INLEIDING (10/2)
- Slides bekijken + cursus invoegen bij deze notities + basisvak schema’s
- Wat meenemen uit basisvak?
o Uitdaging van strafrecht (inhoudelijk + organisatorisch, denk aan Julie
Van Espen)
o Communicatie uitdaging (complexiteit van strafrechtelijke uitspraak
communiceren naar de buitenwereld, denk aan wraking binnen zaak
Dutroux – gebrekkig functioneren van justitie)
° Persmagistraat bij parket en bij de zetel (woordvoerder die
uitleg geeft) bij zaken die de publieke opinie raken
- Bedoeling mastervak
o Basiskennis verdiepen, maar wordt opgefrist aan een sneltempo
(zie schema’s basisvak)
O.a. Omgaan met nietigheden
O.a. Rol van RK en KI
o Omvang leerstof kleiner, maar wel complexer
o Gaten uit basisvak worden ingevuld
1) HvA
Assisenprocedures zijn een kleine minderheid in het grote
geheel van de strafzaken die worden behandeld
+/- 100 per jaar
Vergelijken met de correctionele procedures
2) Rechtsmiddelen: HB, verzet, Cassatieprocedure
Cass. wordt veel gebruikt in strafzaken
o Beleidsmatige denken over hoe een goede strafprocedure in elkaar zit
Hervormingen bespreken die nu beleidsmatig spelen:
NSw. maar géén nieuw strafprocesrecht
Politie en justitie is nog niet klaar voor iwt NSw. op 8 april,
maar er zal geen uitstel zijn
Wél zal er binnen 2m (tijdens de cursus) een
aanpassingswet zijn die ervoor zorgt dat een aantal
strafprocedurele bepalingen aangepast worden aan het
NSw.
o Enkel technische aanpassingen
o Maar bedoeling is wel maximaal bij het oude
blijven
NSw. zal de overbevolking van de gevangenissen niet oplossen
(probleem van decennia)
Collectieve genade (door k°) als oud instrument dat
opnieuw naar boven wordt gehaald
o Genade aan heel segment van mensen, zonder te
kijken naar iedereen persoonlijk
o Bv. iedereen strafkorting van 6m
o Moeilijk te begrijpen door buitenwereld
o Controversieel gebeuren
1
, (deportering naar Estland zou evt. wel een goede
oplossing kunnen zijn volgens Prof)
o Vorm van minimale beklijving realiseren, eerder dan exhaustieve
kennis reproduceren (basislaag/basisreflexen meegeven die je voor
altijd zal bijblijven, vooral om te weten hoe een proces werkt als je gaat
pleiten)
o Strategisch leren denken
Bv. Strategische vragen waarover je moet nadenken als
advocaat: initiatief nemen of niet? Beroep of niet? Verstek of
niet? Inzage in dossier of niet? Aanvullend onderzoek vragen?
Wanneer? Begin of einde? Zorgt beroepen op zwijgrecht voor
langere VH?
o Maatschappelijk debat in de buitenwereld beter kunnen volgen
Bv. wrakingsprocedure (kan je hiermee processen blokkeren?)
excursus (hangt niet samen met andere delen van de cursus)
Bv. hervormingsdiscussie
Opfrissing is opstap naar mogelijkheid om huidige
systeem te verbeteren via 3 ingrepen (beleidsvragen
gecentreerd rond 3 bestaande kenmerken van het
systeem)
o 1) Onderzoeksrechter: behouden in huidige functie
met huidige bevoegdheden? Of verandering
noodzakelijk?
o 2) BuPa: moeten we hun enorme bevoegdheden in
stand houden?
o 3) RK en KI: is dat wezenlijk onderdeel van eerlijke
procedure of kan systeem bestaan zonder RK en
KI?
