Personen met een beperking
Hoofdstuk 1: Het begrip handicap en beperking
Handicap = afhankelijk van gangbare normen/afspraken over functioneren in een samenleving –
streven naar perfectie en angst voor wie afwijkt, PMB wijken af - inclusie vs. uitsluiten
Beeld van mensen met een handicap beïnvloedt door tijdsgeest, mensbeeld, sociaal-economische
situatie – tot diep 20e eeuw gevoelens van minachting, afkeer, minderwaardig, waardeoordeel…
Minderheidsgroep < Xenofobie (angst voor het vreemde) < territoriumverdediging/vermijden,
negatieve beeldvorming door onwetendheid, onbegrip, vooroordelen…
Evolutie < autonomie PB, hef in eigen handen en menswaardige rechten, volwaardige leden
Huidige tendens en benamingen: mensen met een beperking
Invloed medische dominantie en Wereldgezondheidsorganisatie + Raad van Europa
Normalisatie à perceptie voorbeeld: PMB zijn aanwezig, we proberen ze te begrijpen
Integratie à PMB een veilig plekje id samenleving bieden
voorbeeld: leefgroepen, mfc’s, maatwerkbedrijven…
Inclusie verschilt van integratie, want PMB mogen deelnemen in de samenleving, werkveld,
onderwijs, …voorbeeld: M-decreet
Doel: welzijnsbevordering en menswaardig bestaan + evenwichtige hulpverlening, zelfbepaling
Rechten van Mensen met een Beperking – 2006 in New York (in 2009 ondertekende BE)
Internationaal Statuut van de Rechten van de Mens (1948)
- Burgerrechten en politieke (klassiek) – voorbeeld: stemrecht op je 18 jaar
- Sociale, economische, culturele en collectieve rechten – voorbeeld: recht op onderwijs
beschermen en verbeteren van de mensenrechten na WOII (VN-oprichting 1945)
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (30 artikelen)
Rechten van Mensen met een Beperking – doelstelling
- alle PMB genieten van alle mensenrechten, gelijkheid en waardigheid bevorderen
PMB = langdurige, fysieke, mentale, intellectuele of zintuigelijke beperkingen die hen in
wisselwerking met diverse drempels kunnen beletten volledig, effectief en op voet van gelijkheid met
andere te participeren in de samenleving
Beginselen
I. Waardigheid, persoonlijke autonomie, vrijheid zelf keuzes maken en onafhankelijkheid
II. Non-discriminatie
III. Volledige en daadwerkelijke participatie en opnamen in samenleving
IV. Respect voor verschillen en aanvaarding deel van mensheid en menselijke diversiteit
V. Gelijke kansen
VI. Toegankelijkheid
VII. Gelijkheid van man en vrouw
VIII. Respect voor ontwikkeling kinderen met beperking en eerbiediging recht op eigen identiteit
Perspectief 2020 – de vernieuwde financiering
Recht op deelname aan samenleving, ondersteuning en eigen keuzes
Zoveel mogelijk gewoon in de samenleving en zo weinig mogelijk uitzonderlijk en afzonderlijk
Persoonsvolgende Financiering (PvF) - Nieuw ondersteuningsbeleid voor PMB à volwaardige
burgers < meer keuzevrijheid
Doelstellingen hebben voordelen voor zowel zorgaanbieders als PMB:
- Zorggarantie: grootste ondersteuningsnood, meer kwaliteit en wachtlijsten verkleinen
- Vraaggestuurde zorg: middelen om zorg
zelf in handen te nemen, betrokken bij
besluitvorrming, informatieverlening en
ondersteuningsplan mee opstellen
Sociaal ondernemen, vernieuwende projecten
worden gestimuleerd – voorbeeld:
dagcentrum
,Personen met een beperking
Conclusie: We evolueren van aanbodgestuurd naar vraaggestuurd
Meerderjarige <
Persoonsvolgende
Financiering
1 Zorgbudget Basis
Ondersteunings Buget en
Rechtstreek Toegankelijke
Hulp
Voorwaarde: erkende beperking
+ vastgestelde
ondersteuningsnood =
300€/maand
Voordeel: weinig papierwerk,
geen bewijsplicht uitgaven,
korte wachttermijn
Bijkomend: aanvullen met RTH –
dagopvang, begeleiding,
verblijf…
2 Persoonsvolgend Budget Jaarlijks gepersonaliseerd budget uitgedrukt in punten via VAPH
