Praktisch bestuursrecht
H2.3
Bestuursbevoegdheden - besturen, regelgeving en het verrichten van andere
handelingen
Legaliteitsbeginsel - bestuursorganen mogen alleen handelen en bindende besluiten
nemen als daarvoor een uitdrukkelijke wettelijke basis aanwezig is.
Bestuursbevoegdheden moeten daarom worden toegekend (attributie), overgedragen
(delegatie) of opgedragen (mandaat)
Attributie - als een wet of lagere regeling een publiekrechtelijke bevoegdheid
rechtstreeks toekent aan een bepaald bestuursorgaan. Het gaat om een
oorspronkelijke wijze van bevoegdheidsverkrijging, een nieuwe bevoegdheid die nog
niet eerder door de regel gever in het leven was geroepen.
Hey bestuursorgaan waaraan de bevoegdheid is toegekend (geattribueerd) oefent de
bevoegdheid zelfstandig en onder eigen verantwoordelijkheid uit. De wet of regeling
beschrijft de bevoegdheid en de wijze waarop deze moet of kan worden uitgeoefend
nauwkeurig
Een wet of lagere regeling kan een bestuursbevoegdheid ook rechtstreeks toekennen
aan een ambt(ernaar) die daardoor bestuursorgaan wordt. Zijn
ondergeschiktheidsrelatie ten opzichte van een ander bestuursorgaan wordt door
attributie niet doorbroken. Het bestuursorgaan dat staatsrechtelijk gezien
eindverantwoordelijk is, kan wel instructies geven aan het bestuursorgaan aan wie
de bestuursbevoegdheid is toegekend. Bij deconcentratie is het lagere
bestuursorgaan, dat de geattibueerde bevoegdheid uitoefent, verplicht om aan het
bestuursorgaan onder wiens verantwoordelijkheid het werkzaam is, inlichtingen te
geven over de uitoefening van het openbaar gezag waarmee het is bekleed
Delegatie - een afgeleide wijze van bevoegdheidsverkrijging. Het overdragen door
een bestuursorgaan van zijn bevoegdheid tot het nemen van besluiten aan een ander
dat deze onder eigen verantwoordelijkheid uitoefent
Delegans - het bestuursorgaan aan wie de bestuursbevoegdheid is geattribueerd en
deze bevoegdheid en de bijbehorende verantwoordelijkheid overdraagt aan een ander
bestuursorgaan
Delegataris - het bestuursorgaan aan wie de bevoegdheid en de bijbehorende
verantwoordelijkheid wordt overgedragen. Dit bestuursorgaan oefent de aan hem
gedelegeerde bevoegdheid daarna als zijn eigen bevoegdheid uit
Subdelegatie - als de delegataris de aan hem gedelegeerde bevoegdheid opnieuw
overdraagt aan een ander bestuursorgaan
Delegatie en subdelegatie zij allen mogelijk als een wettelijk voorschrift hierin
voorziet. De wettelijke basis voor delegatie kan zowel een algemene bepaling zijn
als een bepaling in een bijzondere wet
De delegans kan een gedelegeerde bevoegdheid zelf niet meer uitoefenen, maar het
bestuursorgaan kan wel beleidsregels geven voor de uitoefening ervan. Het
bestuursorgaan kan ook zijn delegatiebesluit intrekken, waardoor de bevoegdheid hij
hem terugkomt. Voor subdelegatie geldt hetzelfde als voor delegatie van
bevoegdheden
Mandaat - de bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen.
Mandaatgever - degene die mandaat verleent
, Mandataris - degene aan wie de mandaatgever mandaat heeft gegeven
Een besluit dat door een gemandateerde binnen de grenzen van zijn bevoegdheid wordt
genomen, geldt als een besluit van de mandaatgever. De mandaatgever blijft als
bestuursorgaan en opdrachtgever volledig verantwoordelijk voor de uitoefening van
de bestuursbevoegdheid door de mandataris. Een krachtens mandaat genomen besluit
vermeldt namens welk bestuursorgaan het besluit is genomen
Voor mandaat is geen wettelijke basis nodig, tenzij de letter of strekking van de
wet of de aard van de bevoegdheid zich hiertegen verzet.
Mandaat wordt vooral verleend aan ondergeschikten van het mandaterend
bestuursorgaan. Mandaat is ook mogelijk aan iemand die werkzaam is voor een ander
dan de mandaatgever. De mandataris en zijn leidinggevende morgen dan echter
instemmen met het mandaat
Een mandaatbesluit hoeft niet uitdrukkelijk gepubliceerd te worden en het mandaat
kan altijd worden ingetrokken. De mandaatgever kan incidentele of algemene
aanwijzingen geven met betrekking tot de uitoefening van de gemandateerde
bevoegdheid. Onder mandaat is alleen mogelijk met toestemming van de mandataris.
