Samenvatting Neurologische ontwikkeling | Neuropediatrische revalidatie | KU Leuven | 2025/26

Neurologische ontwikkeling
Inhoud
Hoofdstuk 1: ontwikkelingstheorieën ............................................................................ 3
1. inleiding ..................................................................................................................... 3
1.1. Motorische ontwikkeling ..................................................................................... 3
1.2. 4 ontwikkelingstheorieën .................................................................................... 3
2. neurale maturatie theorie ........................................................................................... 3
2.1. Theorie ............................................................................................................... 3
2.2. Kritiek punten ..................................................................................................... 4
2.3. Belang van de theorie .......................................................................................... 4
3. cognitieve ontwikkelingstheorie van Piaget .................................................................. 4
3.1. FASE 1 – sensorimotorische fase (0-2j) ................................................................ 4
3.2. Theorie ............................................................................................................... 4
3.3. Kritiekpunten ...................................................................................................... 5
4. dynamische ontwikkelingstherorie .............................................................................. 5
4.1. Motorische ontwikkeling ..................................................................................... 5
4.2. Kritiek punten ..................................................................................................... 6
4.3. Neurale maturatie theorie versus dynamische ontwikkelingstheorie ..................... 6
5. neurale groep selectie theorie ..................................................................................... 6
5.1. Neurale basisprogramma’s ................................................................................. 7
5.2. Selectie fase ....................................................................................................... 7
5.3. Hersenbeschadiging ........................................................................................... 7
5.4. Belang van NGST ................................................................................................ 8
6. besluit ....................................................................................................................... 8
Hoofdstuk 2: vroeg motorische ontwikkeling .................................................................. 8
1. ontwikkeling van de motoriek van de foetus ................................................................. 8
1.1. In utero – foetus .................................................................................................. 8
1.2. Geboorte ............................................................................................................ 9
2. spontane bewegingen – primiteive reacties – houdingsreacties en
ontwikkelngsprincipes ........................................................................................................ 9
2.1. Piramide van motorische ontwikkeling ................................................................ 9
2.2. Primitieve reacties ............................................................................................ 10
2.3. Houdingsreacties ............................................................................................. 11
2.4. Kinesiologisch principes over ontwikkelingsrichting ........................................... 13
2.5. Ontwikkelingsfasen van extremiteiten en romp .................................................. 14
3. Mot ont 1e levensjaar – basis vaardigheden ................................................................ 14
3.1. Motorische ontwikkeling in buiklig ..................................................................... 14
3.2. Motorische ontwikkeling in ruglig ....................................................................... 18
3.3. Motorische ontwikkeling in zit ........................................................................... 20
3.4. Motorische ontwikkeling in stand ...................................................................... 23
3.5. Motorische ontwikkeling: reiken en grijpen ........................................................ 25
Hoofdstuk 3: fundamentele motorische ontwikkeling .................................................... 27


1

, 1. algemene principes .................................................................................................. 27
2. indeling volgens type basis vaardigheden .................................................................. 28
2.1. Locomotie – voortbeweging ............................................................................... 28
2.2. Niet locomotie – statisch en dynamisch evenwicht ............................................ 31
2.3. Manipulatie – fijne manuele vaardigheden en balvaardigheden .......................... 32
3. indeling volgens stadium van vaardigheid .................................................................. 33
Hoofdstuk 4: andere ontwikkelingsdomeinen ............................................................... 33
1. zintuigelijke ontwikkeling .......................................................................................... 33
1.1. Ontwikkeling gezichtsvermogen ........................................................................ 33
1.2. Ontwikkeling gehoor ......................................................................................... 35
2. congnitieve ontwikkeling........................................................................................... 35




2

,Hoofdstuk 1: ontwikkelingstheorieën
1. INLEIDING
- Belangrijk om te weten wat normaal motorisch gedrag is → detectie afwijkend gedrag
- Ook belangrijk om te weten voor de behandeling van afwijkend gedrag
R: is anders dan bij volwassenen, want moeten meer gemotiveerd worden
Elke theorie vertrekt uit 1 specifiek idee

