Inleiding & Kernbegrippen (prof. dr. An-So e Smetcoren)
Powerpoint Inleiding & Kernconcepten tot BPAS.
Vanmechelen & Vermeulen (2021). De complexe staatsstructuur van België. In Brusselse
wegwijzer in welzijn en zorg – Ars Collaborandi Cahier 15. Kenniscentrum Welzijn-Wonen-
Zorg.
Hulp- & dienstverlening in detentie (dr. Silke Marynissen & dr. Leen Vandevelde)
Powerpoint: Hulp- & dienstverlening aan personen in detentie
Vandevelde, L., Favril, L., Raeymaeckers, P., & Brosens, D. (2024). De gevangenis als
vindplaats en circuitbreker van multidimensionale armoede: Noden, barrières en kansen
voor re-integratie. In J. Coene, H. Degerickx, C. Dewilde, T. Ghys, B. Hubeau, S. Marchal,
R. Remmen, & W. Vandenhole (editors), Armoede en Ongelijkheid: Jaarboek 2024 (blz.
263-286). Acco.
Naessens, L. (2024). Het forensisch welzijnswerk vanuit een mensenrechtenperspectief.
KULeuven.
Kunsten en kunstenbeleid in Vlaanderen (Tom Ruette – Kunstenpunt)
Powerpoint: Kunsten & kunstenbeleid
Basistekkst Kunsten in Vlaanderen – deze tekst werd opgemaakt door de docent en volgt
de slides met aanvullingen op basis van de website van Kunstenpunt en de
Landschapstekening Kunsten (2025).
Bovenlokaal Cultuurbeleid ( Lien Verwaeren OP/TIL)
Powerpoint: Bovenlokaal Cultuurbeleid
Verwaeren Lien (2024). Re ectie vanuit een cultuurpespectief. Vlaams Tijdschrift voor
Overheidsmanagement, pg. 33 – 36.
Basistekst Bovenlokaal Cultuurbeleid – deze tekst werd opgemaakt door de docent en
volgt de slides maar met aanvullingen op basis van de w.ebsite van OP/TIL en het
uitgebreide rapport 'Landschapstekening: bovenlokale culturele Ruimte’ (2024)
Werkcollege Opdracht (prof. dr. An-So e Smetcoren)
Niet te kennen voor het examen – maar de inhoud uit de slides wel toepassen binnen de
groepsopdracht.
Jeugdwerk in Vlaanderen (Ambrassade – Jana Vandermeersch en Senne Misplon)
Powerpoint: Jeugdwerk in Vlaanderen
Basistekst Jeugdwerk Vlaanderen – deze tekst werd opgemaakt door de docent op basis
van de website en documenten van De Ambrassade.
Rapport #JeugdwerkWerkt. Over de missie, het DNA, het e ect en de ambities van het
jeugdwerk. 2023: Van dit rapport hoeven jullie enkel pagina 1 tem 21 te kennen (dus vanaf
de AMBITIES is de informatie op de slides voldoende)
Sociaal Cultureel Volwassenenwerk (prof. dr. An-So e Smetcoren)
Powerpoint: Sociaal Cultureel Werk
Basistekst Sociaal Cultureel Volwassenwerk - deze tekst werd opgemaakt door de docent
op basis van het recent rapport ‘Het Civiel Sociaal-Cultureel Werkveld. Een
landschapstekening’ gepubliceerd door Socius (2024). Daarnaast werd voor de basistekst
ook een beroep gedaan op de website van Socius en De Federatie.
Vanderhulst, N. (2024). Burgerinitiatieven van mensen met migratieroots worden niet
gezien. Sociaal.net
1
fl fi fi fi ff
, Bogaerts, N. (2022). Praktijkwerkers in gesprek: Nabijheid is de motor van politiserend
werken. Sociaal.net
Voor wie de les gemist heeft en wie het graag nog eens opnieuw hoort, geven volgende
teksten en fragmenten een goede samenvatting van de les:
- Toelichting van SCvW en maatschappelijk middenveld – helemaal onderaan deze
pagina: https://socius.be/wegwijs-scw/civiel-perspectief-actorschap/
- Filmpje van burgerinitiatieven (onderaan de pagina): https://socius.be/wegwijs-
scw/burgerinitiatief/
- De rollen en functies van SCvW: https://socius.be/wegwijs-decreet/rollen-en-
functies/
o Filmpje: https://socius.be/rollen-en-functies/stap-3-sociaal-
culturele-rollen/
Werking van de Vlaamse Gemeenschapscommissie in Brussel
Powerpoint VGC in Brussel
Basistekst
Sociaal sportieve praktijken
ppt
rapport precaire …
shana sabbe
Welzijnswerk in Vlaanderen
1. Inleiding & Kernbegrippen (prof. dr. An-So e
Smetcoren)
1.2 Voorbeelden van agogische organisaties
Ligo
Kansen bieden door volwassenonderwijs, basiseducatie nodig voor deelname aan sl,
tegen analfabetisme
De Ambrassade
Ondersteuning jeugdwerk
Pilar
Cultuurcafé voor jongeren
CAW
Centrum algemeen welzijn, toegankelijke eerstelijnshulp
DeRodeAntraciet
Sport & cultuur voor mensen in detentie
Vlaamse ouderenraad
2
fi
, Een belangenbehartiger → rechten ouderen verdedigen in bestuur, adviesraad
Socius
Steunpunt sociaalcultureel werk
De Federatie
Koepel- of belangenbehartigerorganisatie, vertegenwoordiging werkveld
VAPH
Agentschappen centrale rol in toegang en nanciering, naleving decreet in sl, zorgen dat
het duidelijk is hoe beleid moet uitgevoerd worden
De rest in doc op canvas, opletten op welke organisatievormen (agentschap, steunpunt, …)
1.3 Kernconcepten
Inhoudelijk domein = Over welke mtschplijke uitdaging of sociaal vraagstuk praten we?
