Examensamenvatting – volledige uitwerking
Formules, stappenplannen, uitgewerkte oefeningen
jules.beirnaert
Mei 2026
Hoe deze samenvatting gebruiken
Het examen bestaat uitsluitend uit oefeningen. Elk hoofdstuk volgt dezelfde
structuur: concept → formules → stappenplan → typische fouten → checklist →
uitgewerkte oefening. Het herkenningsschema achteraan (§12) helpt je in 10
seconden bepalen welke methode bij welke vraag hoort.
Inhoudsopgave
1 Glossarium NL–EN 7
2 Simplex-tableau-stappen 9
2.1 Waarvoor dient simplex? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.2 Het stappenplan in 11 stappen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.2.1 Stap 1 – Definieer de beslissingsvariabelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.2.2 Stap 2 – Stel de doelfunctie op . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.2.3 Stap 3 – Stel de beperkingen op . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
2.2.4 Stap 4 – Zet om naar simplexvorm met slack variables . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
2.2.5 Stap 5 – Maak het starttableau . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
2.2.6 Stap 6 – Kies de pivotkolom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
2.2.7 Stap 7 – Kies de pivotrij (minimum-ratio-test) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
2.2.8 Stap 8 – Maak de pivot gelijk aan 1 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
2.2.9 Stap 9 – Maak de rest van de pivotkolom gelijk aan 0 . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
2.2.10 Stap 10 – Controleer optimum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
2.2.11 Stap 11 – Lees de oplossing af . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
2.3 Minimisatie: de −Z-truc . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
2.4 Belangrijke begrippen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
2.5 Examenaanpak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11
2.6 Typische fouten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
3 Grafische LP-methode 13
3.1 Stappenplan grafisch oplossen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3.2 Hoe teken je een constraint? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3.3 Voorbeeld: busprobleem grafisch . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13
3.4 Integer-check . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
,Operations Management jules.beirnaert
4 Sensitivity-regels 15
4.1 Wat is sensitivity analysis? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
4.2 Basisidee: wat blijft gelijk en wat verandert? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
4.3 Reduced costs . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
4.4 Verandering van winstcoëfficiënt van een niet-basisvariabele . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
4.4.1 Aanpak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
4.5 Verandering van winstcoëfficiënt van een basisvariabele . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
4.5.1 Aanpak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
4.6 Interval voor een winstcoëfficiënt . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
4.6.1 Examenaanpak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16
4.7 Winst buiten het toegelaten interval . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
4.8 Nieuw product / nieuwe variabele toevoegen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
4.8.1 Aanpak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
4.9 Vanaf welke winst wordt een nieuw product interessant? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
4.10 Verandering van het rechterlid (RHS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
4.10.1 Aanpak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17
4.11 Shadow price . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
4.12 Alternatief optimum . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
4.13 Samenvatting van de belangrijkste regels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
4.14 Werkschema vanuit een finaal tableau . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
4.15 Excel Solver sensitivity report interpreteren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18
4.16 Examenaanpak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
4.17 Typische fouten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
5 CPM – Critical Path Method 22
5.1 Wat is CPM? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
5.2 Belangrijke begrippen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
5.3 AON versus AOA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
5.3.1 AON: Activity On Node . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
5.3.2 AOA: Activity On Arrow . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22
5.4 Forward pass . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
5.4.1 Regels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
5.5 Projectduur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
5.6 Backward pass . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
5.6.1 Regels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
5.7 Total Float . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
5.8 Free Float . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23
5.9 Verschil Total vs Free Float . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
5.10 Kritiek pad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
5.11 Formules samengevat (AON) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
5.12 Formules bij AOA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
5.13 Dummy activities bij AOA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
5.14 Volledig stappenplan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
5.15 Typische examenvragen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
5.16 Typische fouten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25
6 PERT – Program Evaluation and Review Technique 27
6.1 Wat is PERT? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
6.2 De drie tijdsschattingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
6.3 Verwachte duurtijd van een activiteit . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
6.4 Variantie en standaardafwijking . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
6.5 Betekenis van de variantie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
6.6 PERT combineren met CPM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 27
6.7 Stappenplan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
6.8 Verwachte projectduur en projectvariantie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
6.9 Kansberekening met de normale verdeling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
2
,Operations Management jules.beirnaert
6.9.1 Kans op tijdig klaar zijn . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
6.9.2 Kans op overschrijding . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
6.9.3 Deadline bij een gewenste kans . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
6.10 Belangrijke interpretaties . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
6.11 PERT-tabel voor oefeningen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
6.12 Samenvatting van de formules . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
6.13 PERT-waarschuwing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
6.14 Typische fouten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29
7 Crashing 31
7.1 Wat is crashing? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
7.2 Normale tijd, crash-tijd, kosten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
7.3 Crash cost per time period . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
7.3.1 Voorbeeld . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