1.1. Motorische ontwikkeling
DEF: de voortdurende wijziging in het motorisch gedrag doorheen de levenscyclus di
komt tot stand op basis van interacties tussen:
▪ Biologie van het individu
▪ Taakvereisten van het individu
▪ Omgevingscondities van het individu

1.2. 4 ontwikkelingstheorieën
1) Neurale maturatie theorie
2) Cognitieve ontwikkelingstheorie van Piaget
3) Dynamische ontwikkelingstheorie
4) Neurale groepselectie


2. NEURALE MATURATIE THEORIE
= Gesell en McGraw
DEF: motorische ontwikkeling komt tot stand door biologische rijping van het centraal
zenuwstelsel. Dat is een autonoom proces op geleide van genetisch bepaalde
ontwikkelingsprogramma’s

2.1. Theorie
- Motorische mijlpalen
- Ontwikkelingsrichting → cranio-caudaal en proximo-distaal
- Principe van differentiatie (grof → fijne motoriek)
Vb: eerst gebruik van volledige hand bij het grijpen → naar meer specifieke greep
- Principe van integratie (sensorisch systeem wordt gebruikt in motorisch systeem)
Door de reacties op omgeving, = sensorische prikkels, gaan reflexen stelselmatig
verdwijnen
Ontwikkeling komt tot stand door invloed van de cerebrale cortex op de
lagere hersengebieden
 Hiërarchisch model van motorische controle
 Van reflexen naar willekeurige bewegingen




3

, Grijpreflex → komt nog deels van de apen
R: moeder goed vasthouden
OPM: bij deze theorie wordt de invloed van de omgeving niet in rekening gebracht

2.2. Kritiek punten
- Minimalisatie van belang van omgeving, taakgebonden factoren en andere factoren vd
ontwikkeling
- Geen vermelding van de motorische variabiliteit tijdens ontwikkeling
Veel verschillende individuele verschillen, sommige kinderen starten eerst met kruipen,
anderen lopen direct
- Transities van ontwikkelingsfasen worden niet verklaard
- Principes van ontwikkelingsrichting worden in vraag gesteld
R: in utero is de richting tegengesteld aan de richting postnataal
- Hiërarchisch model
Start met reflex matige gedragingen is foutief → als baby al veel complexe vrijwillige
bewegingen die variabel zijn
- Bewegingservaring : leren – behandeling wordt niet verklaard

2.3. Belang van de theorie
- Door nauwkeurige beschrijving van mijlpalen zijn er specifieke ontwikkelingstesten
gemaakt
- Goed voor diagnose stelling → mijlpaal die niet gehaald wordt kan abnormaal zijn
- Behandelconcepten zoals bobath of NDT concept
OPM: deze behandel concepten worden vandaag in vraag gesteld

3. COGNITIEVE ONTWIKKELINGSTHEORIE VAN PIAGET
Bij deze theorie staat cognitieve ontwikkeling over motorische ontwikkeling

3.1. FASE 1 – sensorimotorische fase (0-2j)
- In deze fase heeft de motorische ontwikkeling een cruciale rol
R: door sensorische prikkels wordt cognitief leren gestimuleerd
Van peuter → kleuter = van reflexief gedrag → symbolisch gedrag
(vb doen alsof ze koken)
THEORIE: het opdoen van bewegingservaring is een conditionele voorwaarde om
later een optimale cognitieve ontwikkeling te hebben

3.2. Theorie
DEF: motorische ontwikkeling is een zelfregulerend proces met ontwikkeling van cognitieve
structuren uit interacties tussen het individu en de omgeving. Hierbij is er een
aanpassingsproces aan de verandering in de omgeving
Dit aanpassingsproces gebeurt door:
o Assimilatie
Het interpreteren en vastleggen van nieuwe info in bestaande schema’s

4