Samenvatting - Oudere patient,
dementie en delier
HBO-niveau leerbestand met extra uitleg, tabellen, leerkaart en oefenvragen
Afbeelding: titelcollege oudere en/of verwarde zorgvrager.
1. Leerdoelen in gewone taal
Je kunt herkennen wanneer iemand een geriatrische patient is en uitleggen wat
kwetsbaarheid/frailty betekent.
Je kent veelvoorkomende geriatrische syndromen zoals vallen, incontinentie, ondervoeding,
dementie, delier en depressie.
Je kunt de belangrijkste vormen van dementie benoemen en Alzheimer en vasculaire dementie
uitleggen.
Je kunt delier herkennen, verklaren, monitoren en het verschil met dementie en depressie
beschrijven.
Je kunt uitleggen waarom verpleegkundige observatie, vroege signalering en begeleiding zo
belangrijk zijn.
2. De oudere en geriatrische patient
Een oudere patient is niet automatisch een geriatrische patient. Bij een geriatrische patient spelen
meerdere problemen tegelijk: verminderde fysiologische reserves, comorbiditeit, polyfarmacie,
kwetsbaarheid en verlies van functioneren. Daardoor kan een relatief kleine prikkel, zoals een
infectie of medicatiewijziging, grote gevolgen hebben.
,Dia 3 laat zien dat leeftijd, comorbiditeit, polyfarmacie, frailty en functioneren samen bepalen hoe
kwetsbaar een oudere patient is.
Begrip Betekenis op HBO-niveau
Gerontologie Wetenschappelijke bestudering van veroudering en
ouder worden.
Geriatrie Medisch specialisme gericht op kwetsbare ouderen
met complexe problematiek.
Geriatrische patient Oudere patient met meerdere samenhangende
problemen op lichamelijk, psychisch, cognitief en
sociaal gebied.
Fysiologische reserve De buffer van organen om extra belasting op te
vangen; deze neemt af bij ouder worden.
Comorbiditeit Het tegelijk voorkomen van meerdere ziekten.
Functioneren Het vermogen om dagelijkse activiteiten zelfstandig
uit te voeren.
3. Kwetsbaarheid / frailty
Kwetsbaarheid betekent dat iemand minder reserve en compensatievermogen heeft. Het lichaam
kan verstoringen minder goed opvangen. Dit vergroot het risico op vallen, delier, opname,
functieverlies en afhankelijkheid.
, Dia 4 beschrijft kwetsbaarheid volgens Fried en de Groninger Frailty Index.
Meetinstrument Criteria / domeinen Wanneer kwetsbaar?
Fried-fenotype Gewichtsverlies, uitputting, lage Bij 3 of meer van de 5 criteria.
loopsnelheid, weinig fysieke
activiteit, verminderde knijpkracht.
Groninger Frailty Index (GFI) 15 vragen verdeeld over 8 Bij 4 of meer punten.
domeinen: mobiliteit, lichamelijke
fitheid, visus, gehoor, voeding,
comorbiditeit, cognitie en
psychosociaal functioneren.
Kernzin voor toets
Frailty = verminderde reserve + minder compensatievermogen. Daardoor kan een kleine lichamelijke of
psychische belasting leiden tot grote achteruitgang.
4. Geriatrische syndromen en polyfarmacie
Geriatrische syndromen zijn klinische problemen die vaak meerdere oorzaken tegelijk hebben. Ze
zijn belangrijk omdat ze het functioneren en de zelfstandigheid sterk kunnen verminderen.
dementie en delier
HBO-niveau leerbestand met extra uitleg, tabellen, leerkaart en oefenvragen
Afbeelding: titelcollege oudere en/of verwarde zorgvrager.
1. Leerdoelen in gewone taal
Je kunt herkennen wanneer iemand een geriatrische patient is en uitleggen wat
kwetsbaarheid/frailty betekent.
Je kent veelvoorkomende geriatrische syndromen zoals vallen, incontinentie, ondervoeding,
dementie, delier en depressie.
Je kunt de belangrijkste vormen van dementie benoemen en Alzheimer en vasculaire dementie
uitleggen.
Je kunt delier herkennen, verklaren, monitoren en het verschil met dementie en depressie
beschrijven.
Je kunt uitleggen waarom verpleegkundige observatie, vroege signalering en begeleiding zo
belangrijk zijn.
2. De oudere en geriatrische patient
Een oudere patient is niet automatisch een geriatrische patient. Bij een geriatrische patient spelen
meerdere problemen tegelijk: verminderde fysiologische reserves, comorbiditeit, polyfarmacie,
kwetsbaarheid en verlies van functioneren. Daardoor kan een relatief kleine prikkel, zoals een
infectie of medicatiewijziging, grote gevolgen hebben.
,Dia 3 laat zien dat leeftijd, comorbiditeit, polyfarmacie, frailty en functioneren samen bepalen hoe
kwetsbaar een oudere patient is.
Begrip Betekenis op HBO-niveau
Gerontologie Wetenschappelijke bestudering van veroudering en
ouder worden.
Geriatrie Medisch specialisme gericht op kwetsbare ouderen
met complexe problematiek.
Geriatrische patient Oudere patient met meerdere samenhangende
problemen op lichamelijk, psychisch, cognitief en
sociaal gebied.
Fysiologische reserve De buffer van organen om extra belasting op te
vangen; deze neemt af bij ouder worden.
Comorbiditeit Het tegelijk voorkomen van meerdere ziekten.
Functioneren Het vermogen om dagelijkse activiteiten zelfstandig
uit te voeren.
3. Kwetsbaarheid / frailty
Kwetsbaarheid betekent dat iemand minder reserve en compensatievermogen heeft. Het lichaam
kan verstoringen minder goed opvangen. Dit vergroot het risico op vallen, delier, opname,
functieverlies en afhankelijkheid.
, Dia 4 beschrijft kwetsbaarheid volgens Fried en de Groninger Frailty Index.
Meetinstrument Criteria / domeinen Wanneer kwetsbaar?
Fried-fenotype Gewichtsverlies, uitputting, lage Bij 3 of meer van de 5 criteria.
loopsnelheid, weinig fysieke
activiteit, verminderde knijpkracht.
Groninger Frailty Index (GFI) 15 vragen verdeeld over 8 Bij 4 of meer punten.
domeinen: mobiliteit, lichamelijke
fitheid, visus, gehoor, voeding,
comorbiditeit, cognitie en
psychosociaal functioneren.
Kernzin voor toets
Frailty = verminderde reserve + minder compensatievermogen. Daardoor kan een kleine lichamelijke of
psychische belasting leiden tot grote achteruitgang.
4. Geriatrische syndromen en polyfarmacie
Geriatrische syndromen zijn klinische problemen die vaak meerdere oorzaken tegelijk hebben. Ze
zijn belangrijk omdat ze het functioneren en de zelfstandigheid sterk kunnen verminderen.
