Sociale grondrechten
verkennen
Belangrijk:
Dit is een samenvatting van alle informatie van de powerpoints (basis van
de leerstof) de papieren cursus is aanvullend
Lexicon begrippen met sterretjes ook studeren
Notities gastles eens lezen
Hoofdstuk 1 — Inleiding sociale
grondrechten
Sociale grondrechten in de Belgische
Grondwet
Sociale grondrechten zijn sinds 1994 verankerd in de Belgische Grondwet.
Artikel 23 Gw. stelt:
“Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden. Daartoe
waarborgen de wet, het decreet of de artikel 134 bedoelde regel, rekening
houdend met de overeenkomstige plichten, de economische, sociale en
culturele rechten, waarvan ze de voorwaarden voor de uitoefening
bepalen. Die rechten bevatten inzonderheid:
Recht op arbeid.
Recht op sociale zekerheid en sociale bijstand.
Recht op geneeskundige bijstand.
Recht op juridische bijstand.
Recht op behoorlijke huisvesting.
Recht op gezond leefmilieu.
Recht op culturele en maatschappelijke ontplooiing.
1
, Recht op gezinsbijslagen.
Recht op onderwijs via artikel 24 Gw
Vraag: Wat heb je nodig om “menswaardig” te kunnen leven?
Afdwingbaarheid van sociale
grondrechten
Sociale grondrechten zijn in principe niet rechtstreeks afdwingbaar. Dat
verandert wanneer ze voldoende zijn geconcretiseerd.
Voor sociale grondrechten geldt een standstillverplichting.
=geen nieuwe regelgeving die het bestaande beschermingsniveau aanzienlijk
vermindert zonder reden van algemeen belang.
De toetsing gebeurt vooraf door de Raad van State.
Achteraf gebeurt toetsing door de Raad van State (voor KB’s, MB’s en
besluiten van de Vlaamse Regering,…) of door het Grondwettelijk Hof voor
wetten (decreten en verordeningen.)
Casussen in de cursus (p. 12-14):
forfaitaire bijdrage voor juridische tweedelijnsbijstand
persoonsvolgend budget voor personen met een handicap.
Sociale grondrechten als tweede
generatie mensenrechten
Sociale grondrechten behoren tot de tweede generatie mensenrechten.
Eerste generatie vs. tweede generatie:
2
, 1° generatie 2° generatie
Burgerlijke en politieke Sociale grondrechten
grondrechten
doel: vrij zijn doel: menswaardig bestaan
‘onthoudingsplicht’ van de ‘actieve handelingsplicht’ van de
overheid overheid
ouder jonger
Rechtstreeks afdwingbaar In principe niet rechtstreeks
afdwingbaar
Verankerd in Belgische grondwet
Internationale mensenrechtenverdragen
Na WO II bleek dat nationale grondwetten alleen niet volstonden om
mensen vrij en menswaardig te laten leven.
De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de VN uit
1948 heeft geen directe werking, maar was wel een belangrijke inspiratiebron
voor:
VN-Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (1966).
VN-Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten (1966).
Vluchtelingenverdrag (1951).
Antiracismeverdrag (1965).
Vrouwenrechtenverdrag (1979).
Kinderrechtenverdrag (1989).
Verdrag inzake rechten van personen met een handicap (2006).
EVRM (1950).
3
, Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (2000).
Sociale grondrechten en armoedebeleid
De Vlaamse overheid nam het waarborgen van sociale grondrechten op
als kerndoel van haar armoedebeleid.
Dat gebeurt via het decreet van 31 maart 2003 betreffende de
armoedebestrijding.
Artikel 3 stelt dat het Vlaams armoedebeleid voorwaarden moet creëren
om de toegang tot sociale grondrechten te waarborgen.
Het uitgangspunt blijft het recht op een menswaardig leven.
Sociale grondrechten vormen vaak het kader van lokale
armoedebeleidsplannen.
Mogelijke uitbreiding van sociale
grondrechten
Het Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale
uitsluiting wil sociale grondrechten uitbreiden met energie, water, sanitaire
voorzieningen, mobiliteit en internet.
De federale ombudsman wil sociale grondrechten uitbreiden met toegang tot
internet.
! Oefening 1 – Heeft mijn gemeente een overeenkomst met de Lijn? (p. 23).