Voorwaarde: ondersteuningsplan – zelf opmaken of Dienst Ondersteunings Plan (DOP) +
bewijsplicht van je uitgaven
Betaling: cash op je rekening of voucher voor voorziening
Nadeel: grote ondersteuningsnood – lange wachtlijsten, prioritering + veel admin voor PMB
Voordeel: hulp op maat
Je organiseert zelf - Voorbeelden: woon- en dagondersteuning, psychosociale, praktische
en globale begeleiding…
Je kiest ondersteuning – Voorbeelden: vrijwiliigers, begeleider, zorgaanbieders,
Minderjarige < Persoonlijk Assistentie Budget
1 Ondersteuningstoeslag (+ kinderbijslag)
Voorwaarde: tot 12 jaar voor kinderen met erkende handicap (12+ punten)
Je kan dit aanvullen met RTH – indien dit niet volstaat, kan je een PAB aanvragen
2 Persoonlijk Assistentie Budget
Waarom: voor assistentie thuis, school, werk…
via VAPH bij Integrale Toegangspoort en via Multidisciplinair Team (MDT)
MDT < A-document opstellen = aanvraag (zorgvraag meten + voorstel budget)
Team Indicatie Instelling ITP < budget vastleggen
Voorwaarde: minderjarig zijn + onkosten bewijzen
Nadeel: afhankelijk van nood, onvoldoende middelen < prioritering dossiers
MDT en Intersectorale Regionale Prioriteitencommissie beslissen
Conclusie: vraaggestuurde aanpak biedt nog geen oplossing voor lange wachtlijsten
financiering
Het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
= overheidsdienst Ministerie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin – zorg en individuele bijstand
PMB grootst mogelijke autonomie en levenskwaliteit – participatie, integratie, gelijke kansen
Elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te wijten is aan
het samenspel tussen functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of zintuiglijke
aard, beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten en persoonlijke en externe factoren
Voorwaarde: <65 jaar bij aanvraag, in België verblijven
Structuur: Raadgevend Comité voor periode van 4 jaar met adviserend takenpakket
bestaat uit: de gebruikers, diensten, voorzieningen en werknemers + deskundigen
, Personen met een beperking
Takenpakket op verschillende domeinen: diensten en voorzieningen (opvang, begeleiding),
hulpmiddelen en aanpassingen (organisatie dagelijks leven, materiële bijstand), PvF – PVB
(meerderjarige) met RTH en NRTH en PAB via ITP (minderjarige)
Ondersteuningsvormen zijn verschillend
I. Rechtstreeks toegankelijke hulp: DOP, begeleiding, dagopvang, kort verblijf
II. Minderjarigen:
a. Ambulant: thuisbegeleiding
b. Semi-residentieel: internaat
c. Residentieel: internaat, pleegzorg, kortverblijf, mfc, observatie en
behandelingscentrum, uitgroei, logeren…
III. Meerderjarigen:
a. Ambulant: thuisbegeleiding, zelfs, begeleid, beschermd en geïntegreerd wonen
b. Semi-residentieel: dagcentrum, begeleid werken
c. Residentieel: tehuis voor (niet-) werkenden, pleegzorg, kortverblijf, logeren, flexibel
aanbod meerjarigen en combinaties
Onderwijs voor Kinderen en Jongeren met een Beperking
Buitengewoon onderwijs is ingericht voor 3 niveaus en wordt ingedeeld naar types, met uitzondering
van basisaanbod kleuter en secundair
I. BUKO: buitengewoon kleuteronderwijs (2,5 jaar – 6 jaar, verlenging tot 8 jaar)
II. BULO/BUBAO: buitengewoon lager/basis onderwijs (6 jaar – 13 jaar, verlening tot 15 jaar)
Basisaanbod (BA): type 1 en 8 voor licht verstandelijke beperking of ontwikkelingsachterstand
Voorbeeld: leerstoornis (dyslexie, dysorthografie, dyspraxie, dyscalculie, dysfasie…)
Type 2: matige of ernstige verstandelijke beperking – levensscholing
Type 3: gedrags- en emotionele moeilijkheden - persoonlijkheidsontwikkeling
Type 4: lichamelijke beperking met (para)medische behandelingen en orthopedagogische voorziening