Overkoepelt ook meerdere sectoren en werkvelden
vb. Armoede, migratie, mtsch kwetsbaarheid, eenzaamheid, ongelijkheid, etc.
Werkveld = Waar sta je als professional in de modder?
Dit verwijst naar het praktijklandschap, de werkomgeving: jobs, functies, de doelgroepen,
concrete praktijken, etc. Dit kan dwars door sectoren heel lopen
vb. je werkt in een OCMW (Lokaal Sociaal beleid = sector) maar binnen je job werk je mss
met mensen uit de geestelijke gezondheidszorg
Sociale veld
vb. CAW, OCMW, buurtwerk
culturele veld
vb. cultuurcentra, musea
educatieve veld
vb. centra voor basiseducatie, volwassenonderwijs
vrijetijdswerkveld
vb. sociaal sportieve praktijken, verenigingen, jeugdwerk
Sector = Wie bepaalt de regels?
Geïnstitutionaliseerd deel van het maatschappelijke/organisatorische landschap, het
juridisch en nancieel kader, vaak met herkenbare kernorganisaties, nancieringsstromen,
regulering (decreten), koepels, etc. = de organisatie door de overheid
Denk aan decreten, subsidies, agentschappen, koepelorganisaties, steunpunten, etc
vb. Sector Jeugdhulp, sector Sociaal-cultureel VlwWerk, Sociale economie
Agogische sectoren / werkveld / domein?
Vaak idee dat ‘Agogiek’ synoniem is voor ‘Sociaal Cultureel Werk’
3
fi fi fi
, –> daar ligt zeker een sterke link → maar gaat veel breder
Overlap!
Vb. Jeugdwerk – vrijetijdsbesteding maar wanneer focus speci ek ligt op ondersteuning van
jongeren in maatschappelijk kwetsbare situaties krijgt het sociale ook de aandacht
Vb. Sportclubs – vrijetijdsbesteding maar wanneer focus speci ek ligt op ondersteuning van
mensen in maatschappelijk kwetsbare situaties krijgt het sociale ook de aandacht
Vb. Sociaal artistiek werk – combinatie van culturele en sociale veld aangzien het kunst en cultuur
combineert met maatschappelijke thema’s
1.3.1 Beleid
België = ‘Institutionele lasagne’ = maakt bevoegdheden versnipperd
- Lid van de Europese Unie
- Federalestaat
- X Gemeenschappen
- X Gewesten
- Xx provincies
- XXX gemeenten – lokaal bestuur
België als federale constitutionele monarchie: van ‘Stichting van België’ (1830) tot 6e
staatshervorming (sinds 2014)
→ Wie is nu bevoegd voor wat?
- 6 beleidsniveaus die elk eigen bevoegdheden hebben
- Alle Belgische beleidsniveaus zijn ondergeschikt aan het
Europese beleidsniveau (geen beslissingen nemen die
hiermee in strijd zijn)
- Geen hiërarchie tussen federale, gemeenschaps- en
gewestelijk beleidsniveau
= beslissingen op voet van gelijkheid maar in verschillende
domeinen
- Provinciaal en gemeentelijk beleidsniveau ondergeschikt aan
bovenstaande niveaus
Welk beleidsniveau heeft welke bevoegdheden?
beleidsdomeinen
8 beleidsdomeinen van de Vlaamse Overheid
1 parlement en 1 regering voor de Vlaamse Gemeenschap en Vlaamse Gewest)
- beleidsdomein Kanselarij, Bestuur, Buitenlandse Zaken en Justitie (KBBJ)
- beleidsdomein Financiën en Begroting (FB)
- beleidsdomein Onderwijs en Vorming (OV)
- beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin (WVG)
4
fi
Powerpoint Inleiding & Kernconcepten tot BPAS.
