NEURO VOLWASSEN PRAKTIJK
EXAMEN
1
, LES 1
TRANSFERS EN BEDMOBILITEIT
FAME-model – herhaling
Bouwstenen voor revalidatie bij patiënten met een neurologische aandoening
FAME =
• Feedback & motor learning
• Therapeutic Alliance
• Movement analysis / wat is normaal vs afwijkend bewegen
• Environment
Belangrijke principes
• Kort, duidelijk, specifiek uitleggen
• Oefeningen opdelen in deelopdrachten
• Vragen om herhaling: Heb je het begrepen?
• Visualisatie en demo’s gebruiken
• Oefeningen structureren
• Therapeutic alliance: doelen, vertrouwen, haalbaar maar uitdagend
Overzicht van de les
• Casuïstiek
• Bedmobiliteit
o Zijwaarts verplaatsen in ruglig → rollen → zijlig over hemi-zijde → tot zit
o Zijwaarts verplaatsen in ruglig → rollen → zijlig over niet-hemi-zijde → tot zit
• Transfers
o Voor- en achterwaarts verplaatsen op bedrand
o Lage transfer
o Voor- en achterwaarts verplaatsen in rolstoel
o Hoge transfer
• Casuïstiek – demo
Casuïstiek – vraagstelling
Groep 1 – Leen
Je patiënt Leen is sinds 4 dagen opgenomen… ischemisch CVA in de rechter precentrale gyrus
Doel van de sessie:
• Vanuit zijlig op de niet-hemi zijde tot zit op bedrand brengen
• Nadien een lage transfer naar de rolstoel over de niet-hemi zijde
Groep 2 – Victor
Bloeding in de linker pariëtale cortex, met een aandachtsstoornis voor de rechter lichaamszijde
Doel van de sessie:
• Bedmobiliteit oefenen: zijwaarts verplaatsen, rollen over beide zijden
• Sessies eindigen met een hoge transfer naar de rolstoel
2
,Bedmobiliteit
Scenario A – over de hemi-zijde
Zijwaarts verplaatsen: ruimte creëren
• Actieve patiënt
o Therapeut zit op tafel
o Faciliteert knieën voorbij de voeten
• Zwakkere patiënt
o Therapeut zit ter hoogte van de voeten van de patiënt
▪ Aan de kant naar waar je beweegt
o Beide handen op het bekken, één arm kruist over
o Faciliteert: knieën voorbij voeten
o Bekken richting therapeut
o Beweging: heupen → schouders (sequentieel)
Rollen over de hemi-zijde
• Therapeut
o Scapula in protractie brengen
o Hemi-arm in exorotatie (zie rode lijn)
o Hemi-been in exorotatie
• Patiënt
• Kijkt in de draairichting (richting vd verlamde zijde hier)
• Initieert rol met contralaterale arm (zwaaibeweging)
o Contralateraal been maakt stapbeweging over het hemiplegisch been
• Opgepast voor handling van de hemi-arm!
Niet-hemizijde kan gewoon meewerken → makkelijker + geeft sensorische stimulatie + patiënt gaat
kijken naar hemizijde (voordeel bij neglect)
Tot zit komen over de hemi-zijde
• Therapeut
o Begeleidt benen van tafel
o Fixeert bekken
o Faciliteert rompverkorting via intacte schouder
o Tafelhoogte aanpassen
• Patiënt
o Brengt benen van tafel (laat ze hangen)
o Duwt op met niet-aangedane arm
o Hoofdoprichting + initieert rompverkorting (vd niet-aangedane zijde)
3
, Scenario B – over de niet-hemi zijde
→ Meest therapeutische winst over niet hemi zijde, dan kan je de hemi zijde het meest inschakelen
→ Bij iemand met een neglect heb je extra baat bij wel over de hemi zijde te rollen (rechter neglext
is goed om over rechter zijde te rollen) (of evt. bij een doorligwonde best daar ook niet over rollen)
Rollen en tot zit komen: let goed op dat de hemizijde mee beweegt!!
• Therapeut
o Begeleidt de hemi-hand
o Faciliteert rolbeweging ter hoogte van mediale scapularand en
bekken
o Faciliteert rompverkorting (zelfde principes als over hemi-zijde)
o Tafelhoogte aanpassen
• Patiënt
o Gebedshouding of pistoolgreep
o Initieert rol met beide armen
o Flexie van het hemi-been → makkelijker rollen
o Brengt benen van tafel (t begeleidt endorotatie knie + heup)
o Duwt op met (elleboog) niet-aangedane arm
→ hemi-kant prikkelen en spieren tonificeren
→ hemi-duim vanboven omdat er anders naar hyperextensie geduwd wordt bij hypotone arm + bij
hypertone arm kan de slechte duim een neiging naar adductie hebben wat dit effect nog versterkt
→ of pistoolgreep met gezonde zijde over de hemi-zijde (wijs- + middelvinger in palm, andere omvatten
de pols → pols van de hemi in lichte dorsiflexie = uit spastisch patroon)
Transfers
Transfers – algemene aandachtspunten
Voorbereiding patiënt Voorbereiding rolstoel
• Patiënt voldoende naar voor in rolstoel • Rolstoel en tafel op gelijke hoogte
• Patiënt buigt voldoende voorwaarts • Zo dicht mogelijk tegen elkaar plaatsen
• Voeten correct geplaatst • Remmen op
• Hemi-arm beschermen • Voetsteunen opzij
• Communicatie! • Armsteun verwijderen indien nodig
• Therapeut bewaakt veiligheid •
→ transfer over welke zijde is afh. van de ruimte en het doel vd therapie
4
EXAMEN
1
, LES 1
TRANSFERS EN BEDMOBILITEIT
FAME-model – herhaling
Bouwstenen voor revalidatie bij patiënten met een neurologische aandoening
FAME =
• Feedback & motor learning
• Therapeutic Alliance
• Movement analysis / wat is normaal vs afwijkend bewegen
• Environment
Belangrijke principes
• Kort, duidelijk, specifiek uitleggen
• Oefeningen opdelen in deelopdrachten
• Vragen om herhaling: Heb je het begrepen?