Type 5: langdurig ziek, verblijf medische instelling, hospitaalopname
Type 6: blind en slechtziend - brailleschrift
Type 7: doof en slechthorend – liplezen, hoortraining, gebarentaal…
Type 9: ASS zonder verstandelijke beperking
Specifieke groepen ≠ eenvoudig: Centrum voor Leerlingenbegeleiding – meest aangepaste en
beschikbare vorm zoeken
III. BUSO: buitengewoon secundair onderwijs (13 jaar – 21 jaar, uitzonderlijk starten vanaf 12j)
Opleidingsvorm 1 (OV1): integratie in beschermd milieu
Focus op ontwikkelen van zelfredzaamheid, communicatie, sensomotorische en sociale vorming
Duurt minimum 4 jaar
Opleidingsvorm 2 (OV2): integratie in beschermd leef- en arbeidsmilieu
Fase 1: sociale vorming en eventuele arbeidsgeschiktmaking
Fase 2: arbeidsgeschiktmaking + eventuele stages
Elke fase duurt minstens 2 studiejaar
Opleidingsvorm 3 (OV3): voorbereiding gewone leef- en arbeidsmilieu
Vrij algemeen – geleidelijk meer beroepsgericht – duurt 5 jaar
Opleidingsvorm 4 (OV4): TSO, KSO en BSO met doorstroming of kwalificatieafdeling
Niet toegankelijk voor jongeren met een mentale beperking – zelfde roosters regulier onderwijs
Leersteundecreet: mits redelijke aanpassing het gewone onderwijs volgen
Voorbeeld: laptop in de les, rekenmachines…à Inclusie ipv buitengewoon onderwijs
Kenmerken leersteundecreet ter vervanging van M-decreet:
- Gewoon onderwijs voltijdse krachten betere ondersteuning (voor leerlingen en leerkrachten +
omkaderende functies)
- Leersteuncentra: expertisecentrum om laagdrempelig en koepel overschrijdend te werken
- Klassenraad: meer zeggenschap over haalbaarheid gewoon onderwijs
- Volwaardige optie = BUO: terugkeer gewoon onderwijs is mogelijk
- Vast ambt + statuut: aantrekkelijke job als ondersteuner
- Professionalisering: ondersteuners en leerkrachten bieden kwaliteitsvol onderwijs
- Onderwijspartners: grote rol (CLB’s en pedagogische begeleidingsdiensten)
Hoofdstuk 1: Het begrip handicap en beperking
Handicap = afhankelijk van gangbare normen/afspraken over functioneren in een samenleving –
streven naar perfectie en angst voor wie afwijkt, PMB wijken af - inclusie vs. uitsluiten
Beeld van mensen met een handicap beïnvloedt door tijdsgeest, mensbeeld, sociaal-economische
situatie – tot diep 20e eeuw gevoelens van minachting, afkeer, minderwaardig, waardeoordeel…
Minderheidsgroep < Xenofobie (angst voor het vreemde) < territoriumverdediging/vermijden,
negatieve beeldvorming door onwetendheid, onbegrip, vooroordelen…
Evolutie < autonomie PB, hef in eigen handen en menswaardige rechten, volwaardige leden
Huidige tendens en benamingen: mensen met een beperking
Invloed medische dominantie en Wereldgezondheidsorganisatie + Raad van Europa
Normalisatie à perceptie voorbeeld: PMB zijn aanwezig, we proberen ze te begrijpen
Integratie à PMB een veilig plekje id samenleving bieden
voorbeeld: leefgroepen, mfc’s, maatwerkbedrijven…
Inclusie verschilt van integratie, want PMB mogen deelnemen in de samenleving, werkveld,
onderwijs, …voorbeeld: M-decreet
Doel: welzijnsbevordering en menswaardig bestaan + evenwichtige hulpverlening, zelfbepaling
Rechten van Mensen met een Beperking – 2006 in New York (in 2009 ondertekende BE)
Internationaal Statuut van de Rechten van de Mens (1948)
- Burgerrechten en politieke (klassiek) – voorbeeld: stemrecht op je 18 jaar
- Sociale, economische, culturele en collectieve rechten – voorbeeld: recht op onderwijs
beschermen en verbeteren van de mensenrechten na WOII (VN-oprichting 1945)
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (30 artikelen)
Rechten van Mensen met een Beperking – doelstelling
- alle PMB genieten van alle mensenrechten, gelijkheid en waardigheid bevorderen
PMB = langdurige, fysieke, mentale, intellectuele of zintuigelijke beperkingen die hen in
