Samenvatting familiale
vermogensplanning
Deel 1: inleiding..................................................................................................... 5
Deel 2: het wettelijk erfrecht.................................................................................. 5
Hoofdstuk 1: inleiding.......................................................................................... 5
Hoofdstuk 2: wettelijke erfgenamen....................................................................6
Afdeling 1: wettelijk erfrecht van (bloed)verwanten........................................7
Onderafdeling 1: Basisprincipes....................................................................7
Onderafdeling 2: Vier erfrechtelijke situaties................................................9
Onderafdeling 3: Plaatsvervulling...............................................................11
Onderafdeling 4: Kloving............................................................................. 13
Onderafdeling 5: Recht van wettelijke terugkeer........................................16
Onderafdeling 6: Erfaanspraken & adoptie.................................................17
Afdeling 2: wettelijk erfrecht van langstlevende echtgenoot.........................25
Onderafdeling 1: overzicht..........................................................................25
Onderafdeling 2: voorwaarden om erfgenaam te zijn.................................25
Onderafdeling 3: wat erft de LLE?...............................................................26
Onderafdeling 4: de omzetting van het VG v/d LLE....................................29
Afdeling 3: wettelijk erfrecht van langstlevende wettelijke samenwonende. .33
Hoofdstuk 3: erfloze nalatenschap....................................................................34
Deel 3: testamenten............................................................................................. 34
Hoofdstuk 1: inleiding........................................................................................ 34
Hoofdstuk 2: kenmerken en definitie van het testament..................................35
Hoofdstuk 3: grondvereisten............................................................................. 35
Afdeling 1: toestemming................................................................................ 35
onderafdeling 1: gezond van geest.............................................................35
Onderafdeling 2: wilsgebreken....................................................................36
Afdeling 2: bekwaamheid............................................................................... 37
Afdeling 3: voorwerp...................................................................................... 43
Afdeling 4: oorzaak........................................................................................ 43
Hoofdstuk 4 : testamentvormen........................................................................44
Afdeling 1: eigenhandig testament (art 4.181 BW)........................................44
Afdeling 2: notarieel testament (art. 4.183 BW).............................................45
Afdeling 3: internationaal testament..............................................................46
1
, Afdeling 4: herkwalificatie.............................................................................. 47
Afdeling 5: voor- en nadelen..........................................................................47
Afdeling 6: fysische onbekwaamheden..........................................................48
Hoofdstuk 5: publiciteit van het testament.......................................................49
Hoofdstuk 6: erfkeuze (art. 4.34 e.v. BW)..........................................................49
Hoofdstuk 7: inhoud van het testament............................................................50
Afdeling 1: de verschillende soorten legaten.................................................50
Afdeling 2: verdere inhoud van het testament...............................................54
Afdeling 3: herroeping van het testament......................................................62
Afdeling 4: interpretatie van testamenten.....................................................64
Afdeling 5: nietigheid van het testament.......................................................65
Afdeling 6: gerechtelijke ontbinding of herroeping v/h testament..................66
Afdeling 7: verval van het legaat...................................................................66
Deel 4: schenkingen............................................................................................. 66
Hoofdstuk 1: Begrip........................................................................................... 67
Hoofdstuk 2: Constitutieve bestanddelen..........................................................67
Hoofdstuk 3: Grondvereisten............................................................................. 68
Hoofdstuk 4: Vorm- en geldigheidsvereisten.....................................................73
Afdeling 1: Notariële schenking......................................................................73
Afdeling 2: De gift van hand tot hand............................................................75
Afdeling 3: De onrechtstreekse schenking.....................................................79
Afdeling 4: De vermomde schenking..............................................................80
Hoofdstuk 5: Inhoud van de schenkingsakte.....................................................81
Hoofdstuk 6: Schenkingen van tegenwoordige goederen tussen echtgenoten. 84
