Samenvatting - PID - deel 1
In dit document staat een Nederlandstalige samenvatting voor het vak Psychologie van de
Individuele verschillen, deel 1 gegeven door prof. Kuppens. Het is een duidelijk gestructureerd
document met de inhoudstafel in verwerkt. De belangrijke termen staan aangeduid in het vet.
Ik behaalde met deze samenvatting een 14/20.
Inhoudstafel
1. DEEL I…………………………………………………………………………………………...2
1.1. Doelstellingen en geschiedenis……………………………………………………...2
1.2. Methoden in de psychologie van individuele verschillen………………………...13
2. DEEL II…………………………………………………………………………………………45
2.1. Inleiding en vraag…………………………………………………………………….45
2.2. Trekpsychologie……………………………………………………………………...48
2.3. Interactionisme……………………………………………………………………….68
2.4. Krachtmeting………………………………………………………………………….83
3. DEEL III………………………………………………………………………………………101
3.1. Inleiding en definities……………………………………………………………….101
3.2. De structuur van intelligentie………………………………………………………115
3.3. Topics in intelligentieonderzoek…………………………………………………..135
1
, DEEL I - PID - WAT & HOE?: DOELSTELLINGEN &
GESCHIEDENIS
Doelstellingen
❖ onderwerp?
➢ verschil tss en binnen mensen en hoe we dit onderzoeken
❖ Wat maakt PID verschillend met andere takken bv. functieleer en sociale psychologie?
➢ verschillende takken in psychologie → begaan met ontdekken vn algemene
wetmatigheden
■ functieleer → hoe werkt ons geheugen, perceptie, emoties en affect?
● bv. oorzaak vn onze emoties
■ sociale psy → hoe is ons gedrag functie vn sociale factoren?
● bv. sociale oorzaken en gevolgen van emoties
■ biologische psychologie → hoe kunnen onze gedachten, gevoelens en
gedragingen verklaard worden door onze biologie?
● bv. neurale processen onderliggend aan emoties
➢ zoektocht nr algemene wetmatigheden → belangrijk, waardevol MAAR niet
gehele plaatje
➢ WANT er zijn grote verschillend tss en binnen mensen inzake ons gedrag,
prestaties, cognities, gevoelens etc.
■ bv. onze emoties
⇒ onderwerp vn psychologie van individuele verschillen
❖ doel PID
➢ beschrijven
■ van verschillen: op welke vlakken verschillen mensen van
elkaar/zichzelf? Wat zijn de belangrijkste verschillen?
■ van verbanden tss verschillen: met wat hangen zulke verschillen
samen?
➢ verklaren vn verschillen (wat ligt aan basis vn deze verschillen?)
■ genetisch? opvoeding? biologisch? cultuur? leergeschiedenis? →
verschillende niveau’s
❖ geen tak vn psychologie die in isolatie bestaat MAAR heeft implicaties vr alle
toepassingsgebieden vd psy en daarbuiten
➢ organisaties, bedrijven
■ selectie/rekrutering/promotie
■ Wat maakt sommige mensen betere leiders?
■ Wat maakt sommige mensen gevoeliger vr burn-out?
➢ school- en klinische psychologie
■ Wat verklaart verschillen tss lln in schools presteren?
■ (Hoe) kunnen we minder presterende studenten helpen?
■ Wat onderscheidt goed van minder goed functionerende individuen?
■ Wat maakt mensen kwetsbaar of veerkrachtig?
● bv. covid (volgend puntje)
➢ theorie en onderzoek
2
, ❖ bv. mentaal welzijn & covid: een experience sampling studie
➢ lockdown als natuurlijk experiment
➢ DUS grote verschillen tss mensen
1. Wat?
1.1. beschrijven verschillen
❖ vergelijking
➢ (vooral) tussen mensen
■ tss ind, tss mannen en vrouwen, tss groepen, …
➢ (in mindere mate) binnen mensen
■ over tijd, in verschillende situaties
➢ ↔ algemene psychologie → algemene wetten
➢ DUS: meerdere soorten verschillen mogelijk
❖ tussen individuen ⇒ interindividuele verschillen
➢ bv. je maakt iem verdrietig
■ is er gradatie tussen pp?