wisselwerking met diverse drempels kunnen beletten volledig, effectief en op voet van gelijkheid met
andere te participeren in de samenleving
Beginselen
I. Waardigheid, persoonlijke autonomie, vrijheid zelf keuzes maken en onafhankelijkheid
II. Non-discriminatie
III. Volledige en daadwerkelijke participatie en opnamen in samenleving
IV. Respect voor verschillen en aanvaarding deel van mensheid en menselijke diversiteit
V. Gelijke kansen
VI. Toegankelijkheid
VII. Gelijkheid van man en vrouw
VIII. Respect voor ontwikkeling kinderen met beperking en eerbiediging recht op eigen identiteit
Perspectief 2020 – de vernieuwde financiering
Recht op deelname aan samenleving, ondersteuning en eigen keuzes
Zoveel mogelijk gewoon in de samenleving en zo weinig mogelijk uitzonderlijk en afzonderlijk
Persoonsvolgende Financiering (PvF) - Nieuw ondersteuningsbeleid voor PMB à volwaardige
burgers < meer keuzevrijheid
Doelstellingen hebben voordelen voor zowel zorgaanbieders als PMB:
- Zorggarantie: grootste ondersteuningsnood, meer kwaliteit en wachtlijsten verkleinen
- Vraaggestuurde zorg: middelen om zorg
zelf in handen te nemen, betrokken bij
besluitvorrming, informatieverlening en
ondersteuningsplan mee opstellen
Sociaal ondernemen, vernieuwende projecten
worden gestimuleerd – voorbeeld:
dagcentrum
,Personen met een beperking
Conclusie: We evolueren van aanbodgestuurd naar vraaggestuurd
Meerderjarige <
Persoonsvolgende
Financiering
1 Zorgbudget Basis
Ondersteunings Buget en
Rechtstreek Toegankelijke
Hulp
Voorwaarde: erkende beperking
+ vastgestelde
ondersteuningsnood =
300€/maand
Voordeel: weinig papierwerk,
geen bewijsplicht uitgaven,
korte wachttermijn
Bijkomend: aanvullen met RTH –
dagopvang, begeleiding,
verblijf…
2 Persoonsvolgend Budget Jaarlijks gepersonaliseerd budget uitgedrukt in punten via VAPH
Voorwaarde: ondersteuningsplan – zelf opmaken of Dienst Ondersteunings Plan (DOP) +
bewijsplicht van je uitgaven
Betaling: cash op je rekening of voucher voor voorziening
Nadeel: grote ondersteuningsnood – lange wachtlijsten, prioritering + veel admin voor PMB
Voordeel: hulp op maat
Je organiseert zelf - Voorbeelden: woon- en dagondersteuning, psychosociale, praktische
en globale begeleiding…
Je kiest ondersteuning – Voorbeelden: vrijwiliigers, begeleider, zorgaanbieders,
Minderjarige < Persoonlijk Assistentie Budget
1 Ondersteuningstoeslag (+ kinderbijslag)
Voorwaarde: tot 12 jaar voor kinderen met erkende handicap (12+ punten)
Je kan dit aanvullen met RTH – indien dit niet volstaat, kan je een PAB aanvragen
2 Persoonlijk Assistentie Budget
Waarom: voor assistentie thuis, school, werk…
via VAPH bij Integrale Toegangspoort en via Multidisciplinair Team (MDT)
MDT < A-document opstellen = aanvraag (zorgvraag meten + voorstel budget)
Team Indicatie Instelling ITP < budget vastleggen
Voorwaarde: minderjarig zijn + onkosten bewijzen
Nadeel: afhankelijk van nood, onvoldoende middelen < prioritering dossiers
MDT en Intersectorale Regionale Prioriteitencommissie beslissen
Conclusie: vraaggestuurde aanpak biedt nog geen oplossing voor lange wachtlijsten
financiering
Het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap
= overheidsdienst Ministerie voor Welzijn, Volksgezondheid en Gezin – zorg en individuele bijstand
PMB grootst mogelijke autonomie en levenskwaliteit – participatie, integratie, gelijke kansen
Elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te wijten is aan
het samenspel tussen functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of zintuiglijke
aard, beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten en persoonlijke en externe factoren
Voorwaarde: <65 jaar bij aanvraag, in België verblijven
