel: niet waar, dieren
ook, MAAR als ze het experiment herhaalde kwamen ze niet dezelfde
resultaten uit, hstk 3
Intelligentie is een zuiver aangeboren trek? Niet waar
Meest frequente mentale stoornis komt voor bij 30% bevolking, waar
Herhaaldelijk gezichten zien gaan we minder van houden, is niet
waar
Wat is psychologie en wat is het niet
Psychologie is de wetenschappelijke studie van de mentale
processen en gedrag
Psychologie is de empirische studie van het gedrag en mentale
processen
Andere wetenschappen bestuderen het ook graag
o Eco, socio, crimi,…
o Verschillende methoden
Belang van kritisch denken
, 40-75% geloof aan telepathie, helderziendheid,…
Freud probleem – Freud
o > 10% van de APA (american psychological association) -leden
onderschrijven Freud zijn ideeën
o Nog Minder onderschrijvingen van de ideeën van Jung
o Skinner, hubel en wiesel, roger sperry, herbert simon,
kahneman en tversky
DARYL BEM : studie voorspellen toekomst
o Studie met alleen mannen als proefpersonen – ging ervan uit
dat ze beter zouden gokken om als beloning een erotische
scene te kunnen zien
o Meerdere herhalingen van het experiment, MAAR nooit
dezelfde resultaten
o DUS: onderzoek is onzin, mensen kunnen dus de toekomst niet
voorspellen
Methodologische eisen voor wetenschappelijk onderzoek
3 belangrijke kenmerken
o 1. Systematisch Empirisme : onderzoeksbenadering
vertrekt van sensorische ervaring en observatie als
onderzoeksgegevens
Geen gezagsargumenten
Gebrek aan systematisch empirisme : aderlatingen,
benjamin Rush, bij patiënten
Popper: kritiek psycho analyse
= niet op een systematische manier aangegeven,
omdat het na de verklaring werd aangehaald door
Freud
o 2. Publiek verifieerbaar kennis
Eis van repliceerbaarheid
Zelfde procedure -> zelfde resultaten
Peer review
o 3. Toetsbare theorieën falsifieerbaarheid: fouten zijn in
principe aantoonbaar
Bv: God bestaat kan je niet aantonen, maar je kan ook
niet bewijzen dat hij niet bestaat ( zoals KANT)
Psychoanalyse: richard Nixons oedipale drang naar falen
=> toegeschreven aan opvoeding (verhouding moeder-
kind)
Syndroom gilles de la tourette
Toetsbaarheid kan variëren met tijd ( wat toen geen
toetsbare theorie was, nu wel)
,5 stap proces van wetenschappelijke methode
I. Hypothese ontwikkelen
Hypothese: uitspraak die het resultaat van een
wetenschappelijke studie voorspelt
Operationele definities: exacte procedures om experimentele
condities en metingen van resultaten vast te leggen
II. Gecontroleerde test
Onafhankelijke variabele: variabele die door de onderzoeker
gemanipuleerd wordt
Randomisatie : enkel gebruik maken van toeval voor het
vastleggen van de aanbiedingsvolgorde van de stimuli of
toewijzen van proefpersonen aan condities
III. Objectieve gegevens verzamelen
Gegevens (data): info verzameld door de onderzoeker voor het
testen van de hypothese
Afhankelijke variabele: gemeten resultaat van een studie
Bv: snelheid van lezen, hoeveelheid fouten dat een
kind leest
Leermethode heeft een afhankelijke variabele
IV. Analyseren van de resultaten
O;B;V. statistische analyse van de resultaten; aanhouden of
verwerpen van de hypothese
V. Publiceren, bekritiseren, en repliceren van de resultaten
onderzoeksmethodes
Types van psychologisch onderzoek
1) naturalistische observatie
o Vaak 1ste stap in meer gecontroleerd onderzoek (bv: kijken
naar geweld)
o Passen mensen/dieren hun gedrag aan wanneer ze
geobserveerd worden? JA
2) gevalstudie
o Uitvoerige studie van 1 persoon / 1 geval (bv: freuds
psychoanalyse) – phineas cage study: werd agressiever na het
ongeval
o Gevaar van getuigenverklaringen
o Neuropsychologie
o Exemplarisch
2 verschillende soorten patiënten van Warrington
, 1) Waarington en shallice
o 4 patiënten met herpes simplex en
encephalitis
( hersenontsteking door een ontsteking)
o Hadden moeilijkheden met bepaalde
woorden uit te spreken/ herkennen
o Vragen gesteld aan hen over natuurlijke
concepten – hadden ze problemen mee <->
maar over materiële zaken hadden ze geen
problemen mee
2) warrington en mccarthy
o 1 patiënt met omgekeerde ziekte
o Moeilijkheden met materiële zaken i.p.v.
natuurlijke concepten
=> dubbele dissocatie
Verklaring 1 – Caramazza
o Informatie over artefacten op andere plaats
in de hersenen bewaard dan natuurlijke
concepten
o Op verschillende momenten belangrijk
doorheen de evolutie
Verklaring 2
o De 2 soorten hebben verschillende centrale
kennisstructuren
o Artefacten: functioneel <-> natuurlijke
concepten: perceptueel
=> lichaamsdelen en muziek instrumenten
o Patiënt 1 had geen moeite met
lichaamsdelen, terwijl dat natuurlijk is
o Patiënt 2 had geen moeite met muziek
instrumenten, terwijl het een artefact is
Semantische informatie van natuurlijke concepten en
artefacten zijn functioneel ONAFHANKELIJK van elkaar
3)interview
o Directe bevraging
o Training: neutraliteit (bv: 1500 jongeren duidelijk verband tss
kijken naar geweld en agressief gedrag
o Hoe verloopt causaliteit?
4)survey
o Verzamelen van steekproef en opinies
o WEIRD participants
5)psychologische tests