7.4 Crashing-tabel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
7.5 Basisprincipe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
7.6 Stappenplan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
7.7 Wanneer mag je crashen? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
7.8 Eén versus meerdere kritieke paden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 32
7.9 Economische beslissing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
7.9.1 Penalty vermijden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
7.9.2 Bonus verkrijgen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
7.9.3 Extra opbrengst per periode . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
7.10 Crashing met PERT . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
7.11 Projectduur na crashing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
7.12 Totale crashkost en projectkost . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
7.12.1 Voorbeeld . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33
7.12.2 Totale projectkost . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
7.13 Crashing als LP-model . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
7.14 Samenvatting van de formules . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
7.15 Typische examenvragen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34
7.16 Typische fouten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35
8 Line balancing 36
8.1 Wat is line balancing? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
8.2 Belangrijke begrippen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
8.3 Gevraagde versus werkelijke cyclustijd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36
8.4 Cyclustijd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
8.4.1 Voorbeeld . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
8.5 Output rate . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
8.6 Totale taaktijd . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
8.7 Theoretisch minimum aantal werkstations . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
8.7.1 Voorbeeld . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
8.8 Precedence diagram . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
8.9 Regels voor taaktoewijzing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37
8.10 Idle time . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
8.11 Lijnefficiëntie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
8.12 Balance delay . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
8.13 Smoothness index . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
8.14 Veelgebruikte heuristieken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
8.14.1 1. Longest task time . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
8.14.2 2. Most following tasks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
8.14.3 3. Ranked positional weight (RPW) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
8.14.4 4. Largest Candidate Rule (LCR) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
8.15 Stappenplan RPW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38
8.16 Volledig stappenplan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
3
, Operations Management jules.beirnaert
8.17 Samenvatting van de formules . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39
8.18 Typische examenvragen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
8.19 Typische fouten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40
9 Layout: OSA, SLP en CRAFT 41
9.1 Drie types layouts . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
9.2 Procedures voor layoutontwerp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
9.3 Operation Sequence Analysis (OSA) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 41
9.4 Systematic Layout Planning (SLP) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
9.4.1 Belangrijke begrippen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
9.4.2 Overzicht van de SLP-procedure . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
9.4.3 Stap 1: gegevens verzamelen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42
9.4.4 Stap 2: From-To Chart . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
9.4.5 Richting van de flow . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
9.4.6 Stap 3: Pareto-analyse . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
9.4.7 Stap 4: Relationship Chart en Muther-codes . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
9.4.8 Stap 5: Relationship Diagram . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
9.4.9 Stap 6: Company Backbone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
9.4.10 Stap 7: Planar Graph . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
9.4.11 Stap 8: Dual Graph . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43
9.4.12 Stap 9: Ruimtebehoefte . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
9.4.13 Stap 10: Block layout . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
9.4.14 Stap 11: Layout evalueren . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
9.4.15 Afstandsmaten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
9.5 CRAFT – Computerized Relative Allocation of Facilities Technique . . . . . . . . . . . . . 44
9.5.1 Doelfunctie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
9.5.2 Twee impliciete aannamen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
9.5.3 Bijkomende aannamen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
9.5.4 Centroid van een afdeling . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
9.5.5 Afstand tussen afdelingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
9.5.6 Het verbeteringsmechanisme . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
9.5.7 Wisseling beoordelen: vóór en ná . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
9.6 Volledig stappenplan voor SLP-oefeningen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45
9.7 Samenvatting van de formules . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
9.8 Typische examenvragen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46
9.9 Typische fouten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47
10 Assignment problem – Hungarian method 48
10.1 Wat is een assignment problem? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
10.2 Basisvorm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
10.3 LP-formulering . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
10.4 Vierkante matrix? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
10.5 Hungarian method bij minimisatie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
10.5.1 Stap 1 – Rijreductie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48
10.5.2 Stap 2 – Kolomreductie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
10.5.3 Stap 3 – Dek alle nullen af met minimum aantal lijnen . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
10.5.4 Stap 4 – Matrix aanpassen als aantal lijnen < n . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
10.5.5 Stap 5 – Onafhankelijke nullen kiezen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
10.5.6 Stap 6 – Totale kost . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
10.6 Maximisatieprobleem . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49
10.7 Onmogelijke assignments . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
10.8 Meerdere optimale oplossingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
10.9 Volledig stappenplan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
10.10Samenvatting van de regels . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
10.11Typische examenvragen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
10.12Typische fouten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 51
4