Structuur: Raadgevend Comité voor periode van 4 jaar met adviserend takenpakket
bestaat uit: de gebruikers, diensten, voorzieningen en werknemers + deskundigen
, Personen met een beperking
Takenpakket op verschillende domeinen: diensten en voorzieningen (opvang, begeleiding),
hulpmiddelen en aanpassingen (organisatie dagelijks leven, materiële bijstand), PvF – PVB
(meerderjarige) met RTH en NRTH en PAB via ITP (minderjarige)
Ondersteuningsvormen zijn verschillend
I. Rechtstreeks toegankelijke hulp: DOP, begeleiding, dagopvang, kort verblijf
II. Minderjarigen:
a. Ambulant: thuisbegeleiding
b. Semi-residentieel: internaat
c. Residentieel: internaat, pleegzorg, kortverblijf, mfc, observatie en
behandelingscentrum, uitgroei, logeren…
III. Meerderjarigen:
a. Ambulant: thuisbegeleiding, zelfs, begeleid, beschermd en geïntegreerd wonen
b. Semi-residentieel: dagcentrum, begeleid werken
c. Residentieel: tehuis voor (niet-) werkenden, pleegzorg, kortverblijf, logeren, flexibel
aanbod meerjarigen en combinaties
Onderwijs voor Kinderen en Jongeren met een Beperking
Buitengewoon onderwijs is ingericht voor 3 niveaus en wordt ingedeeld naar types, met uitzondering
van basisaanbod kleuter en secundair
I. BUKO: buitengewoon kleuteronderwijs (2,5 jaar – 6 jaar, verlenging tot 8 jaar)
II. BULO/BUBAO: buitengewoon lager/basis onderwijs (6 jaar – 13 jaar, verlening tot 15 jaar)
Basisaanbod (BA): type 1 en 8 voor licht verstandelijke beperking of ontwikkelingsachterstand
Voorbeeld: leerstoornis (dyslexie, dysorthografie, dyspraxie, dyscalculie, dysfasie…)
Type 2: matige of ernstige verstandelijke beperking – levensscholing
Type 3: gedrags- en emotionele moeilijkheden - persoonlijkheidsontwikkeling
Type 4: lichamelijke beperking met (para)medische behandelingen en orthopedagogische voorziening
Type 5: langdurig ziek, verblijf medische instelling, hospitaalopname
Type 6: blind en slechtziend - brailleschrift
Type 7: doof en slechthorend – liplezen, hoortraining, gebarentaal…
Type 9: ASS zonder verstandelijke beperking
Specifieke groepen ≠ eenvoudig: Centrum voor Leerlingenbegeleiding – meest aangepaste en
beschikbare vorm zoeken
III. BUSO: buitengewoon secundair onderwijs (13 jaar – 21 jaar, uitzonderlijk starten vanaf 12j)
Opleidingsvorm 1 (OV1): integratie in beschermd milieu
Focus op ontwikkelen van zelfredzaamheid, communicatie, sensomotorische en sociale vorming
Duurt minimum 4 jaar
Opleidingsvorm 2 (OV2): integratie in beschermd leef- en arbeidsmilieu
Fase 1: sociale vorming en eventuele arbeidsgeschiktmaking
Fase 2: arbeidsgeschiktmaking + eventuele stages
Elke fase duurt minstens 2 studiejaar
Opleidingsvorm 3 (OV3): voorbereiding gewone leef- en arbeidsmilieu
Vrij algemeen – geleidelijk meer beroepsgericht – duurt 5 jaar
Opleidingsvorm 4 (OV4): TSO, KSO en BSO met doorstroming of kwalificatieafdeling
Niet toegankelijk voor jongeren met een mentale beperking – zelfde roosters regulier onderwijs
Leersteundecreet: mits redelijke aanpassing het gewone onderwijs volgen
Voorbeeld: laptop in de les, rekenmachines…à Inclusie ipv buitengewoon onderwijs
Kenmerken leersteundecreet ter vervanging van M-decreet:
- Gewoon onderwijs voltijdse krachten betere ondersteuning (voor leerlingen en leerkrachten +
omkaderende functies)
- Leersteuncentra: expertisecentrum om laagdrempelig en koepel overschrijdend te werken
- Klassenraad: meer zeggenschap over haalbaarheid gewoon onderwijs
- Volwaardige optie = BUO: terugkeer gewoon onderwijs is mogelijk
- Vast ambt + statuut: aantrekkelijke job als ondersteuner
- Professionalisering: ondersteuners en leerkrachten bieden kwaliteitsvol onderwijs
- Onderwijspartners: grote rol (CLB’s en pedagogische begeleidingsdiensten)