- Cursusmateriaal
o Leidraad, maar notities genoeg
Leidraad is gewoon wat er in de les wordt gezegd (niet extra
leerstof), kan je op terugvallen als je het niet hebt begrepen
Is wel te kennen leerstof
Excursi staan niet in de leidraad
- Examen
o 5 open vragen, inclusief casussen (1 casus bv. over verstek op 5
punten) + theorievragen (geen mk!)
2
,Inhoudsopgave
Inleiding (10/2).............................................................................................. 1
1. uitsmijter: Wraking....................................................................................5
1. Wrakingsprocedure..................................................................................................... 6
2. Recente wrakingszaken 12/2.......................................................................................8
2. Geschiedenis codificatie Strafprocesrecht..................................................22
DEEL 1. Een toekomstig vernieuwd strafprocesrecht?....................................23
1. De organisatie van het vooronderzoek......................................................................23
A. Tweedeling: opsporingsonderzoek en gerechtelijk onderzoek................................23
B. mini-instructie (art. 28septies Sv)...........................................................................29
C. Kenmerken (zie schema basiscursus).....................................................................34
Verschil waarborgen opsporingsonderzoek >< GO (zie slide 17)...............................34
D. Rol van het Grondwettelijk Hof...............................................................................35
E. De Wet van 6 december 2022................................................................................44
F. Toezicht en actie van KI.......................................................................................... 51
G. Alternatief model (AM): Wetsvoorstel houdende het Wetboek van strafprocesrecht
(Parl.St. Kamer nr. 55-1239/1)....................................................................................52
H. Het profiel van de onderzoeksrechter (OR) / rechter van het onderzoek (RO)........55
2. De Positie van het slachtoffer in het strafproces.......................................................61
A. Basis....................................................................................................................... 61
B. Rechtsvergelijking.................................................................................................. 62
C. Voorstel ontwerp nieuw wetboek strafprocesrecht.................................................66
3. Vereenvoudigde vorm van afsluiting (12/3)...............................................................75
DEEL 2. Bevoegdheden van de strafrechtsmachten (Sem Careel)....................79
1. Bevoegdheid strafrechtsmachten..............................................................................79
2. Materiële bevoegdheid (aard misdrijf).......................................................................80
3. Samenhang (art. 227 Sv.).......................................................................................... 80
4. Materiële bevoegdheid HvA.......................................................................................81
DEEL 3. Inrichting Hof van assisen................................................................96
1. Ontstaansgeschiedenis..............................................................................................96
2. Samenstelling HvA.................................................................................................... 97
DEEL 4. Voorlopige hechtenis (19/3)............................................................100
1. Basiskennis procedures politierechtbank en correctionele rechtbank.....................100
2. Assisenprocedure (24/3).......................................................................................... 107
3. Voorstel van Commissie tot hervorming strafprocesrecht.......................................112
DEEL 5. Nietigheden...................................................................................114
1. De behandeling van onregelmatigheden en nietigheden in het strafproces
voorafgaand aan de berechting ten gronde................................................................114
1) De behandeling in de loop van het GO: “zuivering van nietigheden” door de KI (art.