Hoofdstuk 7: Schenkingen aan rechtspersonen................................................85
Hoofdstuk 8: Gerechtelijke ontbinding of herroeping van een schenking..........86
Hoofdstuk 9: Contractuele erfstellingen............................................................86
Deel 5: fiscale aspecten: erfbelasting en schenkbelasting...................................87
Hoofdstuk 1: inleiding........................................................................................ 87
Hoofdstuk 2: erfbelasting.................................................................................. 88
Afdeling 1: gewestelijke belasting..................................................................88
Afdeling 2: tarieven........................................................................................ 88
Afdeling 3: bijzondere regels..........................................................................90
Hoofdstuk 3: schenkbelasting........................................................................... 91
Afdeling 1: gewestelijke belasting..................................................................91
Afdeling 2: schenking ORG............................................................................. 92
Onderafdeling 1: tarieven...........................................................................92
2
, Onderafdeling 2: bijzondere regels.............................................................93
Afdeling 3: schenking RG............................................................................... 93
Onderafdeling 1: tarieven...........................................................................93
Afdeling 4: conclusie...................................................................................... 94
Afdeling 5: bijzondere regels..........................................................................94
Deel 6: huwelijksvermogensrecht.........................................................................95
Hoofdstuk 1: wettelijk stelsel (zelfstudie)..........................................................95
Afdeling 1: activa........................................................................................... 95
Afdeling 2: passiva......................................................................................... 96
Afdeling 3: bestuur......................................................................................... 97
Hoofdstuk 2: zuivere scheiding van goederen...................................................98
Afdeling 1: activa........................................................................................... 98
Afdeling 2: passiva......................................................................................... 99
Afdeling 3: bestuur......................................................................................... 99
Hoofdstuk 3: vergelijking: voor- en nadelen wettelijk stelsel en scheiding van
goederen........................................................................................................... 99
Hoofdstuk 4: verdere mogelijkheden...............................................................105
Afdeling 1: als keuze voor wettelijk stelsel...................................................105
Onderafdeling 1: waarom huwelijksovereenkomst als keuze voor wettelijk
stelsel?...................................................................................................... 105
Onderafdeling 2: bedingen om (ook) in huwelijksOVK te zetten...............105
Onderafdeling 3: bedingen tot uitbreiding van de gemeenschap.............105
Onderafdeling 4: bedingen tot beperking van de gemeenschap..............110
Onderafdeling 5: bedingen die afwijken van de regels van gelijke verdeling
v/h gemeenschappelijk vermogen............................................................111
Onderafdeling 6: ‘valkeniersovereenkomst’/’valkeniersbeding’................114
onderafdeling 7: contractuele erfstelling..................................................115
Afdeling 2: als keuze voor scheiding van goederen......................................117
Hoofdstuk 5: stelsel van gemeenschap van aanwinsten en roerend goed......121
Hoofdstuk 6: stelsel van algehele gemeenschap............................................121
Hoofdstuk 7: opmaken van een huwelijksovereenkomst.................................121
Hoofdstuk 8: wijziging huwelijksvermogensregeling tijdens het huwelijk........123
Deel 7: de inbreng en inkorting en de verdeling van de nalatenschap...............124
Hoofdstuk 1: inbreng....................................................................................... 124
Afdeling 1: Te verdelen boedel.....................................................................124
Afdeling 2: In te brengen gift, of vrijgesteld van inbreng? – Terminologie....125
Afdeling 3: De (vordering tot) inbreng van giften.........................................125
Afdeling 4: Titularissen van de inbrengvordering.........................................125
3
, Afdeling 5: Kwalificatie als in te brengen gift...............................................126
Onderafdeling 1: legaten..........................................................................126
Onderafdeling 2: schenkingen..................................................................126
Onderafdeling 3: giften aan LLE/LLWS......................................................127
Onderafdeling 4: levensverzekeringen......................................................127
Afdeling 6: Voorwerp van de inbrengvordering............................................127
Afdeling 7: Hoe gebeurt de inbreng?............................................................128