!Extra duiding: artikel 26 van reader
Sociale instrumenten en collectieve
voorzieningen
4
verkennen
Belangrijk:
Dit is een samenvatting van alle informatie van de powerpoints (basis van
de leerstof) de papieren cursus is aanvullend
Lexicon begrippen met sterretjes ook studeren
Notities gastles eens lezen
Hoofdstuk 1 — Inleiding sociale
grondrechten
Sociale grondrechten in de Belgische
Grondwet
Sociale grondrechten zijn sinds 1994 verankerd in de Belgische Grondwet.
Artikel 23 Gw. stelt:
“Ieder heeft het recht een menswaardig leven te leiden. Daartoe
waarborgen de wet, het decreet of de artikel 134 bedoelde regel, rekening
houdend met de overeenkomstige plichten, de economische, sociale en
culturele rechten, waarvan ze de voorwaarden voor de uitoefening
bepalen. Die rechten bevatten inzonderheid:
Recht op arbeid.
Recht op sociale zekerheid en sociale bijstand.
Recht op geneeskundige bijstand.
Recht op juridische bijstand.
Recht op behoorlijke huisvesting.
Recht op gezond leefmilieu.
Recht op culturele en maatschappelijke ontplooiing.
1
, Recht op gezinsbijslagen.
Recht op onderwijs via artikel 24 Gw
Vraag: Wat heb je nodig om “menswaardig” te kunnen leven?
Afdwingbaarheid van sociale
grondrechten
Sociale grondrechten zijn in principe niet rechtstreeks afdwingbaar. Dat
verandert wanneer ze voldoende zijn geconcretiseerd.
Voor sociale grondrechten geldt een standstillverplichting.
=geen nieuwe regelgeving die het bestaande beschermingsniveau aanzienlijk
vermindert zonder reden van algemeen belang.
De toetsing gebeurt vooraf door de Raad van State.
Achteraf gebeurt toetsing door de Raad van State (voor KB’s, MB’s en
besluiten van de Vlaamse Regering,…) of door het Grondwettelijk Hof voor
wetten (decreten en verordeningen.)
Casussen in de cursus (p. 12-14):
forfaitaire bijdrage voor juridische tweedelijnsbijstand
persoonsvolgend budget voor personen met een handicap.
Sociale grondrechten als tweede
generatie mensenrechten
Sociale grondrechten behoren tot de tweede generatie mensenrechten.
Eerste generatie vs. tweede generatie:
2
, 1° generatie 2° generatie
Burgerlijke en politieke Sociale grondrechten
grondrechten
doel: vrij zijn doel: menswaardig bestaan
‘onthoudingsplicht’ van de ‘actieve handelingsplicht’ van de
overheid overheid
ouder jonger
Rechtstreeks afdwingbaar In principe niet rechtstreeks
afdwingbaar
Verankerd in Belgische grondwet
Internationale mensenrechtenverdragen
Na WO II bleek dat nationale grondwetten alleen niet volstonden om
mensen vrij en menswaardig te laten leven.
De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de VN uit
1948 heeft geen directe werking, maar was wel een belangrijke inspiratiebron
voor:
VN-Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (1966).
VN-Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten (1966).
Vluchtelingenverdrag (1951).
Antiracismeverdrag (1965).
Vrouwenrechtenverdrag (1979).
Kinderrechtenverdrag (1989).
Verdrag inzake rechten van personen met een handicap (2006).
EVRM (1950).
3
, Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (2000).
Sociale grondrechten en armoedebeleid
De Vlaamse overheid nam het waarborgen van sociale grondrechten op
als kerndoel van haar armoedebeleid.
Dat gebeurt via het decreet van 31 maart 2003 betreffende de
armoedebestrijding.
Artikel 3 stelt dat het Vlaams armoedebeleid voorwaarden moet creëren
om de toegang tot sociale grondrechten te waarborgen.
Het uitgangspunt blijft het recht op een menswaardig leven.
Sociale grondrechten vormen vaak het kader van lokale
armoedebeleidsplannen.
Mogelijke uitbreiding van sociale
grondrechten
Het Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale
uitsluiting wil sociale grondrechten uitbreiden met energie, water, sanitaire
voorzieningen, mobiliteit en internet.
De federale ombudsman wil sociale grondrechten uitbreiden met toegang tot
internet.
! Oefening 1 – Heeft mijn gemeente een overeenkomst met de Lijn? (p. 23).
!Extra duiding: artikel 26 van reader
Sociale instrumenten en collectieve
voorzieningen
4