235bis Sv.)................................................................................................................ 114
2) De behandeling bij de afsluiting van het GO: RK en KI.........................................131
3
, 2. Cassatieberoep (art. 420 Sv.)..................................................................................139
3. Gevolgen van beslissing in de loop of bij afsluiting van het GO waarbij ingeroepen
onregelmatigheid, verzuim of Nh of grond van onontvankelijkheid of verval werd
verworpen?.................................................................................................................. 143
4. Gevolgen van beslissing in de loop of bij afsluiting van het gerechtelijk onderzoek
waarbij ingeroepen onregelmatigheid, verzuim of nietigheid werd aanvaard.............147
5. Wetsvoorstel nr. 55-1239/1 (nieuw) Wetboek van strafprocesrecht........................152
DEEL 6. Hof van assisen: fase vonnisgerecht................................................153
1. Preliminaire zitting..................................................................................................153
2. Zitting voor samenstelling jury................................................................................160
3. Beginselen/Kenmerken inzake de terechtzitting (Zitting ten gronde)......................163
DEEL 7. Rechtsmiddelen:............................................................................182
1. HB en verzet:........................................................................................................... 182
1) Grievenstelsel....................................................................................................... 182
2) !!! GwH 18 december 2025 (print af!)..................................................................188
2. Cassatieberoep (art. 416-442 Sv.)...........................................................................189
0) Wat kan je voorleggen aan Cassatie?...................................................................189
1) Cassatieberoep is enkel mogelijk tegen beslissingen gewezen in laatste aanleg,
M.a.w. tegen beslissingen waartegen geen hoger beroep meer mogelijk is.............190
2) Het instellen van cassatieberoep vereist hoedanigheid en belang.......................191
3) Cassatieberoep heeft schorsende werking. De beslissing van de appelrechter krijgt
geen kracht van gewijsde gedurende de cassatietermijn en in geval er een
cassatieberoep wordt ingesteld gedurende de cassatieprocedure. Dit geldt zowel op
strafgebied als op burgerlijk gebied. Op burgerlijk gebied kan wel door de
appelrechter een uitvoerbaarverklaring bij voorraad worden uitgesproken.............191
4) Het cassatieberoep heeft devolutieve werking.....................................................192
5) Noodzakelijke tussenkomst van een advocaat houdende een getuigschrift
opleiding cassatieprocedures voor het aantekenen van het cassatieberoep (21/5). 195
6) Het cassatieberoep wordt aangetekend door een verklaring ter griffie van het
gerecht dat uitspraak heeft gedaan.........................................................................196
7) Het cassatieberoep moet worden betekend aan de partij tegen wie het is gericht
................................................................................................................................. 196
8) Termijn om cassatieberoep aan te tekenen.........................................................197
9) Voorstellen van cassatiemiddelen........................................................................205
10) De verweerder in cassatie kan een memorie van antwoord indienen, waarin hij de
cassatiemiddelen betwist......................................................................................... 206
4
- Slides bekijken + cursus invoegen bij deze notities + basisvak schema’s
- Wat meenemen uit basisvak?
o Uitdaging van strafrecht (inhoudelijk + organisatorisch, denk aan Julie
Van Espen)
o Communicatie uitdaging (complexiteit van strafrechtelijke uitspraak
communiceren naar de buitenwereld, denk aan wraking binnen zaak
Dutroux – gebrekkig functioneren van justitie)
° Persmagistraat bij parket en bij de zetel (woordvoerder die
uitleg geeft) bij zaken die de publieke opinie raken
- Bedoeling mastervak
o Basiskennis verdiepen, maar wordt opgefrist aan een sneltempo
(zie schema’s basisvak)
O.a. Omgaan met nietigheden
O.a. Rol van RK en KI
o Omvang leerstof kleiner, maar wel complexer
o Gaten uit basisvak worden ingevuld
1) HvA
Assisenprocedures zijn een kleine minderheid in het grote
geheel van de strafzaken die worden behandeld
+/- 100 per jaar
Vergelijken met de correctionele procedures
2) Rechtsmiddelen: HB, verzet, Cassatieprocedure
Cass. wordt veel gebruikt in strafzaken
o Beleidsmatige denken over hoe een goede strafprocedure in elkaar zit
Hervormingen bespreken die nu beleidsmatig spelen:
NSw. maar géén nieuw strafprocesrecht
Politie en justitie is nog niet klaar voor iwt NSw. op 8 april,
maar er zal geen uitstel zijn
Wél zal er binnen 2m (tijdens de cursus) een
aanpassingswet zijn die ervoor zorgt dat een aantal
strafprocedurele bepalingen aangepast worden aan het
NSw.