• Visualisatie en demo’s gebruiken
• Oefeningen structureren
• Therapeutic alliance: doelen, vertrouwen, haalbaar maar uitdagend
Overzicht van de les
• Casuïstiek
• Bedmobiliteit
o Zijwaarts verplaatsen in ruglig → rollen → zijlig over hemi-zijde → tot zit
o Zijwaarts verplaatsen in ruglig → rollen → zijlig over niet-hemi-zijde → tot zit
• Transfers
o Voor- en achterwaarts verplaatsen op bedrand
o Lage transfer
o Voor- en achterwaarts verplaatsen in rolstoel
o Hoge transfer
• Casuïstiek – demo
Casuïstiek – vraagstelling
Groep 1 – Leen
Je patiënt Leen is sinds 4 dagen opgenomen… ischemisch CVA in de rechter precentrale gyrus
Doel van de sessie:
• Vanuit zijlig op de niet-hemi zijde tot zit op bedrand brengen
• Nadien een lage transfer naar de rolstoel over de niet-hemi zijde
Groep 2 – Victor
Bloeding in de linker pariëtale cortex, met een aandachtsstoornis voor de rechter lichaamszijde
Doel van de sessie:
• Bedmobiliteit oefenen: zijwaarts verplaatsen, rollen over beide zijden
• Sessies eindigen met een hoge transfer naar de rolstoel
2
,Bedmobiliteit
Scenario A – over de hemi-zijde
Zijwaarts verplaatsen: ruimte creëren
• Actieve patiënt
o Therapeut zit op tafel
o Faciliteert knieën voorbij de voeten
• Zwakkere patiënt
o Therapeut zit ter hoogte van de voeten van de patiënt
▪ Aan de kant naar waar je beweegt
o Beide handen op het bekken, één arm kruist over
o Faciliteert: knieën voorbij voeten
o Bekken richting therapeut
o Beweging: heupen → schouders (sequentieel)
Rollen over de hemi-zijde
• Therapeut
o Scapula in protractie brengen
o Hemi-arm in exorotatie (zie rode lijn)
o Hemi-been in exorotatie
• Patiënt
• Kijkt in de draairichting (richting vd verlamde zijde hier)
• Initieert rol met contralaterale arm (zwaaibeweging)
o Contralateraal been maakt stapbeweging over het hemiplegisch been
• Opgepast voor handling van de hemi-arm!
Niet-hemizijde kan gewoon meewerken → makkelijker + geeft sensorische stimulatie + patiënt gaat
kijken naar hemizijde (voordeel bij neglect)
Tot zit komen over de hemi-zijde
• Therapeut
o Begeleidt benen van tafel
o Fixeert bekken
o Faciliteert rompverkorting via intacte schouder
o Tafelhoogte aanpassen
• Patiënt
o Brengt benen van tafel (laat ze hangen)
o Duwt op met niet-aangedane arm
o Hoofdoprichting + initieert rompverkorting (vd niet-aangedane zijde)
3
, Scenario B – over de niet-hemi zijde
→ Meest therapeutische winst over niet hemi zijde, dan kan je de hemi zijde het meest inschakelen
→ Bij iemand met een neglect heb je extra baat bij wel over de hemi zijde te rollen (rechter neglext
is goed om over rechter zijde te rollen) (of evt. bij een doorligwonde best daar ook niet over rollen)
Rollen en tot zit komen: let goed op dat de hemizijde mee beweegt!!
• Therapeut
o Begeleidt de hemi-hand
o Faciliteert rolbeweging ter hoogte van mediale scapularand en
bekken
o Faciliteert rompverkorting (zelfde principes als over hemi-zijde)
o Tafelhoogte aanpassen
• Patiënt
o Gebedshouding of pistoolgreep
o Initieert rol met beide armen
o Flexie van het hemi-been → makkelijker rollen
o Brengt benen van tafel (t begeleidt endorotatie knie + heup)
o Duwt op met (elleboog) niet-aangedane arm
→ hemi-kant prikkelen en spieren tonificeren
→ hemi-duim vanboven omdat er anders naar hyperextensie geduwd wordt bij hypotone arm + bij
hypertone arm kan de slechte duim een neiging naar adductie hebben wat dit effect nog versterkt
→ of pistoolgreep met gezonde zijde over de hemi-zijde (wijs- + middelvinger in palm, andere omvatten
de pols → pols van de hemi in lichte dorsiflexie = uit spastisch patroon)
Transfers
Transfers – algemene aandachtspunten
Voorbereiding patiënt Voorbereiding rolstoel
• Patiënt voldoende naar voor in rolstoel • Rolstoel en tafel op gelijke hoogte
• Patiënt buigt voldoende voorwaarts • Zo dicht mogelijk tegen elkaar plaatsen
• Voeten correct geplaatst • Remmen op
• Hemi-arm beschermen • Voetsteunen opzij
• Communicatie! • Armsteun verwijderen indien nodig
• Therapeut bewaakt veiligheid •
→ transfer over welke zijde is afh. van de ruimte en het doel vd therapie
4