Vanmechelen & Vermeulen (2021). De complexe staatsstructuur van België. In Brusselse
wegwijzer in welzijn en zorg – Ars Collaborandi Cahier 15. Kenniscentrum Welzijn-Wonen-
Zorg.
Hulp- & dienstverlening in detentie (dr. Silke Marynissen & dr. Leen Vandevelde)
Powerpoint: Hulp- & dienstverlening aan personen in detentie
Vandevelde, L., Favril, L., Raeymaeckers, P., & Brosens, D. (2024). De gevangenis als
vindplaats en circuitbreker van multidimensionale armoede: Noden, barrières en kansen
voor re-integratie. In J. Coene, H. Degerickx, C. Dewilde, T. Ghys, B. Hubeau, S. Marchal,
R. Remmen, & W. Vandenhole (editors), Armoede en Ongelijkheid: Jaarboek 2024 (blz.
263-286). Acco.
Naessens, L. (2024). Het forensisch welzijnswerk vanuit een mensenrechtenperspectief.
KULeuven.
Kunsten en kunstenbeleid in Vlaanderen (Tom Ruette – Kunstenpunt)
Powerpoint: Kunsten & kunstenbeleid
Basistekkst Kunsten in Vlaanderen – deze tekst werd opgemaakt door de docent en volgt
de slides met aanvullingen op basis van de website van Kunstenpunt en de
Landschapstekening Kunsten (2025).
Bovenlokaal Cultuurbeleid ( Lien Verwaeren OP/TIL)
Powerpoint: Bovenlokaal Cultuurbeleid
Verwaeren Lien (2024). Re ectie vanuit een cultuurpespectief. Vlaams Tijdschrift voor
Overheidsmanagement, pg. 33 – 36.
Basistekst Bovenlokaal Cultuurbeleid – deze tekst werd opgemaakt door de docent en
volgt de slides maar met aanvullingen op basis van de w.ebsite van OP/TIL en het
uitgebreide rapport 'Landschapstekening: bovenlokale culturele Ruimte’ (2024)
Werkcollege Opdracht (prof. dr. An-So e Smetcoren)
Niet te kennen voor het examen – maar de inhoud uit de slides wel toepassen binnen de
groepsopdracht.
Jeugdwerk in Vlaanderen (Ambrassade – Jana Vandermeersch en Senne Misplon)
Powerpoint: Jeugdwerk in Vlaanderen
Basistekst Jeugdwerk Vlaanderen – deze tekst werd opgemaakt door de docent op basis
van de website en documenten van De Ambrassade.
Rapport #JeugdwerkWerkt. Over de missie, het DNA, het e ect en de ambities van het
jeugdwerk. 2023: Van dit rapport hoeven jullie enkel pagina 1 tem 21 te kennen (dus vanaf
de AMBITIES is de informatie op de slides voldoende)
Sociaal Cultureel Volwassenenwerk (prof. dr. An-So e Smetcoren)
Powerpoint: Sociaal Cultureel Werk
Basistekst Sociaal Cultureel Volwassenwerk - deze tekst werd opgemaakt door de docent
op basis van het recent rapport ‘Het Civiel Sociaal-Cultureel Werkveld. Een
landschapstekening’ gepubliceerd door Socius (2024). Daarnaast werd voor de basistekst
ook een beroep gedaan op de website van Socius en De Federatie.
Vanderhulst, N. (2024). Burgerinitiatieven van mensen met migratieroots worden niet
gezien. Sociaal.net
1
fl fi fi fi ff
, Bogaerts, N. (2022). Praktijkwerkers in gesprek: Nabijheid is de motor van politiserend
werken. Sociaal.net
Voor wie de les gemist heeft en wie het graag nog eens opnieuw hoort, geven volgende
teksten en fragmenten een goede samenvatting van de les:
- Toelichting van SCvW en maatschappelijk middenveld – helemaal onderaan deze
pagina: https://socius.be/wegwijs-scw/civiel-perspectief-actorschap/
- Filmpje van burgerinitiatieven (onderaan de pagina): https://socius.be/wegwijs-
scw/burgerinitiatief/
- De rollen en functies van SCvW: https://socius.be/wegwijs-decreet/rollen-en-
functies/
o Filmpje: https://socius.be/rollen-en-functies/stap-3-sociaal-
culturele-rollen/
Werking van de Vlaamse Gemeenschapscommissie in Brussel
Powerpoint VGC in Brussel
Basistekst
Sociaal sportieve praktijken
ppt
rapport precaire …
shana sabbe
Welzijnswerk in Vlaanderen
1. Inleiding & Kernbegrippen (prof. dr. An-So e
Smetcoren)
1.2 Voorbeelden van agogische organisaties
Ligo
Kansen bieden door volwassenonderwijs, basiseducatie nodig voor deelname aan sl,
tegen analfabetisme
De Ambrassade
Ondersteuning jeugdwerk
Pilar
Cultuurcafé voor jongeren
CAW
Centrum algemeen welzijn, toegankelijke eerstelijnshulp
DeRodeAntraciet
Sport & cultuur voor mensen in detentie
Vlaamse ouderenraad
2
fi
, Een belangenbehartiger → rechten ouderen verdedigen in bestuur, adviesraad
Socius
Steunpunt sociaalcultureel werk
De Federatie
Koepel- of belangenbehartigerorganisatie, vertegenwoordiging werkveld
VAPH
Agentschappen centrale rol in toegang en nanciering, naleving decreet in sl, zorgen dat
het duidelijk is hoe beleid moet uitgevoerd worden
De rest in doc op canvas, opletten op welke organisatievormen (agentschap, steunpunt, …)
1.3 Kernconcepten
Inhoudelijk domein = Over welke mtschplijke uitdaging of sociaal vraagstuk praten we?