■ maar ook tss condities?
❖ tussen groepen ⇒ intergroepsverschillen (bv. geslacht, culturen, leeftijdsgroepen)
➢ bv. verschil tss jongens meisjes in agressie, emotionaliteit etc.
➢ cultuurverschillen in intelligentie of persoonlijkheid
■ onderzoek Terraciano et al. 2005: culturele stereotypen
● Hebben we stereotypen over verschillende culturen en hoe
verhoudt zich dat met de persoonlijkheid?
● steekproef in verschillende landen
● res: persoonlijkheid en stereotypes komen niet overeen!; ster
komt niet overeen met persoonlijkheid
3
, ❖ binnen één persoon ⇒ intraindividuele verschillen
➢ profiel over situaties of tijdstippen
➢ bv. studie vn gedragshandtekening
❖ interindividuele verschillen in intraindividuele verschillen ⇒ interindividuele
verschillen in profiel
➢ bv. studie van gedragshandtekening
❖ beschrijven van verschillende inzake?
➢ Op wat voor soort vlakken kunnen mensen van elkaar verschillen,
psychologisch gezien?
➢ vgl Wie Is Het?
❖ 2 grote deeldomeinen
➢ cognitief functioneren
■ intelligentie, IQ → prestaties op cognitieve taken (product)
■ cognitieve stijlen → manier van verwerken bij cognitieve taken (proces)
● bv. analytisch of holistisch
⇒ PID van intelligentie en cognitieve stijlen
➢ persoonlijkheid → affectieve en sociale domein
■ bv. karakter, emoties, sociaal gedrag
⇒ PID van persoonlijkheid
1.2. beschrijven van verbanden tussen verschillen
❖ verschillen op vlak vn 1 variabele
➢ bv. geslacht, intelligentie, zelfwaarde
➢ in verband brengen met verschillen op vlak van andere variabele
■ bv. agressie, profielen van agressie over situaties
➢ zie methoden!
➢ hoe hangen deze samen?
4
In dit document staat een Nederlandstalige samenvatting voor het vak Psychologie van de
Individuele verschillen, deel 1 gegeven door prof. Kuppens. Het is een duidelijk gestructureerd
document met de inhoudstafel in verwerkt. De belangrijke termen staan aangeduid in het vet.
Ik behaalde met deze samenvatting een 14/20.
Inhoudstafel
1. DEEL I…………………………………………………………………………………………...2
1.1. Doelstellingen en geschiedenis……………………………………………………...2
1.2. Methoden in de psychologie van individuele verschillen………………………...13
2. DEEL II…………………………………………………………………………………………45
2.1. Inleiding en vraag…………………………………………………………………….45
2.2. Trekpsychologie……………………………………………………………………...48
2.3. Interactionisme……………………………………………………………………….68
2.4. Krachtmeting………………………………………………………………………….83
3. DEEL III………………………………………………………………………………………101
3.1. Inleiding en definities……………………………………………………………….101
3.2. De structuur van intelligentie………………………………………………………115
3.3. Topics in intelligentieonderzoek…………………………………………………..135
1
, DEEL I - PID - WAT & HOE?: DOELSTELLINGEN &
GESCHIEDENIS
Doelstellingen
❖ onderwerp?
➢ verschil tss en binnen mensen en hoe we dit onderzoeken
❖ Wat maakt PID verschillend met andere takken bv. functieleer en sociale psychologie?
➢ verschillende takken in psychologie → begaan met ontdekken vn algemene
wetmatigheden
■ functieleer → hoe werkt ons geheugen, perceptie, emoties en affect?
● bv. oorzaak vn onze emoties
■ sociale psy → hoe is ons gedrag functie vn sociale factoren?
● bv. sociale oorzaken en gevolgen van emoties
■ biologische psychologie → hoe kunnen onze gedachten, gevoelens en
gedragingen verklaard worden door onze biologie?