o Enkel technische aanpassingen
o Maar bedoeling is wel maximaal bij het oude
blijven
NSw. zal de overbevolking van de gevangenissen niet oplossen
(probleem van decennia)
Collectieve genade (door k°) als oud instrument dat
opnieuw naar boven wordt gehaald
o Genade aan heel segment van mensen, zonder te
kijken naar iedereen persoonlijk
o Bv. iedereen strafkorting van 6m
o Moeilijk te begrijpen door buitenwereld
o Controversieel gebeuren
1
, (deportering naar Estland zou evt. wel een goede
oplossing kunnen zijn volgens Prof)
o Vorm van minimale beklijving realiseren, eerder dan exhaustieve
kennis reproduceren (basislaag/basisreflexen meegeven die je voor
altijd zal bijblijven, vooral om te weten hoe een proces werkt als je gaat
pleiten)
o Strategisch leren denken
Bv. Strategische vragen waarover je moet nadenken als
advocaat: initiatief nemen of niet? Beroep of niet? Verstek of
niet? Inzage in dossier of niet? Aanvullend onderzoek vragen?
Wanneer? Begin of einde? Zorgt beroepen op zwijgrecht voor
langere VH?
o Maatschappelijk debat in de buitenwereld beter kunnen volgen
Bv. wrakingsprocedure (kan je hiermee processen blokkeren?)
excursus (hangt niet samen met andere delen van de cursus)
Bv. hervormingsdiscussie
Opfrissing is opstap naar mogelijkheid om huidige
systeem te verbeteren via 3 ingrepen (beleidsvragen
gecentreerd rond 3 bestaande kenmerken van het
systeem)
o 1) Onderzoeksrechter: behouden in huidige functie
met huidige bevoegdheden? Of verandering
noodzakelijk?
o 2) BuPa: moeten we hun enorme bevoegdheden in
stand houden?
o 3) RK en KI: is dat wezenlijk onderdeel van eerlijke
procedure of kan systeem bestaan zonder RK en
KI?
- Cursusmateriaal
o Leidraad, maar notities genoeg
Leidraad is gewoon wat er in de les wordt gezegd (niet extra
leerstof), kan je op terugvallen als je het niet hebt begrepen
Is wel te kennen leerstof
Excursi staan niet in de leidraad
- Examen
o 5 open vragen, inclusief casussen (1 casus bv. over verstek op 5
punten) + theorievragen (geen mk!)
2
,Inhoudsopgave
Inleiding (10/2).............................................................................................. 1
1. uitsmijter: Wraking....................................................................................5
1. Wrakingsprocedure..................................................................................................... 6
2. Recente wrakingszaken 12/2.......................................................................................8
2. Geschiedenis codificatie Strafprocesrecht..................................................22
DEEL 1. Een toekomstig vernieuwd strafprocesrecht?....................................23
1. De organisatie van het vooronderzoek......................................................................23
A. Tweedeling: opsporingsonderzoek en gerechtelijk onderzoek................................23
B. mini-instructie (art. 28septies Sv)...........................................................................29
C. Kenmerken (zie schema basiscursus).....................................................................34
Verschil waarborgen opsporingsonderzoek >< GO (zie slide 17)...............................34
D. Rol van het Grondwettelijk Hof...............................................................................35
E. De Wet van 6 december 2022................................................................................44
F. Toezicht en actie van KI.......................................................................................... 51
G. Alternatief model (AM): Wetsvoorstel houdende het Wetboek van strafprocesrecht
(Parl.St. Kamer nr. 55-1239/1)....................................................................................52
H. Het profiel van de onderzoeksrechter (OR) / rechter van het onderzoek (RO)........55
2. De Positie van het slachtoffer in het strafproces.......................................................61
A. Basis....................................................................................................................... 61
B. Rechtsvergelijking.................................................................................................. 62
C. Voorstel ontwerp nieuw wetboek strafprocesrecht.................................................66
3. Vereenvoudigde vorm van afsluiting (12/3)...............................................................75
DEEL 2. Bevoegdheden van de strafrechtsmachten (Sem Careel)....................79
1. Bevoegdheid strafrechtsmachten..............................................................................79
2. Materiële bevoegdheid (aard misdrijf).......................................................................80
3. Samenhang (art. 227 Sv.).......................................................................................... 80
4. Materiële bevoegdheid HvA.......................................................................................81
DEEL 3. Inrichting Hof van assisen................................................................96
1. Ontstaansgeschiedenis..............................................................................................96
2. Samenstelling HvA.................................................................................................... 97
DEEL 4. Voorlopige hechtenis (19/3)............................................................100
1. Basiskennis procedures politierechtbank en correctionele rechtbank.....................100
2. Assisenprocedure (24/3).......................................................................................... 107
3. Voorstel van Commissie tot hervorming strafprocesrecht.......................................112
DEEL 5. Nietigheden...................................................................................114
1. De behandeling van onregelmatigheden en nietigheden in het strafproces
voorafgaand aan de berechting ten gronde................................................................114
1) De behandeling in de loop van het GO: “zuivering van nietigheden” door de KI (art.