Onderafdeling 1: in beginsel in waarde.....................................................128
Onderafdeling 2: uitzondering: inbreng in natura.....................................130
Onderafdeling 3: erfovereenkomsten over de inbreng (infra)...................130
Onderafdeling 4: wat als de gift als voorschot de globale reserve
overschrijdt? (infra)................................................................................... 131
Afdeling 8: inbreng van schulden.................................................................131
Afdeling 9: voorbeelden............................................................................... 132
Hoofdstuk 2: de reserve en de vordering tot inkorting....................................135
Afdeling 1: Wat is de reserve?......................................................................135
Afdeling 2: Wie zijn de reservataire erfgenamen?........................................135
Afdeling 3: Verschillende stappen bij de uitoefening van de reservataire
aanspraken.................................................................................................. 137
Onderafdeling 1: samenstelling rekenboedel............................................137
De volgorde van de verschillende in aanmerking te nemen posten
bij de berekening van de rekenboedel.........................................137
De bestaande goederen..............................................................139
De schulden van de nalatenschap...............................................140
De schenkingen...........................................................................140
Huwelijksvoordelen.....................................................................141
Waardering van giften.................................................................144
Onderafdeling 2: aanrekening op het beschikbaar deel............................144
Onderafdeling 3: vordering tot inkorting...................................................148
Afdeling 4: voorbeelden............................................................................... 151
Afdeling 5: mogelijkheden tot het ontnemen van de reserve aan de
langstlevende echtgenoot............................................................................160
Hoofdstuk 3: verdeling.................................................................................... 164
Deel 8: het verbod van bedingen betreffende toekomstige nalatenschappen =
erfovereenkomsten............................................................................................ 167
Hoofdstuk 1: omvang van het verbod.............................................................167
Afdeling 1: het vroegere verbod (vóór 1/9/2018).........................................167
Afdeling 2: het huidige verbod (sinds 1/9/2018)..........................................168
4
vermogensplanning
Deel 1: inleiding..................................................................................................... 5
Deel 2: het wettelijk erfrecht.................................................................................. 5
Hoofdstuk 1: inleiding.......................................................................................... 5
Hoofdstuk 2: wettelijke erfgenamen....................................................................6
Afdeling 1: wettelijk erfrecht van (bloed)verwanten........................................7
Onderafdeling 1: Basisprincipes....................................................................7
Onderafdeling 2: Vier erfrechtelijke situaties................................................9
Onderafdeling 3: Plaatsvervulling...............................................................11
Onderafdeling 4: Kloving............................................................................. 13
Onderafdeling 5: Recht van wettelijke terugkeer........................................16
Onderafdeling 6: Erfaanspraken & adoptie.................................................17
Afdeling 2: wettelijk erfrecht van langstlevende echtgenoot.........................25
Onderafdeling 1: overzicht..........................................................................25
Onderafdeling 2: voorwaarden om erfgenaam te zijn.................................25
Onderafdeling 3: wat erft de LLE?...............................................................26
Onderafdeling 4: de omzetting van het VG v/d LLE....................................29
Afdeling 3: wettelijk erfrecht van langstlevende wettelijke samenwonende. .33
Hoofdstuk 3: erfloze nalatenschap....................................................................34
Deel 3: testamenten............................................................................................. 34
Hoofdstuk 1: inleiding........................................................................................ 34
Hoofdstuk 2: kenmerken en definitie van het testament..................................35
Hoofdstuk 3: grondvereisten............................................................................. 35
Afdeling 1: toestemming................................................................................ 35
onderafdeling 1: gezond van geest.............................................................35
Onderafdeling 2: wilsgebreken....................................................................36
Afdeling 2: bekwaamheid............................................................................... 37
Afdeling 3: voorwerp...................................................................................... 43
Afdeling 4: oorzaak........................................................................................ 43
