Didactisch handelen 2 - samenvatting

DIDACTISCH HANDELEN
4 EXECUTIEVE FUNCTIES EN ZELFREGULEREND LEREN

INLEIDING


 Door differentiatie werken leerlingen vaker zelfstandig.
 Leerlingen moeten daarom hun eigen leren kunnen sturen.
 Zelfregulerend leren is een leer- en ontwikkelproces.
 Twee belangrijke concepten:
o executieve functies
o zelfregulerend leren

LEREN LEREN


Leren leren betekent meer dan alleen kennis overbrengen. Leerlingen leren ook hoe leren werkt en
welke strategieën helpen om beter en duurzamer te leren.

DRIE COMPONENTEN VAN LEREN LEREN

1. Cognitieve leerstrategieën
o strategieën om kennis en vaardigheden te verwerven
2. Metacognitieve kennis en leerstrategieën
o inzicht in eigen leerproces
o plannen
o monitoren
o bijsturen
o evalueren
3. Motivationele of affectieve strategieën
o motivatie reguleren
o emoties reguleren tijdens het leren


BELANGRIJKE KENMERKEN VAN LEREN LEREN

 De drie componenten beïnvloeden elkaar voortdurend.
 Leren leren is een cyclisch proces:
o voorbereiding
o uitvoering
o reflectie
 Strategieën moeten geïntegreerd worden in de klaspraktijk.
 Aparte lesjes “leren leren” zijn niet voldoende.
 Vanaf het kleuteronderwijs wordt gewerkt aan cognitie en metacognitie.
 Motivatie blijft belangrijk, ook al zijn hierover geen minimumdoelen opgenomen.

4.1 EXECUTIEVE FUNCTIES


DEFINITIE EXECUTIEVE FUNCTIES



1

,Executieve functies zijn hersenfuncties of denkprocessen die gedrag en denken sturen. Ze helpen
leerlingen hun eigen handelen en denken te controleren zodat ze meer eigenaarschap krijgen over
hun leren.

ZEVEN EXECUTIEVE FUNCTIES

1. Emotieregulatie

 omgaan met emoties
 gedrag en doelen controleren

2. Flexibiliteit

 omgaan met veranderingen
 schakelen tussen activiteiten
 gedrag aanpassen aan nieuwe situaties

3. Inhibitie

 impulsen en prikkels afremmen
 eerst nadenken, dan handelen

4. Metacognitie en zelfmonitoring

 terugkijken op het proces
 evalueren
 eruit leren voor de volgende keer

5. Planning en organisatie

 plan van aanpak maken
 plan uitvoeren

6. Taakinitiatie

 op tijd starten aan een taak
 zelfstandig ideeën en oplossingen bedenken

7. Werkgeheugen

 informatie onthouden en bewerken
 eerder geleerde kennis toepassen

EXECUTIEVE FUNCTIES EN LEERPRESTATIES

 Er is een sterke samenhang tussen executieve functies en leerprestaties.
 Trainingen van executieve functies geven geen overtuigend bewijs op betere leerprestaties.
 Leerlingen worden vooral beter in gelijkaardige oefeningen.
 Transfer naar de klaspraktijk blijft vaak uit.
 Daarom wordt meer ingezet op zelfregulerend leren.


2

, 4.2 ZELFREGULEREND LEREN


BELANG VAN ZELFREGULEREND LEREN

 Zelfregulerend leren ligt centraal in leren en lesgeven.
 Het behoort tot de meest effectieve manieren om leerprestaties te versterken.
 Het meegeven van leerstrategieën helpt leerlingen beter leren.

4.2.1 WAT IS ZELFREGULEREND LEREN?

DEFINITIE ZELFREGULEREND LEREN

Zelfregulerend leren is:
“Het cyclische proces waarbij een lerende zijn gedrag, gedachten, gevoelens en motivatie zelf richting
geeft om leerdoelen te bereiken, afhankelijk van de context.”

KENMERKEN VAN ZELFREGULEREND LEREN

 cyclisch proces
 gericht op leerdoelen
 afhankelijk van de context
 leerlingen sturen:
o gedrag
o gedachten
o gevoelens
o motivatie

ZELFREGULERENDE VAARDIGHEDEN

 Zelfregulerend leren bestaat uit:
o 3 fases
o 6 stappen
o 21 zelfregulerende vaardigheden


4.2.2 ZELFREGULEREND LEREN IN KAART BRENGEN

MANIEREN OM ZELFREGULEREND LEREN TE ONDERZOEKEN

 vragenlijsten
 observaties
 leerlingen hardop laten denken
 interviews of gesprekken
 sporenonderzoek

ONTWIKKELINGSFASEN

Na het onderzoeken bepaal je in welke ontwikkelingsfase een leerling zit.

Twee mogelijke oorzaken:

3