235bis Sv.)................................................................................................................ 114
2) De behandeling bij de afsluiting van het GO: RK en KI.........................................131
3
, 2. Cassatieberoep (art. 420 Sv.)..................................................................................139
3. Gevolgen van beslissing in de loop of bij afsluiting van het GO waarbij ingeroepen
onregelmatigheid, verzuim of Nh of grond van onontvankelijkheid of verval werd
verworpen?.................................................................................................................. 143
4. Gevolgen van beslissing in de loop of bij afsluiting van het gerechtelijk onderzoek
waarbij ingeroepen onregelmatigheid, verzuim of nietigheid werd aanvaard.............147
5. Wetsvoorstel nr. 55-1239/1 (nieuw) Wetboek van strafprocesrecht........................152
DEEL 6. Hof van assisen: fase vonnisgerecht................................................153
1. Preliminaire zitting..................................................................................................153
2. Zitting voor samenstelling jury................................................................................160
3. Beginselen/Kenmerken inzake de terechtzitting (Zitting ten gronde)......................163
DEEL 7. Rechtsmiddelen:............................................................................182
1. HB en verzet:........................................................................................................... 182
1) Grievenstelsel....................................................................................................... 182
2) !!! GwH 18 december 2025 (print af!)..................................................................188
2. Cassatieberoep (art. 416-442 Sv.)...........................................................................189
0) Wat kan je voorleggen aan Cassatie?...................................................................189
1) Cassatieberoep is enkel mogelijk tegen beslissingen gewezen in laatste aanleg,
M.a.w. tegen beslissingen waartegen geen hoger beroep meer mogelijk is.............190
2) Het instellen van cassatieberoep vereist hoedanigheid en belang.......................191
3) Cassatieberoep heeft schorsende werking. De beslissing van de appelrechter krijgt
geen kracht van gewijsde gedurende de cassatietermijn en in geval er een
cassatieberoep wordt ingesteld gedurende de cassatieprocedure. Dit geldt zowel op
strafgebied als op burgerlijk gebied. Op burgerlijk gebied kan wel door de
appelrechter een uitvoerbaarverklaring bij voorraad worden uitgesproken.............191
4) Het cassatieberoep heeft devolutieve werking.....................................................192
5) Noodzakelijke tussenkomst van een advocaat houdende een getuigschrift
opleiding cassatieprocedures voor het aantekenen van het cassatieberoep (21/5). 195
6) Het cassatieberoep wordt aangetekend door een verklaring ter griffie van het
gerecht dat uitspraak heeft gedaan.........................................................................196
7) Het cassatieberoep moet worden betekend aan de partij tegen wie het is gericht
................................................................................................................................. 196
8) Termijn om cassatieberoep aan te tekenen.........................................................197
9) Voorstellen van cassatiemiddelen........................................................................205
10) De verweerder in cassatie kan een memorie van antwoord indienen, waarin hij de
cassatiemiddelen betwist......................................................................................... 206
4