Hoofdstuk 4 : testamentvormen........................................................................44
Afdeling 1: eigenhandig testament (art 4.181 BW)........................................44
Afdeling 2: notarieel testament (art. 4.183 BW).............................................45
Afdeling 3: internationaal testament..............................................................46
1
, Afdeling 4: herkwalificatie.............................................................................. 47
Afdeling 5: voor- en nadelen..........................................................................47
Afdeling 6: fysische onbekwaamheden..........................................................48
Hoofdstuk 5: publiciteit van het testament.......................................................49
Hoofdstuk 6: erfkeuze (art. 4.34 e.v. BW)..........................................................49
Hoofdstuk 7: inhoud van het testament............................................................50
Afdeling 1: de verschillende soorten legaten.................................................50
Afdeling 2: verdere inhoud van het testament...............................................54
Afdeling 3: herroeping van het testament......................................................62
Afdeling 4: interpretatie van testamenten.....................................................64
Afdeling 5: nietigheid van het testament.......................................................65
Afdeling 6: gerechtelijke ontbinding of herroeping v/h testament..................66
Afdeling 7: verval van het legaat...................................................................66
Deel 4: schenkingen............................................................................................. 66
Hoofdstuk 1: Begrip........................................................................................... 67
Hoofdstuk 2: Constitutieve bestanddelen..........................................................67
Hoofdstuk 3: Grondvereisten............................................................................. 68
Hoofdstuk 4: Vorm- en geldigheidsvereisten.....................................................73
Afdeling 1: Notariële schenking......................................................................73
Afdeling 2: De gift van hand tot hand............................................................75
Afdeling 3: De onrechtstreekse schenking.....................................................79
Afdeling 4: De vermomde schenking..............................................................80
Hoofdstuk 5: Inhoud van de schenkingsakte.....................................................81
Hoofdstuk 6: Schenkingen van tegenwoordige goederen tussen echtgenoten. 84
Hoofdstuk 7: Schenkingen aan rechtspersonen................................................85
Hoofdstuk 8: Gerechtelijke ontbinding of herroeping van een schenking..........86
Hoofdstuk 9: Contractuele erfstellingen............................................................86
Deel 5: fiscale aspecten: erfbelasting en schenkbelasting...................................87
Hoofdstuk 1: inleiding........................................................................................ 87
Hoofdstuk 2: erfbelasting.................................................................................. 88
Afdeling 1: gewestelijke belasting..................................................................88
Afdeling 2: tarieven........................................................................................ 88
Afdeling 3: bijzondere regels..........................................................................90
Hoofdstuk 3: schenkbelasting........................................................................... 91
Afdeling 1: gewestelijke belasting..................................................................91
Afdeling 2: schenking ORG............................................................................. 92
Onderafdeling 1: tarieven...........................................................................92
2
, Onderafdeling 2: bijzondere regels.............................................................93
Afdeling 3: schenking RG............................................................................... 93
Onderafdeling 1: tarieven...........................................................................93
Afdeling 4: conclusie...................................................................................... 94
Afdeling 5: bijzondere regels..........................................................................94
Deel 6: huwelijksvermogensrecht.........................................................................95
Hoofdstuk 1: wettelijk stelsel (zelfstudie)..........................................................95
Afdeling 1: activa........................................................................................... 95
Afdeling 2: passiva......................................................................................... 96
Afdeling 3: bestuur......................................................................................... 97
Hoofdstuk 2: zuivere scheiding van goederen...................................................98
Afdeling 1: activa........................................................................................... 98
Afdeling 2: passiva......................................................................................... 99
Afdeling 3: bestuur......................................................................................... 99