Overkoepelt ook meerdere sectoren en werkvelden
vb. Armoede, migratie, mtsch kwetsbaarheid, eenzaamheid, ongelijkheid, etc.
Werkveld = Waar sta je als professional in de modder?
Dit verwijst naar het praktijklandschap, de werkomgeving: jobs, functies, de doelgroepen,
concrete praktijken, etc. Dit kan dwars door sectoren heel lopen
vb. je werkt in een OCMW (Lokaal Sociaal beleid = sector) maar binnen je job werk je mss
met mensen uit de geestelijke gezondheidszorg
Sociale veld
vb. CAW, OCMW, buurtwerk
culturele veld
vb. cultuurcentra, musea
educatieve veld
vb. centra voor basiseducatie, volwassenonderwijs
vrijetijdswerkveld
vb. sociaal sportieve praktijken, verenigingen, jeugdwerk
Sector = Wie bepaalt de regels?
Geïnstitutionaliseerd deel van het maatschappelijke/organisatorische landschap, het
juridisch en nancieel kader, vaak met herkenbare kernorganisaties, nancieringsstromen,
regulering (decreten), koepels, etc. = de organisatie door de overheid
Denk aan decreten, subsidies, agentschappen, koepelorganisaties, steunpunten, etc
vb. Sector Jeugdhulp, sector Sociaal-cultureel VlwWerk, Sociale economie
Agogische sectoren / werkveld / domein?
Vaak idee dat ‘Agogiek’ synoniem is voor ‘Sociaal Cultureel Werk’
3
fi fi fi
, –> daar ligt zeker een sterke link → maar gaat veel breder
Overlap!
Vb. Jeugdwerk – vrijetijdsbesteding maar wanneer focus speci ek ligt op ondersteuning van
jongeren in maatschappelijk kwetsbare situaties krijgt het sociale ook de aandacht
Vb. Sportclubs – vrijetijdsbesteding maar wanneer focus speci ek ligt op ondersteuning van
mensen in maatschappelijk kwetsbare situaties krijgt het sociale ook de aandacht
Vb. Sociaal artistiek werk – combinatie van culturele en sociale veld aangzien het kunst en cultuur
combineert met maatschappelijke thema’s
1.3.1 Beleid
België = ‘Institutionele lasagne’ = maakt bevoegdheden versnipperd
- Lid van de Europese Unie
- Federalestaat
- X Gemeenschappen
- X Gewesten
- Xx provincies
- XXX gemeenten – lokaal bestuur
België als federale constitutionele monarchie: van ‘Stichting van België’ (1830) tot 6e
staatshervorming (sinds 2014)
→ Wie is nu bevoegd voor wat?
- 6 beleidsniveaus die elk eigen bevoegdheden hebben
- Alle Belgische beleidsniveaus zijn ondergeschikt aan het
Europese beleidsniveau (geen beslissingen nemen die
hiermee in strijd zijn)
- Geen hiërarchie tussen federale, gemeenschaps- en
gewestelijk beleidsniveau
= beslissingen op voet van gelijkheid maar in verschillende
domeinen
- Provinciaal en gemeentelijk beleidsniveau ondergeschikt aan
bovenstaande niveaus
Welk beleidsniveau heeft welke bevoegdheden?
beleidsdomeinen
8 beleidsdomeinen van de Vlaamse Overheid
1 parlement en 1 regering voor de Vlaamse Gemeenschap en Vlaamse Gewest)
- beleidsdomein Kanselarij, Bestuur, Buitenlandse Zaken en Justitie (KBBJ)
- beleidsdomein Financiën en Begroting (FB)
- beleidsdomein Onderwijs en Vorming (OV)
- beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin (WVG)
4
fi