H2.4
Bestuursorganen oefenen hun bestuursbevoegdheden uit met het oog op het algemeen
belang. Een bestuursorgaan moet steeds de algemene belangen afwegen tegen de
individuele belangen van de burgers. Een bestuursorgaan en burger staan met elkaar
is een wederkerige rechtsbetrekking. Het bestuursorgaan beslist eenzijdig, omdat
het uiteindelijk beslissingsbevoegd is. Maar het bestuursorgaan doet dit niet
vanuit een verheven positie m, want beslissingen moet zorgvuldig worden voorbereid
(abbb)
Belangenafweging - een bestuursorgaan moet zorgvuldig nagaan met wie het te maken
heeft en welke belangen daarbij een rol spelen. Het bepalen van de belanghebbenden
is niet alleen in de fase van voorbereiding van besluiten van belang, maar ook in
de fase van uitvoering en van rechtsbescherming tegen het genomen besluit of
uitgevoerde besluit.
Belanghebbende - degene wiens belang (personen, rechtspersonen, bestuursorganen)
rechtstreeks bij een besluit is betrokken
Om te kunnen bepalen of een burger, rechtspersoon of bestuursorgaan belanghebbende
is, stellen we eerst in het algemeen de vraag: wanneer heeft een burger,
rechtspersoon of bestuursorgaan nu een rechtstreeks belang. Het antwoord op deze
vraag is niet te vinden in de wet, maar in de jurisprudentie. De rechter hebben
hiervoor criteria vastgesteld (OPERA-criteria).
1. Het belang moet objectief bepaalbaar zijn
2. Het belang moet persoonlijk zijn
3. Het belang moet een eigen belang zijn
4. Het belang moet rechtstreeks zijn
5. Het belang moet actueel zijn
Eigen belang personen -
Eigen belang bestuursorganen - De belangen die aan een bestuursorgaan zijn
toevertrouwd, worden als hun (eigen) belangen beschouwd. Bestuursorganen kunnen dus
ik zelf als belanghebbende voor die belangen opkomen. Het bestuursorgaan kan voor
zijn belangen opkomen als een ander bestuursorgaan een besluit neemt dat die
belangen schaadt of door het eigen besluit in een procedure te verdedigen.
H2.3
Bestuursbevoegdheden - besturen, regelgeving en het verrichten van andere
handelingen
Legaliteitsbeginsel - bestuursorganen mogen alleen handelen en bindende besluiten
nemen als daarvoor een uitdrukkelijke wettelijke basis aanwezig is.
Bestuursbevoegdheden moeten daarom worden toegekend (attributie), overgedragen
(delegatie) of opgedragen (mandaat)
Attributie - als een wet of lagere regeling een publiekrechtelijke bevoegdheid
rechtstreeks toekent aan een bepaald bestuursorgaan. Het gaat om een
oorspronkelijke wijze van bevoegdheidsverkrijging, een nieuwe bevoegdheid die nog
niet eerder door de regel gever in het leven was geroepen.
Hey bestuursorgaan waaraan de bevoegdheid is toegekend (geattribueerd) oefent de
bevoegdheid zelfstandig en onder eigen verantwoordelijkheid uit. De wet of regeling
beschrijft de bevoegdheid en de wijze waarop deze moet of kan worden uitgeoefend
nauwkeurig
Een wet of lagere regeling kan een bestuursbevoegdheid ook rechtstreeks toekennen
aan een ambt(ernaar) die daardoor bestuursorgaan wordt. Zijn
ondergeschiktheidsrelatie ten opzichte van een ander bestuursorgaan wordt door
attributie niet doorbroken. Het bestuursorgaan dat staatsrechtelijk gezien
eindverantwoordelijk is, kan wel instructies geven aan het bestuursorgaan aan wie
de bestuursbevoegdheid is toegekend. Bij deconcentratie is het lagere
bestuursorgaan, dat de geattibueerde bevoegdheid uitoefent, verplicht om aan het
bestuursorgaan onder wiens verantwoordelijkheid het werkzaam is, inlichtingen te
geven over de uitoefening van het openbaar gezag waarmee het is bekleed
Delegatie - een afgeleide wijze van bevoegdheidsverkrijging. Het overdragen door
een bestuursorgaan van zijn bevoegdheid tot het nemen van besluiten aan een ander
dat deze onder eigen verantwoordelijkheid uitoefent
Delegans - het bestuursorgaan aan wie de bestuursbevoegdheid is geattribueerd en
deze bevoegdheid en de bijbehorende verantwoordelijkheid overdraagt aan een ander
bestuursorgaan
Delegataris - het bestuursorgaan aan wie de bevoegdheid en de bijbehorende
verantwoordelijkheid wordt overgedragen. Dit bestuursorgaan oefent de aan hem
gedelegeerde bevoegdheid daarna als zijn eigen bevoegdheid uit
Subdelegatie - als de delegataris de aan hem gedelegeerde bevoegdheid opnieuw
overdraagt aan een ander bestuursorgaan
Delegatie en subdelegatie zij allen mogelijk als een wettelijk voorschrift hierin
voorziet. De wettelijke basis voor delegatie kan zowel een algemene bepaling zijn
als een bepaling in een bijzondere wet
De delegans kan een gedelegeerde bevoegdheid zelf niet meer uitoefenen, maar het
bestuursorgaan kan wel beleidsregels geven voor de uitoefening ervan. Het
bestuursorgaan kan ook zijn delegatiebesluit intrekken, waardoor de bevoegdheid hij
hem terugkomt. Voor subdelegatie geldt hetzelfde als voor delegatie van
bevoegdheden
Mandaat - de bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen.