● bv. neurale processen onderliggend aan emoties
➢ zoektocht nr algemene wetmatigheden → belangrijk, waardevol MAAR niet
gehele plaatje
➢ WANT er zijn grote verschillend tss en binnen mensen inzake ons gedrag,
prestaties, cognities, gevoelens etc.
■ bv. onze emoties
⇒ onderwerp vn psychologie van individuele verschillen
❖ doel PID
➢ beschrijven
■ van verschillen: op welke vlakken verschillen mensen van
elkaar/zichzelf? Wat zijn de belangrijkste verschillen?
■ van verbanden tss verschillen: met wat hangen zulke verschillen
samen?
➢ verklaren vn verschillen (wat ligt aan basis vn deze verschillen?)
■ genetisch? opvoeding? biologisch? cultuur? leergeschiedenis? →
verschillende niveau’s
❖ geen tak vn psychologie die in isolatie bestaat MAAR heeft implicaties vr alle
toepassingsgebieden vd psy en daarbuiten
➢ organisaties, bedrijven
■ selectie/rekrutering/promotie
■ Wat maakt sommige mensen betere leiders?
■ Wat maakt sommige mensen gevoeliger vr burn-out?
➢ school- en klinische psychologie
■ Wat verklaart verschillen tss lln in schools presteren?
■ (Hoe) kunnen we minder presterende studenten helpen?
■ Wat onderscheidt goed van minder goed functionerende individuen?
■ Wat maakt mensen kwetsbaar of veerkrachtig?
● bv. covid (volgend puntje)
➢ theorie en onderzoek
2
, ❖ bv. mentaal welzijn & covid: een experience sampling studie
➢ lockdown als natuurlijk experiment
➢ DUS grote verschillen tss mensen
1. Wat?
1.1. beschrijven verschillen
❖ vergelijking
➢ (vooral) tussen mensen
■ tss ind, tss mannen en vrouwen, tss groepen, …
➢ (in mindere mate) binnen mensen
■ over tijd, in verschillende situaties
➢ ↔ algemene psychologie → algemene wetten
➢ DUS: meerdere soorten verschillen mogelijk
❖ tussen individuen ⇒ interindividuele verschillen
➢ bv. je maakt iem verdrietig
■ is er gradatie tussen pp?
■ maar ook tss condities?
❖ tussen groepen ⇒ intergroepsverschillen (bv. geslacht, culturen, leeftijdsgroepen)
➢ bv. verschil tss jongens meisjes in agressie, emotionaliteit etc.
➢ cultuurverschillen in intelligentie of persoonlijkheid
■ onderzoek Terraciano et al. 2005: culturele stereotypen
● Hebben we stereotypen over verschillende culturen en hoe
verhoudt zich dat met de persoonlijkheid?
● steekproef in verschillende landen
● res: persoonlijkheid en stereotypes komen niet overeen!; ster
komt niet overeen met persoonlijkheid
3
, ❖ binnen één persoon ⇒ intraindividuele verschillen
➢ profiel over situaties of tijdstippen
➢ bv. studie vn gedragshandtekening
❖ interindividuele verschillen in intraindividuele verschillen ⇒ interindividuele
verschillen in profiel
➢ bv. studie van gedragshandtekening
❖ beschrijven van verschillende inzake?
➢ Op wat voor soort vlakken kunnen mensen van elkaar verschillen,
psychologisch gezien?
➢ vgl Wie Is Het?
❖ 2 grote deeldomeinen
➢ cognitief functioneren
■ intelligentie, IQ → prestaties op cognitieve taken (product)
■ cognitieve stijlen → manier van verwerken bij cognitieve taken (proces)
● bv. analytisch of holistisch
⇒ PID van intelligentie en cognitieve stijlen
➢ persoonlijkheid → affectieve en sociale domein
■ bv. karakter, emoties, sociaal gedrag
⇒ PID van persoonlijkheid
1.2. beschrijven van verbanden tussen verschillen
❖ verschillen op vlak vn 1 variabele
➢ bv. geslacht, intelligentie, zelfwaarde
➢ in verband brengen met verschillen op vlak van andere variabele
■ bv. agressie, profielen van agressie over situaties
➢ zie methoden!
➢ hoe hangen deze samen?
4
