Samenvatting - Juridische & Gedragswetenschappelijke Aspecten van Politie (C02A1a)

Juridische &
gedragswetenschappelijke
aspecten v. politie
Inleiding
Politiefunctie
 Juridische/staatsrechtelijke kijk = abstracter
o Geldt voor alle landen met democratische rechtstaat
o Politiefunctie (art. 1, lid 2 WPA & art. 123 WGP)
= institutionele functie gericht op bescherming v. maatschappelijke orde, met als
doel uitoefening van de fundamentele rechten/grondrechten v. burgers mogelijk
ma ken
 Elementen
Toepasselijk op hele
wereld Institutionele functie
o = instellingen/instituties
o Politie instellingen (bv. politiekorpsen/-diensten) & politieoverheden
 Politie wr aangestuurd door overheid
 Maatschappelijke orde beschermen
o Elk land heeft bepaalde orde die moet wr gehandhaafd
o Ook toepasselijk op dictaturen
 Uitoefening fundamentele rechten mogelijk maken
o Maatschappelijke orde moet burgers hiertoe in staat stellen
Bv. nodige maatregelen nemen om betoging vreedzaam te laten verlopen met
bepaalde beperkingen
o Voorkomen dat maatschappelijke orde wr verstoord & indien
nt mogelijk z.s.m. optreden voor herstel v. maatschappelijke
orde
o Inachtneming mensenrechten
Bv. sterfgevallen in politiecel  onafhankelijk onderzoek om waarborging
mensenrechten te controleren & aansprakelijkheid politie na te gaan
 Nt altijd eenduidig te bepalen
Bv. in achtervolging schiet politie op bestelwagen, waarbij de kogel
uitwijkt en een omstaander raakt  uit onafhankelijk onderzoek
blijkt dat agent geen recht had om wapen te trekken
 Criminologische kijk = meest tastbaar
o RoRon
= 5 letters verwijzen elk nr aspect v. politiefunctie in opbouwende volgorde
 R: raadgeven
 Vele taken v. politie kunnen samengevat wr onder raadgevende
functie richting potentiële so
 Allerlei mechanismen die zoveel mogelijk so-schap proberen
voorkomen
Bv. politie doet mededeling over valse mails/brieven v. belastingdienst
Bv. politie doet melding v. ramen toe te doen/waardevolle dingen nt zichtbaar achter te laten in
geparkeerde wagen

,
,  O: ontraden
 Gericht op potentiële daders
Bv. blauw op straat/cameratoezicht
Bv. politie aanwezig op betoging
 R: regulerend
 Hier is reeds een onveilige situatie/hotspot aanwezig
 Maatregelen nemen om probleem onder controle te krijgen
Bv. patrouilleren/identiteitscontrole/fouillering/techno-preventie
Bv. bij systematisch te snel rijden, strategische bloembakken plaatsen
Bv. verkrachtingen aan sportkot Leuven  techno-preventieve maatregelen genomen door extra
licht te plaatsen
 O: onderzoekend
 Misdrijven/strafbare feiten gepleegd
 Onderzoek nr strafbare feiten o.l.v. OM/onderzoeksrechter om
bewijzen te vinden & daders te vatten
Bv. diefstal/drugsmokkel/belaging
 N: nazorg
 Breed palet v. taken
Bv. so v. woninginbraak  onderzoek naar forensische bewijzen  nazorg so door doorverwijzing v.
politie nr gespecialiseerde diensten + langskomen v. politie om technisch advies te leveren m.b.t.
beveiliging v. woning
 Geweldsmonopolie
o In vredestijd = politie enige orgaan dat op rechtmatige wijze geweld kan gebruiken
 uniek & zeer machtige positie in staat
o Geweld moet goed wettelijk geregeld zijn & politie moet onder gezag optreden v.
bevoegde overheden  anders gaat men richting dictatuur zn fundamentele rechten
 Opdrachten (~vloeien in elkaar over)
o Bestuurlijke politie (art. 14 WPA)
 Openbare orde handhaven
o Gerechtelijke politie (art. 15 WPA & art. 8 SV)
 Alles wat politie kan & moet doen om misdrijven te onderzoeken
Bv. rock werchter:
 Politie loopt rond doet identiteitscontrole & fouillering om openbare orde te handhaven 
bestuurlijk
 Bij fouillering worden er drugs, boksbeugel & springmes gevonden  mee nr cel 
bestuurlijke opdracht vloeit over in gerechtelijke opdrachten
Bv. bob-controle
 Niemand blaast +  bestuurlijk
 Iemand blaast +  bestuurlijke operatie vloeit voort in gerechtelijke door plaatsvinden v.
misdrijf, nl. dronken rijden
o Sterke arm
 Door geweldsmonopolie
 Sterke arm verlenen aan andere diensten/personen die gn geweld mogen
gebruiken
Bv. feiten v. huiselijk geweld: ♂ wordt geslagen door ♀
 Met kinderen & echtscheidingsprocedure voor bevoegde rechter  kinderen toegewezen aan
man
 Man gaat nr gerechtsdeurwaarder  uitspraak betekent laten wr aan vrouw
 Gerechtsdeurwaarder gaat ondersteuning vragen v. politie bij contacteren v. vrouw

, Politiebestel
 Politieapparaat
o Reguliere politiediensten
 Regulier doet uitschijnen dat er ook nt reguliere politiediensten zijn  in
politiejargon = bijzondere politiediensten
 Bijzondere politiediensten = gn algemene taakomschrijving, maar bevoegd
voor bepaald domein
o Voor 1998 waren er 3 reguliere & 3 bijzondere politiediensten
 Reguliere politiediensten
 Gemeentepolitie
 Rijkswacht
 Gerechtelijke politie
 Bijzondere politiediensten
 Spoorwegpolitie
 Luchtvaartpolitie
 Zeevaartpolitie
o Na 1998 nog 2 reguliere politiediensten zn bijzondere politiediensten
 Reguliere politiediensten
 Lokale politie
 Federale politie
 Bijzondere politiediensten = toegewezen aan federale politie
 Inspectiediensten
= ambtenaren van gespecialiseerde ministeries met beperkte
inspectiebevoegdheid
 Niemand in Be heeft weet v. # inspectiediensten (bv. sociale-inspectie,
belastinginspectie, milieu-inspectie, gezondheidsinspectie, …)
 Ontstaan na WOII  meer regels om moderne verzorgingsstaat te wr
o Overheid heeft meer inspraak in maatschappelijk leven
 In de regelgeving van deze inspectiediensten staan ook misdrijven 
ontstaan bijzonder strafrecht dat onder inspectiediensten valt
 Politieoverheden (art. 3, 2° WPA)
o Politieambtenaar (art. 3, 3° WPA) = lid v. politiedienst dat door/krachtens wet bevoegd is
om bepaalde politiemaatregelen te nemen/uitvoeren
= overheid die door/krachtens wet aangewezen is om juridische politiemaatregel te
nemen/(doen) uitvoeren
 Juridische politiemaatregelen wr nt genomen door politie zelf, maar door
bevoegde politieoverheid
Bv. café met ambras, vechtpartijen, drugverkoop
 Café (tijdelijk) sluiten? Mogelijk, maar nt door politie
 Sluiting = juridische politiemaatregel  burgemeester kan dit laten uitvoeren
 Politieambtenaren voeren beslissing uit
Bv. verbieden v. betoging
 Mogelijk bij voldoende aanwijzing v. zeer zware radicale elementen
 Juridische politiemaatregel  mogelijk door burgemeester  politieambtenaren voeren
beslissing uit