Hoofdstuk 3: vergelijking: voor- en nadelen wettelijk stelsel en scheiding van
goederen........................................................................................................... 99
Hoofdstuk 4: verdere mogelijkheden...............................................................105
Afdeling 1: als keuze voor wettelijk stelsel...................................................105
Onderafdeling 1: waarom huwelijksovereenkomst als keuze voor wettelijk
stelsel?...................................................................................................... 105
Onderafdeling 2: bedingen om (ook) in huwelijksOVK te zetten...............105
Onderafdeling 3: bedingen tot uitbreiding van de gemeenschap.............105
Onderafdeling 4: bedingen tot beperking van de gemeenschap..............110
Onderafdeling 5: bedingen die afwijken van de regels van gelijke verdeling
v/h gemeenschappelijk vermogen............................................................111
Onderafdeling 6: ‘valkeniersovereenkomst’/’valkeniersbeding’................114
onderafdeling 7: contractuele erfstelling..................................................115
Afdeling 2: als keuze voor scheiding van goederen......................................117
Hoofdstuk 5: stelsel van gemeenschap van aanwinsten en roerend goed......121
Hoofdstuk 6: stelsel van algehele gemeenschap............................................121
Hoofdstuk 7: opmaken van een huwelijksovereenkomst.................................121
Hoofdstuk 8: wijziging huwelijksvermogensregeling tijdens het huwelijk........123
Deel 7: de inbreng en inkorting en de verdeling van de nalatenschap...............124
Hoofdstuk 1: inbreng....................................................................................... 124
Afdeling 1: Te verdelen boedel.....................................................................124
Afdeling 2: In te brengen gift, of vrijgesteld van inbreng? – Terminologie....125
Afdeling 3: De (vordering tot) inbreng van giften.........................................125
Afdeling 4: Titularissen van de inbrengvordering.........................................125
3
, Afdeling 5: Kwalificatie als in te brengen gift...............................................126
Onderafdeling 1: legaten..........................................................................126
Onderafdeling 2: schenkingen..................................................................126
Onderafdeling 3: giften aan LLE/LLWS......................................................127
Onderafdeling 4: levensverzekeringen......................................................127
Afdeling 6: Voorwerp van de inbrengvordering............................................127
Afdeling 7: Hoe gebeurt de inbreng?............................................................128
Onderafdeling 1: in beginsel in waarde.....................................................128
Onderafdeling 2: uitzondering: inbreng in natura.....................................130
Onderafdeling 3: erfovereenkomsten over de inbreng (infra)...................130
Onderafdeling 4: wat als de gift als voorschot de globale reserve
overschrijdt? (infra)................................................................................... 131
Afdeling 8: inbreng van schulden.................................................................131
Afdeling 9: voorbeelden............................................................................... 132
Hoofdstuk 2: de reserve en de vordering tot inkorting....................................135
Afdeling 1: Wat is de reserve?......................................................................135
Afdeling 2: Wie zijn de reservataire erfgenamen?........................................135
Afdeling 3: Verschillende stappen bij de uitoefening van de reservataire
aanspraken.................................................................................................. 137
Onderafdeling 1: samenstelling rekenboedel............................................137
De volgorde van de verschillende in aanmerking te nemen posten
bij de berekening van de rekenboedel.........................................137
De bestaande goederen..............................................................139
De schulden van de nalatenschap...............................................140
De schenkingen...........................................................................140
Huwelijksvoordelen.....................................................................141
Waardering van giften.................................................................144
Onderafdeling 2: aanrekening op het beschikbaar deel............................144
Onderafdeling 3: vordering tot inkorting...................................................148
Afdeling 4: voorbeelden............................................................................... 151
Afdeling 5: mogelijkheden tot het ontnemen van de reserve aan de
langstlevende echtgenoot............................................................................160
Hoofdstuk 3: verdeling.................................................................................... 164
Deel 8: het verbod van bedingen betreffende toekomstige nalatenschappen =
erfovereenkomsten............................................................................................ 167
Hoofdstuk 1: omvang van het verbod.............................................................167
Afdeling 1: het vroegere verbod (vóór 1/9/2018).........................................167
Afdeling 2: het huidige verbod (sinds 1/9/2018)..........................................168
4