Mandaatgever - degene die mandaat verleent
, Mandataris - degene aan wie de mandaatgever mandaat heeft gegeven
Een besluit dat door een gemandateerde binnen de grenzen van zijn bevoegdheid wordt
genomen, geldt als een besluit van de mandaatgever. De mandaatgever blijft als
bestuursorgaan en opdrachtgever volledig verantwoordelijk voor de uitoefening van
de bestuursbevoegdheid door de mandataris. Een krachtens mandaat genomen besluit
vermeldt namens welk bestuursorgaan het besluit is genomen
Voor mandaat is geen wettelijke basis nodig, tenzij de letter of strekking van de
wet of de aard van de bevoegdheid zich hiertegen verzet.
Mandaat wordt vooral verleend aan ondergeschikten van het mandaterend
bestuursorgaan. Mandaat is ook mogelijk aan iemand die werkzaam is voor een ander
dan de mandaatgever. De mandataris en zijn leidinggevende morgen dan echter
instemmen met het mandaat
Een mandaatbesluit hoeft niet uitdrukkelijk gepubliceerd te worden en het mandaat
kan altijd worden ingetrokken. De mandaatgever kan incidentele of algemene
aanwijzingen geven met betrekking tot de uitoefening van de gemandateerde
bevoegdheid. Onder mandaat is alleen mogelijk met toestemming van de mandataris.
H2.4
Bestuursorganen oefenen hun bestuursbevoegdheden uit met het oog op het algemeen
belang. Een bestuursorgaan moet steeds de algemene belangen afwegen tegen de
individuele belangen van de burgers. Een bestuursorgaan en burger staan met elkaar
is een wederkerige rechtsbetrekking. Het bestuursorgaan beslist eenzijdig, omdat
het uiteindelijk beslissingsbevoegd is. Maar het bestuursorgaan doet dit niet
vanuit een verheven positie m, want beslissingen moet zorgvuldig worden voorbereid
(abbb)
Belangenafweging - een bestuursorgaan moet zorgvuldig nagaan met wie het te maken
heeft en welke belangen daarbij een rol spelen. Het bepalen van de belanghebbenden
is niet alleen in de fase van voorbereiding van besluiten van belang, maar ook in
de fase van uitvoering en van rechtsbescherming tegen het genomen besluit of
uitgevoerde besluit.
Belanghebbende - degene wiens belang (personen, rechtspersonen, bestuursorganen)
rechtstreeks bij een besluit is betrokken
Om te kunnen bepalen of een burger, rechtspersoon of bestuursorgaan belanghebbende
is, stellen we eerst in het algemeen de vraag: wanneer heeft een burger,
rechtspersoon of bestuursorgaan nu een rechtstreeks belang. Het antwoord op deze
vraag is niet te vinden in de wet, maar in de jurisprudentie. De rechter hebben
hiervoor criteria vastgesteld (OPERA-criteria).
1. Het belang moet objectief bepaalbaar zijn
2. Het belang moet persoonlijk zijn
3. Het belang moet een eigen belang zijn
4. Het belang moet rechtstreeks zijn
5. Het belang moet actueel zijn
Eigen belang personen -
Eigen belang bestuursorganen - De belangen die aan een bestuursorgaan zijn
toevertrouwd, worden als hun (eigen) belangen beschouwd. Bestuursorganen kunnen dus
ik zelf als belanghebbende voor die belangen opkomen. Het bestuursorgaan kan voor
zijn belangen opkomen als een ander bestuursorgaan een besluit neemt dat die
belangen schaadt of door het eigen besluit in een procedure te verdedigen.
